|
BELEDİYE KANUNU
Kanun No. 5393
Kabul Tarihi
: 3.7.2005
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve
Tanımlar
Amaç
MADDE 1.-
Bu Kanunun amacı, belediyenin
kuruluşunu, organlarını, yönetimini, görev, yetki ve sorumlulukları ile
çalışma usûl ve esaslarını düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2.-
Bu Kanun belediyeleri kapsar.
Tanımlar
MADDE 3.-
Bu Kanunun
uygulanmasında;
a) Belediye: Belde
sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere
kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idarî
ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini,
b) Belediyenin
organları: Belediye meclisini, belediye encümenini ve belediye başkanını,
c) Belde: Belediyesi
bulunan yerleşim yerini,
d) Mahalle: Belediye
sınırları içinde, ihtiyaç ve öncelikleri benzer özellikler gösteren ve
sakinleri arasında komşuluk ilişkisi bulunan idarî birimi,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Belediyenin Kuruluşu
ve Sınırları
Kuruluş
MADDE 4.-
Nüfusu 5.000 ve üzerinde olan yerleşim birimlerinde belediye kurulabilir.
İl ve ilçe merkezlerinde belediye kurulması zorunludur.
İçme ve kullanma suyu
havzaları ile sit ve diğer koruma alanlarında ve meskûn sahası kurulu bir
belediyenin sınırlarına 5.000 metreden daha yakın olan yerleşim yerlerinde
belediye kurulamaz.
Köylerin veya
muhtelif köy kısımlarının birleşerek belediye kurabilmeleri için meskûn
sahalarının, merkez kabul edilecek yerleşim yerinin meskûn sahasına azami
5.000 metre mesafede bulunması ve nüfusları toplamının 5.000 ve üzerinde
olması gerekir.
Bir veya birden fazla
köyün köy ihtiyar meclisinin kararı veya seçmenlerinin en az yarısından
bir fazlasının mahallin en büyük mülkî idare amirine yazılı başvurusu ya
da valinin kendiliğinden buna gerek görmesi durumunda, valinin bildirimi
üzerine, mahallî seçim kurulları, onbeş gün içinde köyde veya köy
kısımlarında kayıtlı seçmenlerin oylarını alır ve sonucu bir tutanakla
valiliğe bildirir.
İşlem dosyası valinin
görüşüyle birlikte İçişleri Bakanlığına gönderilir. Danıştayın görüşü
alınarak müşterek kararname ile o yerde belediye kurulur.
Yeni iskân nedeniyle
oluşturulan ve nüfusu 5.000 ve üzerinde olan herhangi bir yerleşim
yerinde, İçişleri Bakanlığının önerisi üzerine müşterek kararnameyle
belediye kurulabilir.
Sınırların tespiti
MADDE 5.-
Yeni kurulan bir belediyenin sınırları, kuruluşu izleyen altı ay içinde
aşağıdaki şekilde tespit edilir:
a) Eskiden beri o
yerleşim yerine ait sayılan tarla, bağ, bahçe, çayır, mera, otlak, yaylak,
zeytinlik, palamutluk, fundalık gibi yerler ile kumsal ve plajlar belediye
sınırı içine alınır.
b) Belediye
sınırlarını dere, tepe, yol gibi belirli ve sabit noktalardan geçirmek
esastır. Bunun mümkün olmaması durumunda, sınır düz olarak çizilir ve
işaretlerle belirtilir.
c) Belediyenin
sınırları içinde kalan ve eskiden beri komşu belde veya köy halkı
tarafından yararlanılan yayla, çayır, mera, koru, kaynak ve mesirelik gibi
yerlerden geleneksel yararlanma hakları devam eder. Bu haklar için sınır
kâğıdına şerh konulur.
d) Çizilen sınırların
geçtiği yerlerin bilinen adları sınır kâğıdına yazılır. Ayrıca yetkili fen
elemanı tarafından düzenlenen kroki sınır tespit tutanağına eklenir.
Sınırların
kesinleşmesi
MADDE 6.-
Belediye sınırları, belediye meclisinin kararı ve kaymakamın görüşü
üzerine valinin onayı ile kesinleşir.
Kesinleşen sınırlar,
valilikçe yerinde uygulanmak suretiyle taraflara gösterilir ve durum bir
tutanakla belirlenir. Kesinleşen sınır kararları ile dayanağı olan
belgelerin birer örneği; belediyesine, mahallî tapu dairesine, il özel
idaresine ve o yerin mülkî idare amirine gönderilir.
Kesinleşen sınırlar
zorunlu nedenler olmadıkça beş yıl süre ile değiştirilemez.
Sınır
uyuşmazlıklarının çözümü
MADDE 7.-
Bir il dâhilindeki beldeler veya köyler arasında sınır uyuşmazlığı çıkması
hâlinde ilgili belediye meclisi ve köy ihtiyar meclisi ile kaymakamın
görüşleri otuz gün süre verilerek istenir. Vali, bu görüşleri
değerlendirerek sınır uyuşmazlığını karara bağlar. Büyükşehir belediyesi
sınırları içinde kalan ilçe ve ilk kademe belediyelerinin sınır
değişikliklerinde büyükşehir belediye meclisinin de görüşü alınır.
İl ve ilçe
sınırlarının değiştirilmesini gerektirecek sınır uyuşmazlıklarında 5442
sayılı İl İdaresi Kanunu hükümleri uygulanır.
Birleşme ve katılma
MADDE 8.-
Belde, köy veya bunların bazı kısımlarının bir başka beldeye katılabilmesi
için bu yerlerin meskûn sahalarının katılınacak beldenin meskûn sahasına
uzaklığı 5.000 metreden fazla olamaz.
Bir belde veya köyün
veya bunların bazı kısımlarının meskûn sahasının, komşu bir beldenin
meskûn sahası ile birleşmesi veya bu sahalar arasındaki mesafenin 5.000
metrenin altına düşmesi ve buralarda oturan seçmenlerin yarısından bir
fazlasının komşu beldeye katılmak için başvurması hâlinde, katılınacak
belde sakinlerinin oylarına başvurulmaksızın, katılmak isteyen köy veya
belde veya bunların kısımlarında başvuruya ilişkin oylama yapılır. Oylama
sonucunun olumlu olması hâlinde başvuruya ait evrak, valilik tarafından
katılınacak belediyeye gönderilir. Belediye meclisi evrakın gelişinden
itibaren otuz gün içinde başvuru hakkındaki kararını verir. Belediye
meclisinin uygun görmesi hâlinde katılım gerçekleşir. Büyükşehirlerde
birleşme ve katılma işlemleri, katılınacak ilçe veya ilk kademe belediye
meclisinin görüşü üzerine, büyükşehir belediye meclisinde karara bağlanır.
Katılma sonrası oluşacak yeni sınır hakkında, 6 ncı maddeye göre işlem
yapılır ve sonuç İçişleri Bakanlığına bildirilir.
Bir beldenin bazı
kısımlarının komşu bir beldeye katılmasında veya yeni bir belde ya da köy
kurulmasında, beldenin nüfusunun 5.000'den aşağı düşmemesi gerekir.
Büyükşehir belediyesi
bulunan yerlerde ayrılma yoluyla yeni bir belde kurulması için belde
nüfusunun 100.000'den aşağı düşmemesi ve yeni kurulacak beldenin nüfusunun
50.000'den az olmaması şarttır.
Bu madde uyarınca
gerçekleşen katılmalarda, katılınan belde ile bazı kısımları veya tümü
katılan köy veya belde arasında; taşınır ve taşınmaz mal, hak, alacak ve
borçların devri ve paylaşımı, aralarında düzenlenecek protokolle
belirlenir.
Birleşme ve katılma
işlemlerinde bu maddede düzenlenmeyen hususlarda 4 üncü madde hükmüne göre
işlem yapılır.
Mahalle ve yönetimi
MADDE 9.-
Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
Belediye sınırları
içinde mahalle kurulması, kaldırılması, birleştirilmesi, bölünmesi,
adlarıyla sınırlarının tespiti ve değiştirilmesi, belediye meclisinin
kararı ve kaymakamın görüşü üzerine valinin onayı ile olur.
Muhtar, mahalle
sakinlerinin gönüllü katılımıyla ortak ihtiyaçları belirlemek, mahallenin
yaşam kalitesini geliştirmek, belediye ve diğer kamu kurum ve
kuruluşlarıyla ilişkilerini yürütmek, mahalle ile ilgili konularda görüş
bildirmek, diğer kurumlarla iş birliği yapmak ve kanunlarla verilen diğer
görevleri yapmakla yükümlüdür.
Belediye, mahallenin
ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için
bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteği sağlar;
kararlarında mahallelinin ortak isteklerini göz önünde bulundurur ve
hizmetlerin mahallenin ihtiyaçlarına uygun biçimde yürütülmesini sağlamaya
çalışır.
Belde adının
değiştirilmesi
MADDE 10.-
Bir beldenin adı, belediye meclisi üye tam sayısının en az dörtte üç
çoğunluğunun kararı ve valinin görüşü üzerine İçişleri Bakanlığının onayı
ile değiştirilir. Bu karar Resmî Gazetede yayımlanır. Beldenin adının
değişmesi ile belediyenin adı da değişmiş sayılır.
Tüzel kişiliğin sona
erdirilmesi
MADDE 11.-
Meskûn sahası, bağlı olduğu il veya ilçe belediyesi ile nüfusu 50.000 ve
üzerinde olan bir belediyenin sınırına, 5.000 metreden daha yakın duruma
gelen belediye ve köylerin tüzel kişiliği; genel imar düzeni veya temel
alt yapı hizmetlerinin gerekli kılması durumunda, Danıştayın görüşü
alınarak, İçişleri Bakanlığının teklifi üzerine müşterek kararname ile
kaldırılarak bu belediyeye katılır. Tüzel kişiliği kaldırılan belediyenin
mahalleleri, katıldıkları belediyenin mahalleleri hâline gelir. Tüzel
kişiliği kaldırılan belediye ile köylerin taşınır ve taşınmaz mal, hak,
alacak ve borçları katıldıkları belediyeye intikal eder.
Nüfusu 2.000'in
altına düşen belediyeler, Danıştayın görüşü alınarak, İçişleri
Bakanlığının önerisi üzerine müşterek kararname ile köye dönüştürülür.
Tüzel kişiliği kaldırılan belediyenin tasfiyesi il özel idaresi tarafından
yapılır. Bu belediyenin taşınır ve taşınmaz malları ile hak, alacak ve
borçları ilgili köy tüzel kişiliğine intikal eder. İntikal eden borçların
karşılanamayan kısımları il özel idaresi tarafından üstlenilir ve vali
tarafından İller Bankasına bildirilir. İller Bankası bu miktarı, takip
eden ayın genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamının belediyelere
ayrılan kısmından keserek ilgili il özel idaresi hesabına aktarır.
Kararlarının
uygulanması ve nüfus
MADDE 12.-
4, 6, 7, 8 ve 9 uncu maddelerde belirtilen kararlar kesinleşme tarihini
takip eden yılın ocak ayının birinci gününden itibaren yürürlüğe girer. 4
üncü maddeye göre belediye kurulan yerlerde 2972 sayılı Mahallî İdareler
ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanunun 29
uncu maddesine göre seçim yapılır.
8 inci maddede geçen
birleşme ve katılmalara, 9 uncu maddede geçen mahalle kaldırılmasına, 11
inci maddede geçen belediye ve köy tüzel kişiliğinin kaldırılmasına veya
bir beldenin köye dönüştürülmesine dair kararlar ilk mahallî idareler
seçimlerinde uygulanır ve seçimler bu yerlerin yeni durumlarına göre
yapılır.
Bu Kanunda öngörülen
nüfus büyüklüğü için Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığınca bildirilen
nüfus esas alınır.
Hemşehri hukuku
MADDE 13.-
Herkes ikamet ettiği beldenin hemşehrisidir. Hemşehrilerin, belediye karar
ve hizmetlerine katılma, belediye faaliyetleri hakkında bilgilenme ve
belediye idaresinin yardımlarından yararlanma hakları vardır. Yardımların
insan onurunu zedelemeyecek koşullarda sunulması zorunludur.
Belediye, hemşehriler
arasında sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi ve kültürel
değerlerin korunması konusunda gerekli çalışmaları yapar. Bu çalışmalarda
üniversitelerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının,
sendikaların, sivil toplum kuruluşları ve uzman kişilerin katılımını
sağlayacak önlemler alınır.
Belediye sınırları
içinde oturan, bulunan veya ilişiği olan her şahıs, belediyenin kanunlara
dayanan kararlarına, emirlerine ve duyurularına uymakla ve belediye vergi,
resim, harç, katkı ve katılma paylarını ödemekle yükümlüdür.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Belediyenin Görev,
Yetki ve Sorumlulukları
Belediyenin görev ve
sorumlulukları
MADDE 14.-
Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;
a) İmar, su ve
kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi
sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta,
itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve
mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat,
turizm ve tanıtım, gençlik ve spor; sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek
ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini
yapar veya yaptırır. Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 50.000'i geçen
belediyeler, kadınlar ve çocuklar için koruma evleri açar.
b) Okul öncesi eğitim
kurumları açabilir; Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı
ile bakım ve onarımını yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç, gereç
ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir; sağlıkla ilgili her türlü tesisi
açabilir ve işletebilir; kültür ve tabiat varlıkları ile tarihî dokunun ve
kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin korunmasını
sağlayabilir; bu amaçla bakım ve onarımını yapabilir, korunması mümkün
olmayanları aslına uygun olarak yeniden inşa edebilir. Gerektiğinde,
öğrencilere, amatör spor kulüplerine malzeme verir ve gerekli desteği
sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt
dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan sporculara
belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir.
Belediye, kanunlarla
başka bir kamu kurum ve kuruluşuna verilmeyen mahallî müşterek nitelikteki
diğer görev ve hizmetleri de yapar veya yaptırır.
Hizmetlerin yerine
getirilmesinde öncelik sırası, belediyenin malî durumu ve hizmetin
ivediliği dikkate alınarak belirlenir.
Belediye hizmetleri,
vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle sunulur. Hizmet
sunumunda özürlü, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun
yöntemler uygulanır.
Belediyenin görev,
sorumluluk ve yetki alanı belediye sınırlarını kapsar.
Belediye meclisinin
kararı ile mücavir alanlara da belediye hizmetleri götürülebilir.
4562 sayılı Organize
Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümleri saklıdır.
Belediyenin yetkileri
ve imtiyazları
MADDE 15.-
Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır:
a) Belde sakinlerinin
mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü
faaliyet ve girişimde bulunmak.
b) Kanunların
belediyeye verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarmak, belediye
yasakları koymak ve uygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları vermek.
c) Gerçek ve tüzel
kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya
ruhsatı vermek.
d) Özel kanunları
gereğince belediyeye ait vergi, resim, harç, katkı ve katılma paylarının
tarh, tahakkuk ve tahsilini yapmak; vergi, resim ve harç dışındaki özel
hukuk hükümlerine göre tahsili gereken doğal gaz, su, atık su ve hizmet
karşılığı alacakların tahsilini yapmak veya yaptırmak.
e) Müktesep haklar
saklı kalmak üzere; içme, kullanma ve endüstri suyu sağlamak; atık su ve
yağmur suyunun uzaklaştırılmasını sağlamak; bunlar için gerekli tesisleri
kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek; kaynak sularını işletmek veya
işlettirmek.
f) Toplu taşıma
yapmak; bu amaçla otobüs, deniz ve su ulaşım araçları, tünel, raylı sistem
dâhil her türlü toplu taşıma sistemlerini kurmak, kurdurmak, işletmek ve
işlettirmek.
g) Katı atıkların
toplanması, taşınması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan kaldırılması
ve depolanması ile ilgili bütün hizmetleri yapmak ve yaptırmak.
h) Mahallî müşterek
nitelikteki hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla, belediye ve mücavir
alan sınırları içerisinde taşınmaz almak, kamulaştırmak, satmak, kiralamak
veya kiraya vermek, trampa etmek, tahsis etmek, bunlar üzerinde sınırlı
aynî hak tesis etmek.
i) Borç almak, bağış
kabul etmek.
j) Toptancı ve
perakendeci hâlleri, otobüs terminali, fuar alanı, mezbaha, ilgili
mevzuata göre yat limanı ve iskele kurmak, kurdurmak, işletmek,
işlettirmek veya bu yerlerin gerçek ve tüzel kişilerce açılmasına izin
vermek.
k) Vergi, resim ve
harçlar dışında kalan dava konusu uyuşmazlıkların anlaşmayla tasfiyesine
karar vermek.
l) Gayrisıhhî
müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak
ve denetlemek.
m) Beldede ekonomi ve
ticaretin geliştirilmesi ve kayıt altına alınması amacıyla izinsiz satış
yapan seyyar satıcıları faaliyetten men etmek, izinsiz satış yapan seyyar
satıcıların faaliyetten men edilmesi sonucu, cezası ödenmeyerek iki gün
içinde geri alınmayan gıda maddelerini gıda bankalarına, cezası
ödenmeyerek otuz gün içinde geri alınmayan gıda dışı malları yoksullara
vermek.
n) Reklam panoları ve
tanıtıcı tabelalar konusunda standartlar getirmek.
o) Gayrisıhhî
işyerlerini, eğlence yerlerini, halk sağlığına ve çevreye etkisi olan
diğer işyerlerini kentin belirli yerlerinde toplamak; hafriyat toprağı ve
moloz döküm alanlarını; sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) depolama
sahalarını; inşaat malzemeleri, odun, kömür ve hurda depolama alanları ve
satış yerlerini belirlemek; bu alan ve yerler ile taşımalarda çevre
kirliliği oluşmaması için gereken tedbirleri almak.
p) Kara, deniz, su ve
demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile
taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını
belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve
benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek,
işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik
düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek.
(l) bendinde
belirtilen gayrisıhhî müesseselerden birinci sınıf olanların
ruhsatlandırılması ve denetlenmesi, büyükşehir ve il merkez belediyeleri
dışındaki yerlerde il özel idaresi tarafından yapılır.
Belediye, (e), (f) ve
(g) bentlerinde belirtilen hizmetleri Danıştayın görüşü ve İçişleri
Bakanlığının kararıyla süresi kırkdokuz yılı geçmemek üzere imtiyaz
yoluyla devredebilir; toplu taşıma hizmetlerini imtiyaz veya tekel
oluşturmayacak şekilde ruhsat vermek suretiyle yerine getirebileceği gibi
toplu taşıma hatlarını kiraya verme veya 67 nci maddedeki esaslara göre
hizmet satın alma yoluyla yerine getirebilir.
İl sınırları içinde
büyükşehir belediyeleri, belediye ve mücavir alan sınırları içinde il
belediyeleri ile nüfusu 10.000'i geçen belediyeler, meclis kararıyla;
turizm, sağlık, sanayi ve ticaret yatırımlarının ve eğitim kurumlarının
su, termal su, kanalizasyon, doğal gaz, yol ve aydınlatma gibi alt yapı
çalışmalarını faiz almaksızın on yıla kadar geri ödemeli veya ücretsiz
olarak yapabilir veya yaptırabilir, bunun karşılığında yapılan tesislere
ortak olabilir; sağlık, eğitim, sosyal hizmet ve turizmi geliştirecek
projelere İçişleri Bakanlığının onayı ile ücretsiz veya düşük bir bedelle
amacı dışında kullanılmamak kaydıyla arsa tahsis edebilir.
Belediye, belde
sakinlerinin belediye hizmetleriyle ilgili görüş ve düşüncelerini tespit
etmek amacıyla kamuoyu yoklaması ve araştırması yapabilir.
Belediye mallarına
karşı suç işleyenler Devlet malına karşı suç işlemiş sayılır. 2886 sayılı
Devlet İhale Kanununun 75 inci maddesi hükümleri belediye taşınmazları
hakkında da uygulanır.
Belediyenin proje
karşılığı borçlanma yoluyla elde ettiği gelirleri, şartlı bağışlar ve kamu
hizmetlerinde fiilen kullanılan malları ile belediye tarafından tahsil
edilen vergi, resim ve harç gelirleri haczedilemez.
Belediyeye tanınan
muafiyet
MADDE 16.-
Belediyenin kamu hizmetine ayrılan veya kamunun yararlanmasına açık, gelir
getirmeyen taşınmazları ile bunların inşa ve kullanımları her türlü vergi,
resim, harç, katılma ve katkı paylarından muaftır.
İKİNCİ KISIM
Belediyenin Organları
BİRİNCİ BÖLÜM
Belediye Meclisi
Belediye meclisi
MADDE 17.-
Belediye meclisi, belediyenin karar organıdır ve ilgili kanunda gösterilen
esas ve usûllere göre seçilmiş üyelerden oluşur.
Meclisin görev ve
yetkileri
MADDE 18.-
Belediye meclisinin görev ve yetkileri şunlardır:
a) Stratejik plân ile
yatırım ve çalışma programlarını, belediye faaliyetlerinin ve personelinin
performans ölçütlerini görüşmek ve kabul etmek.
b) Bütçe ve
kesinhesabı kabul etmek, bütçede kurumsal kodlama yapılan birimler ile
fonksiyonel sınıflandırmanın birinci düzeyleri arasında aktarma yapmak.
c) Belediyenin imar
plânlarını görüşmek ve onaylamak, büyükşehir ve il belediyelerinde il
çevre düzeni plânını kabul etmek.
d) Borçlanmaya karar
vermek.
e) Taşınmaz mal
alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine
veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde
tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı
geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar vermek.
f) Kanunlarda vergi,
resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine
bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek.
g) Şartlı bağışları
kabul etmek.
h) Vergi, resim ve harçlar dışında kalan ve miktarı beşbin YTL'den fazla
dava konusu olan belediye uyuşmazlıklarını sulh ile tasfiyeye, kabul ve
feragate karar vermek.
i) Bütçe içi işletme
ile 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununa tâbi ortaklıklar kurulmasına veya bu
ortaklıklardan ayrılmaya, sermaye artışına ve gayrimenkul yatırım
ortaklığı kurulmasına karar vermek.
j) Belediye adına
imtiyaz verilmesine ve belediye yatırımlarının yap-işlet veya
yap-işlet-devret modeli ile yapılmasına; belediyeye ait şirket, işletme ve
iştiraklerin özelleştirilmesine karar vermek.
k) Meclis başkanlık
divanını ve encümen üyeleri ile ihtisas komisyonları üyelerini seçmek.
l) Norm kadro
çerçevesinde belediyenin ve bağlı kuruluşlarının kadrolarının ihdas, iptal
ve değiştirilmesine karar vermek.
m) Belediye
tarafından çıkarılacak yönetmelikleri kabul etmek.
n) Meydan, cadde,
sokak, park, tesis ve benzerlerine ad vermek; mahalle kurulması,
kaldırılması, birleştirilmesi, adlarıyla sınırlarının tespiti ve
değiştirilmesine karar vermek; beldeyi tanıtıcı amblem, flama ve
benzerlerini kabul etmek.
o) Diğer mahallî
idarelerle birlik kurulmasına, kurulmuş birliklere katılmaya veya
ayrılmaya karar vermek.
p) Yurt içindeki ve
İçişleri Bakanlığının izniyle yurt dışındaki belediyeler ve mahallî idare
birlikleriyle karşılıklı iş birliği yapılmasına; kardeş kent ilişkileri
kurulmasına; ekonomik ve sosyal ilişkileri geliştirmek amacıyla kültür,
sanat ve spor gibi alanlarda faaliyet ve projeler gerçekleştirilmesine; bu
çerçevede arsa, bina ve benzeri tesisleri yapma, yaptırma, kiralama veya
tahsis etmeye karar vermek.
r) Fahrî hemşehrilik
payesi ve beratı vermek.
s) Belediye
başkanıyla encümen arasındaki anlaşmazlıkları karara bağlamak.
t) Mücavir alanlara
belediye hizmetlerinin götürülmesine karar vermek.
u) İmar plânlarına
uygun şekilde hazırlanmış belediye imar programlarını görüşerek kabul
etmek.
Başkanlık divanı
MADDE 19.-
Belediye meclisi, seçim sonuçlarının ilânını takip eden beşinci gün
belediye başkanının başkanlığında kendiliğinden toplanır. Meclis bu
toplantıda, üyeleri arasından, gizli oyla meclis birinci ve ikinci başkan
vekili ile en az iki kâtip üyeyi ilk iki yıl için görev yapmak üzere
seçer. İlk iki yıldan sonra seçilecek başkanlık divanı yapılacak ilk
mahallî idareler seçimlerine kadar görev yapar.
Başkanlık divanı
seçimi üç gün içinde tamamlanır.
Meclise belediye
başkanı, katılamaması durumunda meclis birinci başkan vekili, onun da
katılamaması durumunda ikinci başkan vekili başkanlık eder. Ancak yıllık
faaliyet raporunun görüşüldüğü meclis toplantısı meclis başkan vekilinin
başkanlığında yapılır.
Başkanlık divanında
boşalma olması durumunda kalan süreyi tamamlamak üzere yenisi seçilir.
Meclis başkanı,
meclis çalışmalarında düzeni sağlamakla yükümlüdür.
Meclisin çalışması ve
katılıma ilişkin esas ve usûller İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak
yönetmelikle düzenlenir.
Meclis toplantısı
MADDE 20.-
Belediye meclisi, her ayın ilk haftası, önceden kararlaştırdığı günde
toplânır.
Meclis, resmî tatile
rastlayan günlerde çalışmasına ara verebilir. Belediye meclisi her yıl bir
ay tatil kararı alabilir.
Bütçe görüşmesine
rastlayan toplantı süresi en çok yirmi gün, diğer toplantıların süresi en
çok beş gündür.
Mutat toplantı yeri
dışında toplanılmasının zorunlu olduğu durumda üyelere önceden bilgi
vermek kaydıyla meclis başkanının belediye sınırları içerisinde
belirlediği yerde toplantı yapılır. Ayrıca, toplantının yeri ve zamanı
mutat usûllerle belde halkına duyurulur.
Meclis toplantıları
açıktır. Meclis başkanının veya üyelerden herhangi birinin gerekçeli
önerisi üzerine, toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla kapalı oturum
yapılmasına karar verilebilir.
Meclis görüşmeleri
görevlilerce tutanağa geçirilir, başkan ve kâtip üyeler tarafından
imzalanır. Toplantılar, meclisin kararıyla sesli ve görüntülü cihazlarla
da kaydedilebilir.
Gündem
MADDE 21.-
Her ayın ilk günündeki belediye meclis gündemi belediye başkanı tarafından
belirlenerek en az üç gün önceden üyelere bildirilir ve çeşitli
yöntemlerle halka duyurulur.
Her ayın ilk
toplantısında belediye başkanı ve meclis üyeleri belediyeye ait işlerle
ilgili konuların gündeme alınmasını önerebilir. Öneri, toplantıya
katılanların salt çoğunluğuyla kabul edildiği takdirde gündeme alınır.
İmar konuları ile
yıllık bütçe dışında kalan gündemdeki diğer konular ile üyelerin
teklifleri; toplantıya katılanların salt çoğunluğunun kabulü hâlinde
komisyonlara havale edilmeksizin belediye meclisince görüşülerek karara
bağlanabilir.
Toplantı ve karar
yeter sayısı
MADDE 22.-
Belediye meclisi, üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır ve
katılanların salt çoğunluğuyla karar verir. Ancak, karar yeter sayısı, üye
tam sayısının dörtte birinden az olamaz. Oylamada eşitlik çıkması
durumunda meclis başkanının bulunduğu taraf çoğunluk sayılır. Gizli
oylamalarda eşitlik çıkması durumunda oylama tekrarlanır, eşitliğin
bozulmaması durumunda meclis başkanı tarafından kur’a çekilir.
Meclisin
toplanmasında, üye tam sayısının salt çoğunluğu sağlanamadığı takdirde
başkan, gün ve saatini tespit ederek en geç üç gün içinde toplanmak üzere
meclisi tatil eder. Gelecek toplantı, üye tam sayısının dörtte birinden az
olmayan üye sayısı ile yapılır.
Görüşmeler sırasında
başkan veya üyelerden birinin talebi üzerine yapılacak yoklamada karar
yeter sayısının bulunmadığı anlaşılırsa, ikinci fıkradaki hükümler
uygulanır.
Üyeler oylarını
bizzat kullanır. Gizli oy kullanmaya fizikî bakımdan engelli üyeler, tayin
edecekleri kişi eliyle oy kullanabilirler.
Oylama gizli,
işaretle veya ad okunarak yapılır. Oy verme kabul, ret veya çekimser
şeklinde olur.
Kararlar, meclis
başkanı ve kâtip üyeler tarafından imzalanır ve bir sonraki toplantıda
üyelere dağıtılır.
Meclis kararlarının
kesinleşmesi
MADDE 23.-
Belediye başkanı, hukuka aykırı gördüğü meclis kararlarını, gerekçesini de
belirterek yeniden görüşülmek üzere beş gün içinde meclise iade edebilir.
Yeniden görüşülmesi
istenilmeyen kararlar ile yeniden görüşülmesi istenip de belediye meclisi
üye tam sayısının salt çoğunluğuyla ısrar edilen kararlar kesinleşir.
Belediye başkanı,
meclisin ısrarı ile kesinleşen kararlar aleyhine on gün içinde idarî
yargıya başvurabilir.
Kararlar kesinleştiği
tarihten itibaren en geç yedi gün içinde mahallin en büyük mülkî idare
amirine gönderilir. Mülkî idare amirine gönderilmeyen kararlar yürürlüğe
girmez.
Mülkî idare amiri
hukuka aykırı gördüğü kararlar aleyhine idarî yargıya başvurabilir.
Kesinleşen meclis
kararlarının özetleri yedi gün içinde uygun araçlarla halka duyurulur.
İhtisas komisyonları
MADDE 24.-
Belediye meclisi, üyeleri arasından en az üç en fazla beş kişiden oluşan
ihtisas komisyonları kurabilir. Komisyonların bir yılı geçmemek üzere ne
kadar süre için kurulacağı aynı meclis kararında belirtilir.
İhtisas komisyonları, her siyasî parti grubunun ve bağımsız üyelerin
meclisteki üye sayısının meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle
oluşturulur. İl ve ilçe belediyeleri ile nüfusu 10.000'in üzerindeki
belediyelerde plân ve bütçe ile imar komisyonlarının kurulması zorunludur.
Meclis toplantısını
müteakip imar komisyonu en fazla on iş günü, diğer komisyonlar ise beş iş
günü içinde kendilerine havale edilen işleri sonuçlandırır. Komisyonlar
kendilerine havale edilen işlerle ilgili raporlarını bu sürenin sonunda
meclise sunmadıkları takdirde, konu meclis başkanı tarafından doğrudan
gündeme alınır.
İhtisas
komisyonlarının görev alanına giren işler bu komisyonlarda görüşüldükten
sonra belediye meclisinde karara bağlanır.
Mahalle muhtarları ve
ildeki kamu kuruluşlarının amirleri ile ildeki kamu kurumu niteliğindeki
meslek kuruluşları, üniversiteler, sendikalar ve gündemdeki konularla
ilgili sivil toplum örgütlerinin temsilcileri, oy hakkı olmaksızın kendi
görev ve faaliyet alanlarına giren konuların görüşüldüğü ihtisas komisyonu
toplantılarına katılabilir ve görüş bildirebilir.
Komisyon
çalışmalarında uzman kişilerden yararlanılabilir.
Komisyon raporları
alenîdir, çeşitli yollarla halka duyurulur ve isteyenlere meclis
tarafından maliyetlerini aşmamak üzere belirlenecek bedel karşılığında
verilir.
Denetim komisyonu
MADDE 25.-
İl ve ilçe belediyeleri ile nüfusu 10.000'in üzerindeki belediyelerde,
belediye meclisi, her ocak ayı toplantısında belediyenin bir önceki yıl
gelir ve giderleri ile bunlara ilişkin hesap kayıt ve işlemlerinin
denetimi için kendi üyeleri arasından gizli oyla ve üye sayısı üçten az
beşten çok olmamak üzere bir denetim komisyonu oluşturur. Komisyon, her
siyasî parti grubunun ve bağımsız üyelerin meclisteki üye sayısının meclis
üye tam sayısına oranlanması suretiyle oluşur.
Komisyon, belediye
başkanı tarafından belediye binası içinde belirlenen yerde çalışır ve
çalışmalarında kamu personelinden ve gerektiğinde diğer uzman kişilerden
yararlanabilir.
Denetim komisyonu
toplantılarına, belediye ve bağlı kuruluşları dışındaki kamu kurum ve
kuruluşlarından görevlendirilenlere (1.000); kamu personeli dışındaki
diğer uzman kişilere büyükşehir belediyelerinde (3.000), diğer
belediyelerde (2.000) gösterge rakamının Devlet memurlarına uygulanan
aylık katsayıyla çarpımı sonucu bulunacak miktarı geçmemek üzere, belediye
meclisince belirlenecek miktarda günlük ödeme yapılır. Denetim
komisyonunun emrinde görevlendirilecek kişi ve gün sayısı belediye
meclisince belirlenir. Uzman kişilerde aranacak nitelikler belediye
meclisinin çalışmasına dair yönetmelikte düzenlenir.
Komisyon belediye
birimleri ve bağlı kuruluşlarından her türlü bilgi ve belgeyi isteyebilir.
Bu istekler gecikmeksizin yerine getirilir.
Komisyon, çalışmasını
kırkbeş işgünü içinde tamamlar ve buna ilişkin raporunu mart ayının sonuna
kadar meclis başkanlığına sunar.
Konusu suç teşkil
eden hususlarla ilgili olarak meclis başkanlığı tarafından yetkili
mercilere suç duyurusunda bulunulur.
Meclisin bilgi edinme
ve denetim yolları
MADDE 26.-
Belediye meclisi, bilgi edinme ve denetim yetkisini faaliyet raporunu
değerlendirme, denetim komisyonu, soru, genel görüşme ve gensoru yoluyla
kullanır.
Meclis üyeleri,
meclis başkanlığına önerge vererek belediye işleriyle ilgili konularda
sözlü veya yazılı soru sorabilir. Soru, belediye başkanı veya
görevlendireceği kişi tarafından sözlü veya yazılı olarak cevaplandırılır.
Meclis üyelerinin en
az üçte biri, meclis başkanlığına istekte bulunarak, belediyenin işleriyle
ilgili bir konuda genel görüşme açılmasını isteyebilir. Bu istek meclis
tarafından kabul edildiği takdirde gündeme alınır.
Belediye başkanınca
meclise sunulan bir önceki yıla ait faaliyet raporundaki açıklamalar,
meclis üye tam sayısının dörtte üç çoğunluğuyla yeterli görülmezse,
yetersizlik kararıyla görüşmeleri kapsayan tutanak, meclis başkan vekili
tarafından mahallin mülkî idare amirine gönderilir.
Vali, dosyayı
gerekçeli görüşüyle birlikte Danıştaya gönderir.
Yetersizlik kararı,
Danıştayca uygun görüldüğü takdirde belediye başkanı, başkanlıktan düşer.
Meclis üye tam
sayısının en az üçte biri oranındaki üyenin imzasıyla belediye başkanı
hakkında gensoru önergesi verilebilir. Gensoru önergesi, meclis üye tam
sayısının salt çoğunluğunun oyu ile gündeme alınır ve üç tam gün
geçmedikçe görüşülemez.
Gensoru önergesinin
karara bağlanmasında dördüncü fıkraya göre işlem yapılır.
Başkan ve meclis
üyelerinin görüşmelere katılamayacağı durumlar
MADDE 27.-
Belediye başkanı ve meclis üyeleri, münhasıran kendileri, ikinci derece
dâhil kan ve kayın hısımları ve evlatlıkları ile ilgili işlerin
görüşüldüğü meclis toplantılarına katılamazlar.
Başkan ve meclis
üyelerinin yükümlülükleri
MADDE 28.-
Belediye başkanı görevi süresince ve görevinin sona ermesinden itibaren
iki yıl süreyle, meclis üyeleri ise görevleri süresince ve görevlerinin
sona ermesinden itibaren bir yıl süreyle, belediye ve bağlı kuruluşlarına
karşı doğrudan doğruya veya dolaylı olarak taahhüde giremez, komisyonculuk
ve temsilcilik yapamaz.
Meclis üyeliğinin
sona ermesi
MADDE 29.-
Meclis üyeliği, ölüm ve istifa durumunda kendiliğinden sona erer. Meclis
üyeliğinden istifa dilekçesi belediye başkanlığına verilir ve başkan
tarafından meclisin bilgisine sunulur.
Özürsüz veya izinsiz
olarak arka arkaya üç birleşim günü veya bir yıl içinde yapılan
toplantıların yarısına katılmayan üyenin üyeliğinin düşmesine, savunması
alındıktan sonra üye tam sayısının salt çoğunluğuyla karar verilir.
Belediye meclisi
üyeliğine seçilme yeterliğinin kaybedilmesi durumunda, valinin bildirmesi
üzerine Danıştay tarafından üyeliğin düşmesine karar verilir.
Meclisin feshi
MADDE 30.-
Belediye meclisi;
a) Kendisine kanunla
verilen görevleri süresi içinde yapmayı ihmal eder ve bu durum belediyeye
ait işleri sekteye veya gecikmeye uğratırsa,
b) Belediyeye verilen
görevlerle ilgisi olmayan siyasî konularda karar alırsa,
İçişleri Bakanlığının
bildirimi üzerine Danıştayın kararı ile feshedilir.
İçişleri Bakanlığı
gerekli gördüğü takdirde meclisin feshine dair bildirim ile birlikte,
karar verilinceye kadar meclis toplantılarının ertelenmesini de ister.
Danıştay, bu hususu en geç bir ay içinde karara bağlar.
Bu şekilde feshedilen
meclisin yerine seçilen meclis, kalan süreyi tamamlar.
Boşalan meclisin
görevinin yerine getirilmesi
MADDE 31.-
Belediye meclisinin;
a) Danıştay
tarafından feshi veya meclis toplantılarının ertelenmesi,
b) Meclis üye tam
sayısının yarıdan fazlasının tutuklanması,
c) Yedek üyelerin getirilmesinden sonra da meclis üye tam sayısının
yarısından aşağı düşmesi,
d) Geçici olarak
görevden uzaklaştırılması,
Hâllerinde, meclis
çalışabilir duruma gelinceye veya yeni meclis seçimi yapılıncaya kadar
meclis görevi, belediye encümeninin memur üyeleri tarafından yürütülür.
Huzur ve izin hakkı
MADDE 32.-
Meclis başkan ve üyelerine, meclis ve komisyon toplantılarına katıldıkları
her gün için, 39 uncu madde uyarınca belediye başkanına ödenmekte olan
aylık brüt ödeneğin günlük tutarının üçte birini geçmemek üzere meclis
tarafından belirlenecek miktarda huzur hakkı ödenir. Huzur hakkı ödenecek
gün sayısı, 20, 24 ve 25 inci maddelerde belirtilen toplantı günü
sayısından fazla olamaz ve meclis üyelerine aynı gün için birden fazla
huzur hakkı ödenemez.
Meclis üyeleri
hastalıkları süresince izinli sayılır. Ayrıca mazeretleri durumunda, bir
yıl içindeki toplantı süresinin yarısını aşmamak şartıyla istekleri
üzerine meclis tarafından izin verilebilir.
İKİNCİ BÖLÜM
Belediye Encümeni
Belediye encümeni
MADDE 33.-
Belediye encümeni, belediye başkanının başkanlığında;
a) İl belediyelerinde
ve nüfusu 100.000'in üzerindeki belediyelerde, belediye meclisinin her yıl
kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği üç üye, malî
hizmetler birim amiri ve belediye başkanının birim amirleri arasından bir
yıl için seçeceği iki üye olmak üzere yedi kişiden,
b) Diğer
belediyelerde, belediye meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından bir yıl
için gizli oyla seçeceği iki üye, malî hizmetler birim amiri ve belediye
başkanının birim amirleri arasından bir yıl için seçeceği bir üye olmak
üzere beş kişiden,
Oluşur.
Belediye başkanının
katılamadığı toplantılarda, belediye başkanının görevlendireceği başkan
yardımcısı veya encümen üyesi, encümene başkanlık eder.
Encümen
toplantılarına gündemdeki konularla ilgili olarak ilgili birim amirleri,
belediye başkanı tarafından oy hakkı olmaksızın görüşleri alınmak üzere
çağrılabilir.
Encümenin görev ve
yetkileri
MADDE 34.-
Belediye encümeninin görev ve yetkileri şunlardır:
a) Stratejik plân ve
yıllık çalışma programı ile bütçe ve kesinhesabı inceleyip belediye
meclisine görüş bildirmek.
b) Yıllık çalışma
programına alınan işlerle ilgili kamulaştırma kararlarını almak ve
uygulamak.
c) Öngörülmeyen
giderler ödeneğinin harcama yerlerini belirlemek.
d) Bütçede
fonksiyonel sınıflandırmanın ikinci düzeyleri arasında aktarma yapmak.
e) Kanunlarda
öngörülen cezaları vermek.
f) Vergi, resim ve
harçlar dışında kalan dava konusu olan belediye uyuşmazlıklarının anlaşma
ile tasfiyesine karar vermek.
g) Taşınmaz mal
satımına, trampasına ve tahsisine ilişkin meclis kararlarını uygulamak;
süresi üç yılı geçmemek üzere kiralanmasına karar vermek.
h) Umuma açık
yerlerin açılış ve kapanış saatlerini belirlemek.
i) Diğer kanunlarda
belediye encümenine verilen görevleri yerine getirmek.
Encümen toplantısı
MADDE 35.-
Belediye encümeni, haftada birden az olmamak üzere önceden belirlenen gün
ve saatte toplanır. Belediye başkanı acil durumlarda encümeni toplantıya
çağırabilir.
Encümen üye tam
sayısının salt çoğunluğuyla toplanır ve katılanların salt çoğunluğuyla
karar verir. Encümenin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu uyarınca ihale
komisyonu olarak yapacağı toplantılarda da bu hüküm geçerlidir. Oyların
eşitliği durumunda başkanın bulunduğu taraf çoğunluk sayılır. Çekimser oy
kullanılamaz.
Encümen gündemi
belediye başkanı tarafından hazırlanır. Encümen üyeleri, başkanının uygun
görüşü ile gündem maddesi teklif edebilir. Belediye başkanı tarafından
havale edilmeyen konular encümende görüşülemez.
Encümene havale
edilen konular bir hafta içinde görüşülerek karara bağlanır.
Alınan kararlar
başkan ve toplantıya katılan üyeler tarafından imzalanır. Karara muhalif
kalanlar gerekçelerini de açıklar.
Encümen başkan ve
üyeleri, münhasıran kendileri, ikinci derece dâhil kan ve kayın hısımları
ve evlatlıkları ile ilgili işlerin görüşüldüğü encümen toplantılarına
katılamazlar.
Encümen üyelerine
verilecek ödenek
MADDE 36.-
Belediye encümeni başkan ve üyelerine, nüfusu 10.000'e kadar olan
belediyelerde (3.500), nüfusu 10.001-50.000'e kadar olan belediyelerde
(4.500), 50.001-200.000'e kadar olan belediyelerde (6.000) ve 200.001'in
üzerinde olan belediyelerde ise (7.500) gösterge rakamının Devlet
memurları için belirlenen aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak
tutarda aylık brüt ödenek verilir. Encümenin memur üyelerine bu tutarların
yarısı ödenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Belediye Başkanı
Belediye başkanı
MADDE 37.-
Belediye başkanı, belediye idaresinin başı ve belediye tüzel kişiliğinin
temsilcisidir. Belediye başkanı, ilgili kanunda gösterilen esas ve
usûllere göre seçilir.
Belediye başkanı,
görevinin devamı süresince siyasî partilerin yönetim ve denetim
organlarında görev alamaz; profesyonel spor kulüplerinin başkanlığını
yapamaz ve yönetiminde bulunamaz.
Belediye başkanının
görev ve yetkileri
MADDE 38.-
Belediye başkanının görev ve yetkileri şunlardır:
a) Belediye
teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek,
belediyenin hak ve menfaatlerini korumak.
b) Belediyeyi
stratejik plâna uygun olarak yönetmek, belediye idaresinin kurumsal
stratejilerini oluşturmak, bu stratejilere uygun olarak bütçeyi, belediye
faaliyetlerinin ve personelinin performans ölçütlerini hazırlamak ve
uygulamak, izlemek ve değerlendirmek, bunlarla ilgili raporları meclise
sunmak.
c) Belediyeyi Devlet
dairelerinde ve törenlerde, davacı veya davalı olarak da yargı yerlerinde
temsil etmek veya vekil tayin etmek.
d) Meclise ve
encümene başkanlık etmek.
e) Belediyenin
taşınır ve taşınmaz mallarını idare etmek.
f) Belediyenin gelir
ve alacaklarını takip ve tahsil etmek.
g) Yetkili organların
kararını almak şartıyla sözleşme yapmak.
h) Meclis ve encümen
kararlarını uygulamak.
i) Bütçeyi uygulamak,
bütçede meclis ve encümenin yetkisi dışındaki aktarmalara onay vermek.
j) Belediye
personelini atamak.
k) Belediye ve bağlı
kuruluşları ile işletmelerini denetlemek.
l) Şartsız bağışları
kabul etmek.
m) Belde halkının
huzur, esenlik, sağlık ve mutluluğu için gereken önlemleri almak.
n) Bütçede yoksul ve
muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak, özürlülere yönelik hizmetleri
yürütmek ve özürlüler merkezini oluşturmak.
o) Temsil ve ağırlama
giderleri için ayrılan ödeneği kullanmak.
p) Kanunlarla
belediyeye verilen ve belediye meclisi veya belediye encümeni kararını
gerektirmeyen görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak.
Belediye başkanının
özlük hakları
MADDE 39.-
Belediye başkanına nüfusu;
a) 10.000'e kadar
olan beldelerde 70.000,
b) 10.001'den
50.000'e kadar olan beldelerde 80.000,
c) 50.001'den
100.000'e kadar olan beldelerde 100.000,
d) 100.001'den
250.000'e kadar olan beldelerde 115.000,
e) 250.001'den
500.000’e kadar olan beldelerde 135.000,
f) 500.001’den
1.000.000’a kadar olan beldelerde 155.000,
g) 1.000.001’den
2.000.000’a kadar olan beldelerde 190.000,
h) 2.000.001’den
fazla olan beldelerde 230.000,
Gösterge rakamının
Devlet memurları için belirlenen aylık katsayı ile çarpımı sonucu
bulunacak tutarda aylık brüt ödenek ödenir. Nüfusu 50.001'den az olan il
merkezi beldelerde bu ödeneğin hesaplanmasında (c) bendinde belirtilen
gösterge rakamı esas alınır.
Belediye başkanının
görevli, izinli ve hasta bulunduğu sürelerde ödeneği kesilmez.
Belediye başkanlığı
yapmış olanların, personel kanunlarına tâbi bir kadroya atanmaları hâlinde
belediye başkanlığında geçen süreleri memuriyette geçmiş sayılır.
657 sayılı Devlet
Memurları Kanunu uyarınca Devlet memurları ile bakmakla yükümlü
bulundukları için uygulanan sosyal hak ve yardımlar, aynı esas ve usûllere
göre belediye başkanları ile bakmakla yükümlü bulundukları için de
uygulanır.
Başkan vekili
MADDE 40.-
Belediye başkanı izin, hastalık veya başka bir sebeple görev başında
bulunmadığı hâllerde, bu süre içinde kendisine vekâlet etmek üzere,
belediye meclisi üyeleri arasından birini başkan vekili olarak
görevlendirir.
Başkan vekili,
başkanın yetkilerine sahiptir.
Başkan vekiline,
görev süresince başkana ödenen aylık brüt ödeneğin gün hesabı üzerinden
ödenek verilir.
Stratejik plân ve
performans programı
MADDE 41.-
Belediye başkanı, mahallî idareler genel seçimlerinden itibaren altı ay
içinde; kalkınma plânı ve programı ile varsa bölge plânına uygun olarak
stratejik plân ve ilgili olduğu yıl başından önce de yıllık performans
programı hazırlayıp belediye meclisine sunar.
Stratejik plân, varsa
üniversiteler ve meslek odaları ile konuyla ilgili sivil toplum
örgütlerinin görüşleri alınarak hazırlanır ve belediye meclisi tarafından
kabul edildikten sonra yürürlüğe girer.
Nüfusu 50.000'in
altında olan belediyelerde stratejik plân yapılması zorunlu değildir.
Stratejik plân ve
performans programı bütçenin hazırlanmasına esas teşkil eder ve belediye
meclisinde bütçeden önce görüşülerek kabul edilir.
Yetki devri
MADDE 42.-
Belediye başkanı, görev ve yetkilerinden bir kısmını uygun gördüğü
takdirde, yöneticilik sıfatı bulunan belediye görevlilerine devredebilir.
İhtilâf hâli
MADDE 43.-
Belediye
başkanının kendisinin, birinci ve ikinci derecedeki kan ve kayın
hısımlarının ve evlatlıklarının, belediye ile ihtilâflı olduğu durumlarda
dava açılması ve bu davada belediyenin temsili, meclis birinci başkan
vekili, bulunmadığı takdirde ikinci başkan vekili veya bunların
yetkilendireceği kişiler tarafından yerine getirilir.
Belediye
başkanlığının sona ermesi
MADDE 44.-
Belediye başkanlığı, ölüm ve istifa hâllerinde kendiliğinden sona erer.
Belediye başkanının;
a) Mazeretsiz ve
kesintisiz olarak yirmi günden fazla görevini terk etmesi ve bu durumun
mahallin mülkî idare amiri tarafından belirlenmesi,
b) Seçilme
yeterliğini kaybetmesi,
c) Görevini
sürdürmesine engel bir hastalık veya sakatlık durumunun yetkili sağlık
kuruluşu raporuyla belgelenmesi,
d) Meclisin feshine
neden olan eylem ve işlemlere katılması,
Hâllerinden birinin
meydana gelmesi durumunda İçişleri Bakanlığının başvurusu üzerine Danıştay
kararıyla başkanlık sıfatı sona erer.
Belediye
başkanlığının boşalması hâlinde yapılacak işlemler
MADDE 45.-
Belediye başkanlığının herhangi bir nedenle boşalması durumunda, vali
tarafından belediye meclisinin on gün içinde toplanması sağlanır. Meclis,
birinci başkan vekilinin, onun bulunmaması durumunda ikinci başkan
vekilinin, onun da bulunmaması durumunda en yaşlı üyenin başkanlığında
toplanarak;
a) Belediye
başkanlığının boşalması veya seçim dönemini aşacak biçimde kamu
hizmetinden yasaklanma cezasının verilmiş olması durumunda bir başkan,
b) Başkanın görevden
uzaklaştırılması, tutuklanması veya seçim dönemini aşmayacak biçimde kamu
hizmetinden yasaklama cezası alması durumunda bir başkan vekili,
Seçer.
Belediye başkanı veya
başkan vekili belediye meclis üyeleri arasından ve gizli oyla seçilir. İlk
iki oylamada üye tam sayısının üçte iki ve üçüncü oylamada üye tam
sayısının salt çoğunluğu aranır. Üçüncü oylamada salt çoğunluk
sağlanamazsa, bu oylamada en çok oy alan iki aday için dördüncü oylama
yapılır. Dördüncü oylamada en fazla oy alan üye, belediye başkanı veya
başkan vekili seçilmiş olur. Oyların eşitliği durumunda kur'a çekilir.
Birinci fıkranın (b)
bendi uyarınca başkan vekili seçildikten sonra belediye başkanlığının (a)
bendinde belirtilen nedenlerle boşalması durumunda bu maddeye göre
belediye başkanı seçilir.
Yeni seçilen belediye
başkanının görev süresi, yerine seçildiği başkanın görev süresi ile
sınırlıdır. Başkan vekili, yeni başkan seçilinceye veya görevden
uzaklaştırılmış ya da tutuklanmış olan başkan göreve dönünceye kadar görev
yapar.
Belediye başkanı veya
başkan vekili seçilinceye kadar belediye başkanlığı görevi, meclis birinci
başkan vekili, bulunmaması durumunda ikinci başkan vekili, onun da
bulunmaması durumunda vali tarafından görevlendirilecek bir kamu görevlisi
tarafından yürütülür.
Belediye başkanı veya
başkan vekili seçimi en geç onbeş gün içinde tamamlanmadığı takdirde
belediye meclisinin feshine ilişkin hükümler uygulanır.
Belediye başkanı
görevlendirilmesi
MADDE 46.-
Belediye başkanlığının herhangi bir nedenle boşalması ve yeni belediye
başkanı veya başkan vekili seçiminin yapılamaması durumunda, seçim
yapılıncaya kadar belediye başkanlığına büyükşehir ve il belediyelerinde
İçişleri Bakanı, diğer belediyelerde vali tarafından görevlendirme
yapılır. Görevlendirilecek kişinin belediye başkanı seçilme yeterliğine
sahip olması şarttır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Organlara İlişkin
Ortak Hükümler
Görevden uzaklaştırma
MADDE 47.-
Görevleriyle ilgili bir suç nedeniyle haklarında soruşturma veya
kovuşturma açılan belediye organları veya bu organların üyeleri, kesin
hükme kadar İçişleri Bakanı tarafından görevden uzaklaştırılabilir.
Görevden uzaklaştırma
kararı iki ayda bir gözden geçirilir. Devamında kamu yararı bulunmayan
görevden uzaklaştırma kararı kaldırılır.
Görevden
uzaklaştırılanlar hakkında; kovuşturma açılmaması, kamu davasının düşmesi
veya beraat kararı verilmesi, davanın genel af ile ortadan kaldırılması
veya görevden düşürülmeyi gerektirmeyen bir suçla mahkûm olunması
durumunda görevden uzaklaştırma kararı kaldırılır.
Görevden
uzaklaştırılan belediye başkanına, görevden uzak kaldığı sürece aylık
ödeneğinin üçte ikisi ödenir ve bu süre içinde diğer sosyal hak ve
yardımlardan yararlanmaya devam eder.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Belediye Teşkilâtı
BİRİNCİ BÖLÜM
Belediye Teşkilâtı ve
Personeli
Belediye teşkilâtı
MADDE 48.-
Belediye teşkilâtı, norm kadroya uygun olarak yazı işleri, malî hizmetler,
fen işleri ve zabıta birimlerinden oluşur.
Beldenin nüfusu,
fizikî ve coğrafî yapısı, ekonomik, sosyal ve kültürel özellikleri ile
gelişme potansiyeli dikkate alınarak, norm kadro ilke ve standartlarına
uygun olarak gerektiğinde sağlık, itfaiye, imar, insan kaynakları, hukuk
işleri ve ihtiyaca göre diğer birimler oluşturulabilir. Bu birimlerin
kurulması, kaldırılması veya birleştirilmesi belediye meclisinin kararıyla
olur.
Norm kadro ve
personel istihdamı
MADDE 49.-
Norm kadro ilke ve standartları İçişleri Bakanlığı ve Devlet Personel
Başkanlığı tarafından müştereken belirlenir. Belediyenin ve bağlı
kuruluşlarının norm kadroları, bu ilke ve standartlar çerçevesinde
belediye meclisi kararıyla belirlenir.
Belediye personeli,
belediye başkanı tarafından atanır. Birim müdürlüğü ve üstü yönetici
kadrolarına yapılan atamalar ilk toplantıda belediye meclisinin bilgisine
sunulur.
Belediye ve bağlı
kuruluşlarında, norm kadroya uygun olarak çevre, sağlık, veterinerlik,
teknik, hukuk, ekonomi, bilişim ve iletişim, plânlama, araştırma ve
geliştirme, eğitim ve danışmanlık alanlarında avukat, mimar, mühendis,
şehir ve bölge plâncısı, çözümleyici ve programcı, tabip, uzman tabip,
ebe, hemşire, veteriner, kimyager, teknisyen ve tekniker gibi uzman ve
teknik personel yıllık sözleşme ile çalıştırılabilir. Sözleşmeli personel
eliyle yürütülen hizmetlere ilişkin boş kadrolara ayrıca atama yapılamaz.
Bu personelin, yürütecekleri hizmetler için ihdas edilmiş kadro unvanının
gerektirdiği nitelikleri taşımaları şarttır. Bu fıkra uyarınca sözleşmeli
olarak istihdam edileceklere ödenecek net ücret, söz konusu kadro unvanı
için birinci derecenin birinci kademesi esas alınmak suretiyle 657 sayılı
Devlet Memurları Kanununa göre tespit edilecek her türlü ödemeler
toplamının net tutarının yüzde 25 fazlasını geçmemek üzere belediye
meclisi kararıyla belirlenir. Genel hükümlere göre birinci dereceden kadro
ihdas edilemeyen kadro unvanları için ise o kadro unvanından ihdası
yapılmış en yüksek kadro derecesinin birinci kademesi esas alınır ve
yapılacak ödemenin azami tutarı yukarıda belirtilen usûle göre tespit
olunur. Bu fıkra hükümlerine göre çalıştırılacak personel için İçişleri
Bakanlığı unvanlar itibarıyla sınırlama getirebilir.
Avukat, mimar,
mühendis (inşaat mühendisi ve harita mühendisi olmak kaydıyla) ve
veteriner kadrosu bulunmayan veya işlerin azlığı nedeniyle bu unvanlarda
kadrolu personel istihdamına ihtiyaç duyulmayan belediyelerde, bu
hizmetlerin yürütülmesi amacıyla, haftanın ya da ayın belirli gün veya
saatlerinde kısmi zamanlı olarak sözleşme ile personel çalıştırılabilir.
Kısmi zamanlı olarak çalıştırılacak personel sayısı yukarıda belirtilen
her unvan için birden fazla olamaz ve bunlarla yapılacak sözleşme süresi
takvim yılını aşamaz. Bunlara ödenecek net ücret, aynı unvanlı kadroların
birinci derecesinin birinci kademesi için yapılması gereken bütün ödemeler
toplamının net tutarının yarısını geçmemek ve çalıştırılacak süre ile
orantılı olmak üzere belediye meclisi kararı ile tespit edilir. Bu fıkra
uyarınca sözleşmeli personel olarak çalıştırılanlar için iş sonu tazminatı
ödenmez ve işsizlik sigortası primi yatırılmaz. Bunlardan yaptıkları başka
işler sebebiyle herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna tâbi olanlar için
sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası primi yatırılmaz ve aynı kişi
birden fazla belediye veya bağlı kuruluşta çalıştırılamaz.
Üçüncü ve dördüncü
fıkra hükümleri uyarınca çalıştırılacak personele her ne ad altında olursa
olsun sözleşme ücreti dışında herhangi bir ödeme yapılmaz ve ücret
mahiyetinde aynî ya da nakdî menfaat temin edilmez. Bu personel hakkında
bu Kanunla düzenlenmeyen hususlarda vize şartı aranmaksızın 657 sayılı
Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre istihdam
edilenler hakkındaki hükümler uygulanır. Bu personele ait sözleşme
örnekleri sözleşmenin imzalanmasını izleyen 30 gün içinde İçişleri
Bakanlığına ve Maliye Bakanlığına gönderilir.
Kamu kurum ve
kuruluşlarında istihdam edilen memurlar, belediye başkanının talebi,
kendilerinin ve kurumlarının muvafakatiyle, belediyelerin birim müdürü ve
üstü yönetici kadrolarında geçici olarak görevlendirilebilirler. Bu
şekilde görevlendirmelerde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci
maddesinin (B) fıkrasında öngörülen şartlar dikkate alınır. Belediyelerde
bu şekilde istihdam edilen personel kurumlarından izinli sayılırlar. Bu
personelin görevlendirildikleri süre zarfındaki, görevlendirildikleri
kadroya ait her türlü malî hakları ile kurumları tarafından karşılanması
gereken sosyal güvenlik ve benzeri diğer hakları belediye tarafından
ödenir. İzinli oldukları müddet, terfi ve emekliliklerinde hesaba katılır
ve terfi haklarını kazananlar başkaca bir işleme lüzum kalmaksızın terfi
ettirilirler. Bu şekilde görevlendirilenler, görevlendirme süresinin sona
ermesinden itibaren onbeş gün içerisinde yazılı olarak kurumlarına
başvurmaları hâlinde en geç bir ay içerisinde kadrolarına veya müktesebine
uygun başka bir kadroya atanırlar.
Norm kadrosunda
belediye başkan yardımcısı bulunan belediyelerde norm kadro sayısına bağlı
kalınmaksızın; belediye başkanı, zorunlu gördüğü takdirde, nüfusu 50.000'e
kadar olan belediyelerde bir, nüfusu 50.001-200.000 arasında olan
belediyelerde iki, nüfusu 200.001-500.000 arasında olan belediyelerde üç,
nüfusu 500.000 ve fazla olan belediyelerde dört belediye meclis üyesini
belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirebilir. Bu şekilde
görevlendirilen meclis üyelerine belediye başkanına verilen ödeneğin
2/3'ünü aşmamak üzere belediye meclisi tarafından belirlenecek aylık
ödenek verilir ve taleplerine göre bir sosyal güvenlik kurumu ile
ilişkilendirilir. Bu şekilde görevlendirme, memuriyete geçiş, sözleşmeli
veya işçi statüsünde çalışma dâhil ilgililer açısından herhangi bir hak
teşkil etmez ve belediye meclisinin görev süresini aşamaz. Sosyal güvenlik
prim ve benzeri giderlerden kurum karşılıkları belediye bütçesinden
karşılanır.
Belediyenin yıllık
toplam personel giderleri, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213
sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı
ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşamaz. Nüfusu
10.000'in altında olan belediyelerde bu oran yüzde kırk olarak uygulanır.
Yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi
sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari
yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye
kadar yeni personel alımı yapılamaz. Yeni personel alımı nedeniyle bu
oranın aşılması sebebiyle oluşacak kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten
itibaren hesaplanacak kanunî faiziyle birlikte belediye başkanından tahsil
edilir. Personelin her türlü alacakları zamanında ve öncelikle ödenir.
Sözleşmeli ve işçi
statüsünde çalışanlar hariç belediye memurlarına, başarı durumlarına göre
toplam memur sayısının yüzde onunu ve Devlet memurlarına uygulanan aylık
katsayının (20.000) gösterge rakamı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarı
geçmemek üzere, hastalık ve yıllık izinleri dâhil olmak üzere,
çalıştıkları sürelerle orantılı olarak encümen kararıyla yılda en fazla
iki kez ikramiye ödenebilir.
Personel devri
MADDE 50.-
Bu Kanunun 8 ve 11 inci maddeleri uyarınca tüzel kişiliği kaldırılan
belediyelerin kadroları ve personeli; katılma hâlinde katıldıkları
belediyeye, köye dönüştürülme hâlinde ilgili il özel idaresine devredilir.
Devredilen personelden kadro ve görev unvanları değişmeyenler, aynı
unvanlı kadrolara atanmış sayılırlar. Devredilen personelden durumlarına
uygun boş kadro olmayanların veya mevcut kadro unvanı ile atamaları
yapılamayanların kadro unvanları üç ay içerisinde ilgili belediye meclisi
veya il genel meclisince aynı sınıf içerisinde kalmak kaydıyla
değiştirilir. Bu değişiklikten itibaren bir ay içerisinde ilgililerin
durumlarına uygun kadrolara atamaları yapılır. Söz konusu personel, atama
işlemleri yapılıncaya kadar devredildikleri belediye veya il özel
idaresince ihtiyaç duyulan işlerde görevlendirilebilirler. Bunlar yeni
bir kadroya atanıncaya kadar eski kadrolarına ait aylık, ücret, ek
gösterge, her türlü zam ve tazminatları ile diğer malî haklarını
devredildikleri belediye veya il özel idaresinden almaya devam ederler.
Devredilen personelden memur statüsünde görev yapanların,
atandıkları yeni kadrolarının aylık, ekgösterge, her türlü zam ve
tazminatları ile diğer malî hakları toplamının net tutarının, eski
kadrolarına bağlı olarak en son ayda almakta oldukları aylık, ek gösterge,
her türlü zam ve tazminatları ile diğer malî hakları toplamı net
tutarından az olması hâlinde aradaki fark giderilinceye kadar atandıkları
kadrolarda kaldıkları sürece herhangi bir kesintiye tâbi olmaksızın
tazminat olarak ödenir.
Tüzel kişiliği
kaldırılan belediyelerde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü
maddesinin (B) fıkrasına göre istihdam edilen sözleşmeli personelin
pozisyonları, avukat unvanlı pozisyonlar hariç olmak üzere, başka bir
işleme gerek kalmaksızın devredildikleri belediye veya il özel idaresi
adına vize edilmiş sayılır.
İKİNCİ BÖLÜM
Belediye Zabıtası,
İtfaiye ve Acil Durum Plânlaması
Zabıtanın görev ve
yetkileri
MADDE 51.-
Belediye zabıtası, beldede esenlik, huzur, sağlık ve düzenin sağlanmasıyla
görevli olup bu amaçla, belediye meclisi tarafından alınan ve belediye
zabıtası tarafından yerine getirilmesi gereken emir ve yasaklarla bunlara
uymayanlar hakkında mevzuatta öngörülen ceza ve diğer yaptırımları
uygular.
Görevini yaparken
zabıtaya karşı gelenler, kolluk kuvvetlerine karşı gelenler gibi
cezalandırılır.
Belediye zabıta
teşkilâtının çalışma usûl ve esasları, çalışanların görev ve yetkileri,
memurluğa alınması için taşımaları gereken nitelikler, alacakları meslek
içi eğitim, görevde yükselme, meslekten çıkarılma, giyecekleri kıyafet ve
savunma amaçlı olarak kullanacakları aletler ile zabıta teşkilâtında
hizmet gereklerine göre oluşturulacak birimler, İçişleri Bakanlığı
tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Belediye, bu yönetmeliğe
aykırı olmamak üzere ek düzenlemeler yapabilir.
Zabıta hizmetleri
kesintisiz olarak yürütülür. Zabıta personelinin çalışma süresi ve
saatleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve
saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini
sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye zabıta ve özel güvenlik
hizmetlerinde fiilen çalışanlara, fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe
kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı
ile tespit edilen maktu tutar ödenir.
İtfaiye
MADDE 52.-
İtfaiye teşkilâtının çalışma usûl ve esasları, çalışanların görev ve
yetkileri, memurluğa alınması için taşımaları gereken nitelikler,
alacakları meslek içi eğitim, görevde yükselme, meslekten çıkarılma,
giyecekleri kıyafet ve savunma amaçlı olarak kullanacakları aletler ile
itfaiye teşkilâtında hizmet gereklerine göre oluşturulacak birimler,
İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Be |