BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ
KANUNU
Kanun No. 5216
Kabul Tarihi : 10.7.2004
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve
Tanımlar
Amaç
MADDE 1.-
Bu Kanunun amacı, büyükşehir belediyesi yönetiminin hukukî statüsünü
düzenlemek, hizmetlerin plânlı, programlı, etkin, verimli ve uyum içinde
yürütülmesini sağlamaktır.
Kapsam
MADDE 2.-
Bu Kanun, büyükşehir belediyesiyle büyükşehir sınırları içindeki
belediyeleri kapsar.
Tanımlar
MADDE 3.-
Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Büyükşehir
belediyesi: En az üç ilçe veya ilk kademe belediyesini kapsayan, bu
belediyeler arasında koordinasyonu sağlayan; kanunlarla verilen görev ve
sorumlulukları yerine getiren, yetkileri kullanan; idarî ve malî özerkliğe
sahip ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu
tüzel kişisini,
b) Büyükşehir
belediyesinin organları: Büyükşehir belediye meclisi, büyükşehir belediye
encümeni ve büyükşehir belediye başkanını,
c) İlçe belediyesi:
Büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan ilçe belediyesini,
d) İlk kademe
belediyesi: Büyükşehir belediye sınırları içinde ilçe kurulmaksızın
oluşturulan ve büyükşehir ilçe belediyeleriyle aynı yetki, imtiyaz ve
sorumluluklara sahip belediyeyi,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Büyükşehir
Belediyesinin Kuruluşu ve
Sınırları
Kuruluş
MADDE 4.-
Belediye sınırları içindeki ve bu sınırlara en fazla 10.000 metre
uzaklıktaki yerleşim birimlerinin son nüfus sayımına göre toplam nüfusu
750.000'den fazla olan il belediyeleri, fizikî yerleşim durumları ve
ekonomik gelişmişlik düzeyleri de dikkate alınarak, kanunla büyükşehir
belediyesine dönüştürülebilir.
Büyükşehir
belediyesinin sınırları
MADDE 5.-
Büyükşehir belediyelerinin sınırları, adını aldıkları büyükşehirlerin
belediye sınırlarıdır.
İlçe belediyelerinin
sınırları, bu ilçelerin, büyükşehir belediyesi içinde kalan kısımlarının
sınırlarıdır.
İlk kademe
belediyelerinin, büyükşehir belediye sınırları dışında belediye sınırı
olamaz.
Büyükşehir
belediyesine katılma
MADDE 6.-
Büyükşehir belediyesinin sınırları çevresinde ve aynı il sınırları içinde
bulunan belediye ve köylerin, büyükşehir belediyesine katılması konusunda
Belediye Kanunu hükümleri uygulanır. Bu durumda katılma kararı, ilgili
ilçe veya ilk kademe belediye meclisinin talebi üzerine, büyükşehir
belediye meclisi tarafından alınır.
İmar düzeni ve temel
alt yapı hizmetlerinin zorunlu kıldığı durumlarda, birinci fıkrada
belirtilen belediye ve köyler, büyükşehir belediye meclisinin kararı ve
İçişleri Bakanlığının önerisi üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile
büyükşehir belediyesi sınırları içine alınabilir.
Büyükşehir belediyesi
sınırları içine katılan ilçe belediyeleri ile nüfusu 50.000 ve üzerinde
olan belediyeler, büyükşehir ilçe veya ilk kademe belediyesine dönüşür.
Diğer belediyeler ile köylerin tüzel kişiliği kalkar. Tüzel kişiliği
kalkan belediyelerin katılacağı ve köylerin mahalle olarak bağlanacağı
belediyeler, Bakanlar Kurulu kararında belirtilir.
İlçe ve ilk kademe
belediyesi olarak büyükşehir belediye sınırları içine katılan belediyeler,
büyükşehir belediye meclisinde seçiliş sıralarına göre tespit edilecek
ilçeler beşte bir, ilk kademeler onda bir oranında meclis üyesi ile temsil
edilirler. Tama ulaşmayan kesirler dikkate alınmaz. Bu durum ilk mahallî
idareler genel seçimine kadar geçerlidir. Bu belediyelerin başkanları
hakkında 12 nci maddenin ikinci fıkrası hükümleri uygulanır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Büyükşehir
Belediyesinin Görev, Yetki ve Sorumlulukları
Büyükşehir, ilçe ve
ilk kademe belediyelerinin görev ve sorumlulukları
MADDE 7.-
Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:
a) İlçe ve ilk kademe
belediyelerinin görüşlerini alarak büyükşehir belediyesinin stratejik
plânını, yıllık hedeflerini, yatırım programlarını ve bunlara uygun olarak
bütçesini hazırlamak.
b) Çevre düzeni
plânına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir belediye ve mücavir alan
sınırları içinde 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar
plânını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak; büyükşehir içindeki
belediyelerin nazım plâna uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar
plânlarını, bu plânlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon plânlarını
ve imar ıslah plânlarını aynen veya değiştirerek onaylamak ve
uygulanmasını denetlemek; nazım imar plânının yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren bir yıl içinde uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını
yapmayan ilçe ve ilk kademe belediyelerinin uygulama imar plânlarını ve
parselasyon plânlarını yapmak veya yaptırmak.
c) Kanunlarla
büyükşehir belediyesine verilmiş görev ve hizmetlerin gerektirdiği proje,
yapım, bakım ve onarım işleriyle ilgili her ölçekteki imar plânlarını,
parselasyon plânlarını ve her türlü imar uygulamasını yapmak ve
ruhsatlandırmak, 20.7.1966 tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanununda
belediyelere verilen yetkileri kullanmak.
d) Büyükşehir
belediyesi tarafından yapılan veya işletilen alanlardaki işyerlerine
büyükşehir belediyesinin sorumluluğunda bulunan alanlarda işletilecek
yerlere ruhsat vermek ve denetlemek.
e) Belediye Kanununun
68 ve 72 nci maddelerindeki yetkileri kullanmak.
f) Büyükşehir ulaşım
ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma
hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve
demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile
taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını
belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve
benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek,
işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik
düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek.
g) Büyükşehir
belediyesinin yetki alanındaki meydan, bulvar, cadde ve ana yolları
yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımını sağlamak, kentsel tasarım
projelerine uygun olarak bu yerlere cephesi bulunan yapılara ilişkin
yükümlülükler koymak; ilân ve reklam asılacak yerleri ve bunların şekil
ve ebadını belirlemek; meydan, bulvar, cadde, yol ve sokak ad ve
numaraları ile bunlar üzerindeki binalara numara verilmesi işlerini
gerçekleştirmek.
h) Coğrafî ve kent
bilgi sistemlerini kurmak.
i) Sürdürülebilir
kalkınma ilkesine uygun olarak çevrenin, tarım alanlarının ve su
havzalarının korunmasını sağlamak; ağaçlandırma yapmak; hafriyat toprağı,
moloz, kum ve çakıl depolama alanlarını, odun ve kömür satış ve depolama
sahalarını belirlemek, bunların taşınmasında çevre kirliliğine meydan
vermeyecek tedbirler almak; büyükşehir katı atık yönetim plânını yapmak,
yaptırmak; katı atıkların kaynakta toplanması ve aktarma istasyonuna kadar
taşınması hariç katı atıkların ve hafriyatın yeniden değerlendirilmesi,
depolanması ve bertaraf edilmesine ilişkin hizmetleri yerine getirmek, bu
amaçla tesisler kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek; sanayi ve
tıbbî atıklara ilişkin hizmetleri yürütmek, bunun için gerekli tesisleri
kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek; deniz araçlarının atıklarını
toplamak, toplatmak, arıtmak ve bununla ilgili gerekli düzenlemeleri
yapmak.
j) Gıda ile ilgili
olanlar dâhil birinci sınıf gayrisıhhî müesseseleri ruhsatlandırmak ve
denetlemek, yiyecek ve içecek maddelerinin tahlillerini yapmak üzere
laboratuvarlar kurmak ve işletmek.
k) Büyükşehir
belediyesinin yetkili olduğu veya işlettiği alanlarda zabıta hizmetlerini
yerine getirmek.
l) Yolcu ve yük
terminalleri, kapalı ve açık otoparklar yapmak, yaptırmak, işletmek,
işlettirmek veya ruhsat vermek.
m) Büyükşehirin
bütünlüğüne hizmet eden sosyal donatılar, bölge parkları, hayvanat
bahçeleri, hayvan barınakları, kütüphane, müze, spor, dinlence, eğlence ve
benzeri yerleri yapmak, yaptırmak, işletmek veya işlettirmek; gerektiğinde
amatör spor kulüplerine malzeme vermek ve gerekli desteği sağlamak, amatör
takımlar arasında spor müsabakaları düzenlemek, yurt içi ve yurt dışı
müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan sporculara belediye
meclis kararıyla ödül vermek.
n) Gerektiğinde
sağlık, eğitim ve kültür hizmetleri için bina ve tesisler yapmak, kamu
kurum ve kuruluşlarına ait bu hizmetlerle ilgili bina ve tesislerin her
türlü bakımını, onarımını yapmak ve gerekli malzeme desteğini sağlamak.
o) Kültür ve tabiat
varlıkları ile tarihî dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan
mekânların ve işlevlerinin korunmasını sağlamak, bu amaçla bakım ve
onarımını yapmak, korunması mümkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden
inşa etmek.
p) Büyükşehir
içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri
kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları
içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma
araçlarına ruhsat vermek.
r) Su ve kanalizasyon
hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak,
kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu veya arıtma
sonunda üretilen suları pazarlamak.
s) Mezarlık
alanlarını tespit etmek, mezarlıklar tesis etmek, işletmek, işlettirmek,
defin ile ilgili hizmetleri yürütmek.
t) Her çeşit toptancı
hallerini ve mezbahaları yapmak, yaptırmak, işletmek veya işlettirmek,
imar plânında gösterilen yerlerde yapılacak olan özel hal ve mezbahaları
ruhsatlandırmak ve denetlemek.
u) İl düzeyinde
yapılan plânlara uygun olarak, doğal afetlerle ilgili plânlamaları ve
diğer hazırlıkları büyükşehir ölçeğinde yapmak; gerektiğinde diğer afet
bölgelerine araç, gereç ve malzeme desteği vermek; itfaiye ve acil yardım
hizmetlerini yürütmek; patlayıcı ve yanıcı madde üretim ve depolama
yerlerini tespit etmek, konut, işyeri, eğlence yeri, fabrika ve sanayi
kuruluşları ile kamu kuruluşlarını yangına ve diğer afetlere karşı
alınacak önlemler yönünden denetlemek, bu konuda mevzuatın gerektirdiği
izin ve ruhsatları vermek.
v) Sağlık merkezleri,
hastaneler, gezici sağlık üniteleri ile yetişkinler, yaşlılar, engelliler,
kadınlar, gençler ve çocuklara yönelik her türlü sosyal ve kültürel
hizmetleri yürütmek, geliştirmek ve bu amaçla sosyal tesisler kurmak,
meslek ve beceri kazandırma kursları açmak, işletmek veya işlettirmek, bu
hizmetleri yürütürken üniversiteler, yüksek okullar, meslek liseleri, kamu
kuruluşları ve sivil toplum örgütleri ile işbirliği yapmak.
y) Merkezî ısıtma
sistemleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek.
z) Afet riski taşıyan
veya can ve mal güvenliği açısından tehlike oluşturan binaları insandan
tahliye etmek ve yıkmak.
Büyükşehir
belediyeleri birinci fıkranın (c) bendinde belirtilen yetkilerini, imar
plânlarına uygun olarak kullanmak ve ilgili belediyeye bildirmek
zorundadır. Büyükşehir belediyeleri bu görevlerden uygun gördüklerini
belediye meclisi kararı ile ilçe ve ilk kademe belediyelerine
devredebilir, birlikte yapabilirler.
İlçe ve ilk kademe
belediyelerinin görev ve yetkileri şunlardır:
a) Kanunlarla
münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada
sayılanlar dışında kalan görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak.
b) Büyükşehir katı
atık yönetim plânına uygun olarak, katı atıkları toplamak ve aktarma
istasyonuna taşımak.
c) Sıhhî işyerlerini,
2 nci ve 3 üncü sınıf gayrisıhhî müesseseleri, umuma açık istirahat ve
eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek.
d) Birinci fıkrada
belirtilen hizmetlerden; otopark, spor, dinlenme ve eğlence yerleri ile
parkları yapmak; yaşlılar, özürlüler, kadınlar, gençler ve çocuklara
yönelik sosyal ve kültürel hizmetler sunmak; mesleki eğitim ve beceri
kursları açmak; sağlık, eğitim, kültür tesis ve binalarının yapım, bakım
ve onarımı ile kültür ve tabiat varlıkları ve tarihî dokuyu korumak; kent
tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin geliştirilmesine
ilişkin hizmetler yapmak.
e) Defin ile ilgili
hizmetleri yürütmek.
4562 sayılı Organize
Sanayi Bölgeleri Kanunu ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığına ve organize
sanayi bölgelerine tanınan yetki ve sorumluluklar bu Kanun kapsamı
dışındadır.
Alt yapı hizmetleri
MADDE 8.-
Büyükşehir içindeki alt yapı hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi
amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin
başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile
özel kuruluşların temsilcilerinin katılacağı alt yapı koordinasyon merkezi
kurulur. Büyükşehir ilçe ve ilk kademe belediye başkanları kendi
belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon
merkezlerine üye olarak katılırlar. Alt yapı koordinasyon merkezi
toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili kamu kurumu
niteliğindeki meslek kuruluşlarının (oda üst kuruluşu bulunan yerlerde üst
kuruluşun) temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.
Alt yapı koordinasyon
merkezi, kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuruluşlar tarafından
büyükşehir içinde yapılacak alt yapı yatırımları için kalkınma plânı ve
yıllık programlara uygun olarak yapılacak taslak programları birleştirerek
kesin program hâline getirir. Bu amaçla, kamu kurum ve kuruluşları ile
özel kuruluşlar alt yapı koordinasyon merkezinin isteyeceği coğrafî bilgi
sistemleri dâhil her türlü bilgi ve belgeyi vermek zorundadırlar. Kesin
programlarda birden fazla kamu kurum ve kuruluşu tarafından aynı anda
yapılması gerekenler ortak programa alınır. Ortak programa alınan alt yapı
hizmetleri için belediye ve diğer bütün kamu kurum ve kuruluşlarının
bütçelerine konulan ödenekler, alt yapı koordinasyon merkezi bünyesinde
oluşturulacak alt yapı yatırım hesabına aktarılır.
Ortak programa alınan
hizmetler için kamu kurum ve kuruluş bütçelerinde yeterli ödeneğin
bulunmadığının bildirilmesi durumunda, büyükşehir belediyesi veya ilgisine
göre bağlı kuruluş bütçelerinden bu hizmetler için kaynak ayrılabilir.
Kamu kurum ve kuruluşları alt yapı ortak yatırım hizmetleri için harcanan
miktarda ödeneği, yeniden değerleme oranını da dikkate alarak ertesi yıl
bütçesinde ayırır. Ayrılan bu ödenek belediye veya ilgili bağlı
kuruluşunun hesabına aktarılır. Bu bedel ödenmeden ilgili kamu kurum veya
kuruluşu, büyükşehir belediyesi sınırlarında yeni bir yatırım yapamaz.
Ortak programa
alınmayan yatırımlar için bakanlıklar, ilgili belediye ve diğer kamu kurum
ve kuruluşları alt yapı koordinasyon merkezi tarafından belirlenen
programa göre harcamalarını kendi bütçelerinden yaparlar.
Koordinasyon
merkezleri tarafından alınan ortak yatırım ve toplu taşımayla ilgili
kararlar, belediye ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için
bağlayıcıdır.
Alt yapı koordinasyon
merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum
ve kuruluş temsilcileri, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak
yönetmelikle belirlenir. İçişleri Bakanlığı, çıkarılacak bu yönetmeliğin,
alt yapı yatırım hesabının kullanılması ve ödenek tahsisi ve aktarmasına
ilişkin kısımları hakkında, Maliye Bakanlığı ve Devlet Plânlama Teşkilâtı
Müsteşarlığının görüşünü alır.
Ulaşım hizmetleri
MADDE 9.-
Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü
taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla,
büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında,
yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluş temsilcilerinin katılacağı
ulaşım koordinasyon merkezi kurulur. Büyükşehir ilçe ve ilk kademe
belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların
görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım
koordinasyon merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili
kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının (oda üst kuruluşu bulunan
yerlerde üst kuruluşun) temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.
Bu Kanun ile
büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon
ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve
araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir
sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon
merkezi tarafından kullanılır.
Ulaşım koordinasyon
merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe
girer.
Ulaşım koordinasyon
merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve
bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır.
Koordinasyon
merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum
ve kuruluş temsilcileri, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak
yönetmelikle belirlenir.
Büyükşehir
belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında,
13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun bu Kanuna
aykırı hükümleri uygulanmaz.
Büyükşehir
belediyesinin yetkileri ve imtiyazları
MADDE 10.-
Büyükşehir, ilçe ve ilk kademe belediyeleri; görevli oldukları konularda
bu Kanunla birlikte Belediye Kanunu ve diğer mevzuat hükümleri ile
ilgisine göre belediyelere tanınan yetki, imtiyaz ve muafiyetlere
sahiptir.
Büyükşehir
belediyesinin imar denetim yetkisi
MADDE 11.-
Büyükşehir belediyesi, ilçe ve ilk kademe belediyelerinin imar
uygulamalarını denetlemeye yetkilidir. Denetim yetkisi, konu ile ilgili
her türlü bilgi ve belgeyi istemeyi, incelemeyi ve gerektiğinde bunların
örneklerini almayı içerir. Bu amaçla istenecek her türlü bilgi ve belgeler
en geç onbeş gün içinde verilir. İmar uygulamalarının denetiminde kamu
kurum ve kuruluşlarından, üniversiteler ve kamu kurumu niteliğindeki
meslek kuruluşlarından yararlanılabilir.
Denetim sonucunda
belirlenen eksiklik ve aykırılıkların giderilmesi için ilgili belediyeye
üç ayı geçmemek üzere süre verilir. Bu süre içinde eksiklik ve
aykırılıklar giderilmediği takdirde, büyükşehir belediyesi eksiklik ve
aykırılıkları gidermeye yetkilidir.
Büyükşehir belediyesi
tarafından belirlenen ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar,
gerekli işlem yapılmak üzere ilgili belediyeye bildirilir. Belirlenen
imara aykırı uygulama, ilgili belediye tarafından üç ay içinde
giderilmediği takdirde, büyükşehir belediyesi 3.5.1985 tarihli ve 3194
sayılı İmar Kanununun 32 ve 42 nci maddelerinde belirtilen yetkilerini
kullanma hakkını haizdir. Ancak 3194 sayılı Kanunun 42 nci madde
kapsamındaki konulardan dolayı iki kez ceza verilemez.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Büyükşehir
Belediyesinin Organları
Büyükşehir belediye
meclisi
MADDE 12.-
Büyükşehir belediye meclisi, büyükşehir belediyesinin karar organıdır ve
ilgili kanunda gösterilen esas ve usullere göre seçilen üyelerden oluşur.
Büyükşehir belediye
başkanı büyükşehir belediye meclisinin başkanı olup, büyükşehir içindeki
diğer belediyelerin başkanları, büyükşehir belediye meclisinin doğal
üyesidir.
Büyükşehir ilçe ve
ilk kademe belediye meclisleri ile bunların çalışma usul ve esaslarına
ilişkin diğer hususlarda Belediye Kanunu hükümleri uygulanır.
Meclis toplantısı
MADDE 13.-
Büyükşehir belediye meclisi, her ayın ikinci haftası önceden meclis
tarafından belirlenen günde mutat toplantı yerinde toplanır. Kasım ayı
toplantısı dönem başı toplantısıdır.
Bütçe görüşmesine
rastlayan toplantı süresi en çok yirmi, diğer toplantıların süresi en çok
beş gündür.
Mutat toplantı yeri
dışında toplanılmasının zorunlu olduğu durumda üyelere önceden bilgi
vermek kaydıyla belediye hudutları dahilinde meclis başkanının belirlediği
yerde toplantı yapılır. Ayrıca, toplantının yeri ve zamanı mutat usullerle
belde halkına duyurulur.
Meclis kararlarının
kesinleşmesi
MADDE 14.-
Büyükşehir belediye başkanı, hukuka aykırı gördüğü belediye meclisi
kararlarını, yedi gün içinde gerekçesini de belirterek yeniden görüşülmek
üzere belediye meclisine iade edebilir.
Yeniden görüşülmesi
istenilmeyen kararlar ile yeniden görüşülmesi istenip de büyükşehir
belediye meclisi üye tam sayısının salt çoğunluğuyla ısrar edilen kararlar
kesinleşir.
Büyükşehir belediye
başkanı, meclisin ısrarı ile kesinleşen kararlar aleyhine on gün içinde
idarî yargıya başvurabilir.
Kararlar,
kesinleştiği tarihten itibaren en geç yedi gün içinde mahallin en büyük
mülkî idare amirine gönderilir. Mülkî idare amirine gönderilmeyen kararlar
yürürlüğe girmez.
Mülkî idare amiri
hukuka aykırı gördüğü kararlar aleyhine on gün içinde idarî yargı
mercilerine başvurabilir.
İlçe ve ilk kademe
belediye meclislerinin bütçe ve imarla ilgili olanlar dışındaki kararları
dayanak belgeleriyle birlikte büyükşehir belediye başkanına gönderilir.
Büyükşehir belediye başkanı, yedi gün içinde, gerekçesini de belirterek
hukuka aykırı gördüğü kararların yeniden görüşülmesini isteyebilir. İlgili
meclis, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile kararında ısrar ederse karar
kesinleşir.
Kesinleşen kararlar
yedi gün içinde büyükşehir belediyesine gönderilir. Belediye başkanı,
kesinleşen kararın iptali için on gün içinde idarî yargı merciine
başvurabilir.
Büyükşehir
kapsamındaki ilçe ve ilk kademe belediye meclisleri tarafından alınan
imara ilişkin kararlar, kararın gelişinden itibaren üç ay içinde
büyükşehir belediye meclisi tarafından nazım imar plânına uygunluğu
yönünden incelenerek aynen veya değiştirilerek kabul edildikten sonra
büyükşehir belediye başkanına gönderilir.
İhtisas komisyonları
MADDE 15.-
Büyükşehir belediye meclisi, her dönem başı toplantısında, üyeleri
arasından seçilecek en az beş, en çok dokuz kişiden oluşan ihtisas
komisyonları kurabilir.
İhtisas komisyonları,
her siyasî parti grubunun ve bağımsız üyelerin büyükşehir belediye
meclisindeki üye sayısının meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle
oluşur. İmar ve bayındırlık komisyonu, çevre ve sağlık komisyonu, plân ve
bütçe komisyonu, eğitim, kültür, gençlik ve spor komisyonu ile ulaşım
komisyonunun kurulması zorunludur.
Meclis toplantısını
müteakip imar komisyonu en fazla on işgünü, diğer komisyonlar ise beş iş
günü toplanarak kendisine havale edilen işleri sonuçlandırır. Komisyon bu
sürenin sonunda raporunu meclise sunmadığı takdirde, konu meclis
başkanlığı tarafından doğrudan meclis gündemine alınır.
Komisyon
çalışmalarında uzman kişilerden yararlanılabilir. Gündemdeki konularla
ilgili olmak üzere; kurum temsilcileri, kamu kurumu niteliğindeki meslek
kuruluşları, üniversitelerin ilgili bölümlerinin, sendikalar (oda üst
kuruluşu bulunan yerlerde üst kuruluşun, sendika konfederasyonunun
bulunduğu yerde konfederasyonun) ve uzmanlaşmış sivil toplum örgütlerinin
temsilcileri ile davet edilen uzman kişiler, oy hakkı olmaksızın ihtisas
komisyonu toplantılarına katılabilir ve görüş bildirebilir.
İhtisas
komisyonlarının görev alanına giren işler bu komisyonlarda görüşüldükten
sonra büyükşehir belediye meclisinde karara bağlanır.
Komisyon raporları
alenîdir, çeşitli yollarla halka duyurulur ve isteyenlere büyükşehir
belediye meclisi tarafından belirlenecek maliyet bedeli karşılığında
verilir.
Büyükşehir belediye
encümeni
MADDE 16.-
Büyükşehir belediye encümeni, belediye başkanının başkanlığında, belediye
meclisinin her yılın ilk olağan toplantısında kendi üyeleri arasından bir
yıl için gizli oyla seçeceği beş üye ile biri genel sekreter, biri malî
hizmetler birim amiri olmak üzere belediye başkanının her yıl birim
amirleri arasından seçeceği beş üyeden oluşur.
Belediye başkanının
katılamadığı toplantılarda, encümen toplantılarına genel sekreter
başkanlık eder.
Büyükşehir belediye
encümeninin başkanı ve seçilmiş üyelerine, (12.000) gösterge rakamının
Devlet memur aylıkları için belirlenen katsayı ile çarpımı sonucu
bulunacak miktarda aylık brüt ödenek verilir. Encümenin memur üyelerine bu
miktarın yarısı ödenir.
Büyükşehir belediye
başkanı
MADDE 17.-
Büyükşehir belediye başkanı, büyükşehir belediye idaresinin başı ve tüzel
kişiliğinin temsilcisidir. Büyükşehir belediye başkanı, ilgili kanunda
gösterilen esas ve usullere göre büyükşehir belediyesi sınırları içindeki
seçmenler tarafından doğrudan seçilir.
Büyükşehir belediye
başkan vekili, Belediye Kanunundaki usullere göre belirlenir. Ancak,
büyükşehir kapsamındaki ilçe ve ilk kademe belediye başkanları büyükşehir
belediye başkan vekili olamaz.
Büyükşehir ve
büyükşehir kapsamındaki ilçe ve ilk kademe belediye başkanları
görevlerinin devamı süresince siyasi partilerin yönetim ve denetim
organlarında görev alamaz; profesyonel spor klüplerinin başkanlığını
yapamaz ve yönetiminde bulunamaz.
Büyükşehir belediye
başkanının görev ve yetkileri
MADDE 18.-
Büyükşehir belediye başkanının görev ve yetkileri şunlardır:
a) Belediye
teşkilatının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek,
beldenin ve belediyenin hak ve menfaatlerini korumak.
b) Belediyeyi
stratejik plâna uygun olarak yönetmek, belediye idaresinin kurumsal
stratejilerini oluşturmak, bu stratejilere uygun olarak bütçeyi hazırlamak
ve uygulamak, belediye faaliyetlerinin ve personelinin performans
ölçütlerini belirlemek, izlemek ve değerlendirmek, bunlarla ilgili
raporları meclise sunmak.
c) Büyükşehir
belediye meclisi ve encümenine başkanlık etmek, bu organların kararlarını
uygulamak.
d) Bu Kanunla
büyükşehir belediyesine verilen görev ve hizmetlerin etkin ve verimli bir
şekilde uygulanabilmesi için gerekli önlemleri almak.
e) Büyükşehir
belediyesinin ve bağlı kuruluşları ile işletmelerinin etkin ve verimli
yönetilmesini sağlamak, büyükşehir belediyesi ve bağlı kuruluşları ile
işletmelerinin bütçe tasarılarını, bütçe üzerindeki değişiklik önerilerini
ve bütçe kesin hesap cetvellerini hazırlamak.
f) Büyükşehir
belediyesinin hak ve menfaatlerini izlemek, alacak ve gelirlerinin
tahsilini sağlamak.
g) Yetkili organların
kararını almak şartıyla, büyükşehir belediyesi adına sözleşme yapmak,
karşılıksız bağışları kabul etmek ve gerekli tasarruflarda bulunmak.
h) Mahkemelerde
davacı veya davalı sıfatıyla ve resmî mercilerde büyükşehir belediyesini
temsil etmek, belediye ve bağlı kuruluş avukatlarına veya özel avukatlara
temsil ettirmek.
i) Belediye
personelini atamak, belediye ve bağlı kuruluşlarını denetlemek.
j) Gerektiğinde
bizzat nikâh kıymak.
k) Diğer kanunların
belediye başkanlarına verdiği görev ve yetkilerden büyükşehir belediyesi
görevlerine ilişkin olan hizmetleri yerine getirmek ve yetkileri
kullanmak.
l) Gerektiğinde görev
ve yetkilerinden bir veya birkaçını ilçe veya ilk kademe belediye
başkanına devretmek.
m) Bütçede yoksul ve
muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak, özürlülerle ilgili faaliyetlere
destek olmak üzere özürlü merkezleri oluşturmak.
Büyükşehir
belediyelerinin 7 nci maddeye göre ilçe ve alt kademe belediyelerine
görevlerini devretmeleri için büyükşehir belediye başkanının uygun görüşü
aranır.
Belediye
başkanlığının sona ermesi
MADDE 19.-
Belediye Kanunundaki hükümler saklı kalmak kaydıyla büyükşehir belediye
meclisinin feshine neden olan eylem ve işlemlere katılan büyükşehir, ilçe
ve ilk kademe belediye başkanlarının görevlerine Danıştay kararıyla son
verilir.
Danışmanlar
MADDE 20.-
Nüfusu ikimilyonu aşan büyükşehir belediyelerinde on, diğer büyükşehir
belediyelerinde beşi geçmemek üzere başkan danışmanı görevlendirilebilir.
Danışman olarak görevlendirileceklerin en az dört yıllık yüksek
öğrenim kurumlarından mezun olması şarttır. Danışman olarak
görevlendirilme, memuriyete geçiş, sözleşmeli veya işçi statüsünde çalışma
dahil, ilgililer açısından herhangi bir hak teşkil etmez. Danışmanların
görev süreleri sözleşme süresi ile sınırlıdır. Ancak bu süre belediye
başkanının görev süresini aşamaz.
Danışmanlara, her
türlü ödemeler dâhil, büyükşehir belediyesi genel sekreterine ödenen brüt
aylık miktarının % 75'ini aşmamak üzere belediye meclisinin belirlediği
miktarda brüt ücret ödenir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Büyükşehir Belediyesi
Teşkilâtı ve Personeli
Büyükşehir belediyesi
teşkilâtı
MADDE 21.-
Büyükşehir belediyesi teşkilâtı; norm kadro esaslarına uygun olarak genel
sekreterlik, daire başkanlıkları ve müdürlüklerden oluşur.
Birimlerin kurulması,
kaldırılması veya birleştirilmesi büyükşehir belediyesi meclisinin kararı
ile olur.
Büyükşehir
belediyesinde başkan yardımcısı bulunmaz. Hizmetlerin etkili ve verimli
bir şekilde yürütülebilmesi için, genel sekretere yardımcı olmak üzere,
nüfusu üçmilyonun üzerindeki büyükşehir belediyelerinde en fazla beş,
diğerlerinde en fazla üç genel sekreter yardımcısı atanabilir.
Büyükşehir
belediyesinde hizmetlerin yürütülmesi belediye başkanı adına onun
direktifi ve sorumluluğu altında mevzuat hükümlerine, belediyenin amaç ve
politikalarına, stratejik plânına ve yıllık programlarına uygun olarak
genel sekreter ve yardımcıları tarafından sağlanır.
Personel istihdamı
MADDE 22.-
Büyükşehir belediyesi personeli büyükşehir belediye başkanı tarafından
atanır. Personelden müdür ve üstü unvanlı olanlar ilk toplantıda
büyükşehir belediye meclisinin bilgisine sunulur.
Genel sekreter,
belediye başkanının teklifi üzerine İçişleri Bakanı tarafından atanır.
Genel sekreter kadrosuna atananlar, genel idare hizmeti sınıfına dahil
bakanlık genel müdürleri, genel sekreter yardımcısı kadrosuna atananlar
ise bakanlık bağımsız daire başkanları için ilgili mevzuatında öngörülen
tüm haklardan aynen yararlanırlar.
Büyükşehir belediyesi
daire başkanları, bağlı genel müdürlüklerin daire başkanlarının
yararlandığı makam ve görev tazminatından aynen yararlanırlar.
Sözleşmeli ve işçi
statüsünde çalışanlar hariç belediye memurlarına, başarı durumlarına göre
toplam memur sayısının % 10'unu ve Devlet memurlarına uygulanan aylık
katsayının (30.000) gösterge rakamı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarı
geçmemek üzere hastalık ve yıllık izinleri dahil olmak üzere, çalıştıkları
sürelerle orantılı olarak encümen kararıyla yılda en fazla iki kez
ikramiye ödenebilir.
ALTINCI BÖLÜM
Malî Hükümler
Büyükşehir
belediyesinin gelirleri
MADDE 23.-
Büyükşehir belediyesinin gelirleri şunlardır:
a) Genel bütçe vergi
gelirleri tahsilât toplamı üzerinden ilçe ve ilk kademe belediyelerine
verilen paylardan Bakanlar Kurulu tarafından belirlenecek oranlar içinde
ayrılarak İller Bankası tarafından gönderilecek pay.
b) Büyükşehir
belediye sınırları içinde yapılan genel bütçe vergi gelirleri tahsilât
toplamı üzerinden Maliye Bakanlığı tarafından hesaplanıp, ertesi ayın
sonuna kadar ilgili büyükşehir belediyesine yatırılacak % 5 pay.
c) 2464 sayılı
Belediye Gelirleri Kanununda yer alan oran ve esaslara göre büyükşehir
belediyesince tahsil olunacak at yarışları dahil müşterek bahislerden elde
edilen Eğlence Vergisinin % 20’si müşterek bahislere konu olan yarışların
yapıldığı yerin belediyesine, % 30’u nüfuslarına göre dağıtılmak üzere
diğer ilçe ve ilk kademe belediyelerine ayrıldıktan sonra kalan % 50'si.
d) Büyükşehir
belediyesine bırakılan sosyal ve kültürel tesisler, spor, eğlence ve
dinlenme yerleri ile yeşil sahalar içinde tahsil edilecek her türlü
belediye vergi, resim ve harçları.
e) 7 nci maddenin
birinci fıkrasının (g) bendinde belirtilen alanlar ile bu alanlara cephesi
bulunan binalar üzerindeki her türlü ilân ve reklamların vergileri ile
asma, tahsis ve bakım ücretleri.
f) 7 nci maddenin (f)
bendine göre tespit edilen park yerlerinin işletilmesinden elde edilen
gelirin ilçe ve ilk kademe belediyelerine, nüfuslarına göre dağıtılacak
%50'sinden sonra kalacak %50'si.
g) Hizmetlerin
büyükşehir belediyesi tarafından yapılması şartıyla 2464 sayılı Belediye
Gelirleri Kanununda belirtilen oran ve esaslara göre alınacak yol, su ve
kanalizasyon harcamalarına katılma payları.
h) Kira, faiz ve ceza
gelirleri.
i) Kamu idare ve
müesseselerinin yardımları.
j) Bağlı kuruluşların
kesin hesaplarındaki gelirleri ile giderleri arasında oluşan fazlalık
sonucu aktarılacak gelirler.
k) Büyükşehir
belediyesi iktisadî teşebbüslerinin safi hasılâtından büyükşehir belediye
meclisi tarafından belirlenecek oranda alınan hisseler.
l) Büyükşehir
belediyesinin taşınır ve taşınmaz mal gelirleri.
m) Yapılacak
hizmetler karşılığı alınacak ücretler.
n) Şartlı ve şartsız
bağışlar.
o) Diğer gelirler.
Bakanlar Kurulu,
birinci fıkranın (b) bendindeki % 5 pay oranını iki katına kadar artırmaya
veya kanunî haddine indirmeye yetkilidir. Bu payın %75'i bu tutardan
düşülerek doğrudan ilgili belediye hesabına, kalan %25'i ise büyükşehir
belediyelerine nüfuslarına göre dağıtılır. Hesaplama ve dağıtım işlemleri
Maliye Bakanlığınca yapılır.
Büyükşehir
belediyeleri ve bağlı kuruluşları ile ilçe ve ilk kademe belediyeleri;
tahsil ettikleri vergiler ve benzeri malî yükümlülüklerden birbirlerine
ödemeleri gereken paylar ile su, atık su ve doğalgaz bedellerini zamanında
yatırmadıkları takdirde, ilgili belediye veya bağlı kuruluşun talebi
üzerine söz konusu tutar, İller Bankası tarafından, yükümlü belediyenin
genel bütçe vergi gelirleri payından kesilerek alacaklı belediyenin
hesabına aktarılır. Gecikmeden kaynaklanacak faiz ve benzeri her türlü
zararın tazmini ile ilgili olarak büyükşehir belediye başkanı ve sayman
şahsen sorumludur. Bu fıkra hükmü, ilçe ve ilk kademe belediyeleri
hesabına yapılacak her türlü aktarmaları zamanında yapmayan büyükşehir
belediye başkanı, bağlı kuruluş genel müdürleri ve saymanları hakkında da
uygulanır.
Büyükşehir
belediyesinin giderleri
MADDE 24.-
Büyükşehir belediyesinin giderleri şunlardır:
a) Belediye hizmet
binaları ve tesislerin temini, bakım ve onarımı için yapılan giderler.
b) Belediye
personeline ve belediyenin seçilmiş organlarının üyelerine ödenen maaş,
ücret, ödenek, huzur hakkı, yolluklar, hizmete ilişkin eğitim ile diğer
giderler.
c) İlçe, ilk kademe
belediyeleri ile bağlı kuruluşlara yapacakları yardımlar ve ortak proje
giderleri.
d) Her türlü alt
yapı, yapım, onarım ve bakım giderleri.
e) Belediye zabıta ve
itfaiye hizmetleri ile diğer görev ve hizmetlerin yürütülmesi için
yapılacak giderler.
f) Vergi, resim,
harç, katılma payı, hizmet karşılığı alınacak ücretler ve diğer gelirlerin
takip ve tahsili için yapılacak giderler.
g) Belediyenin
kuruluşuna katıldığı şirket, kuruluş ve birliklerle ilgili ortaklık payı
ile üyelik aidatı giderleri.
h) Mezarlıkların
tesisi, korunması ve bakımına ilişkin giderler.
i) Faiz, borçlanmaya
ilişkin diğer ödemeler ve sigorta giderleri.
j) Dar gelirli,
yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile özürlülere yapılacak sosyal hizmet ve
yardımlar.
k) Dava takip ve icra
giderleri.
l) Temsil, tören,
ağırlama ve tanıtım giderleri.
m) Avukatlık,
danışmanlık ve denetim ödemeleri.
n) Kamu yararı
görülen konularda yurt içi ve yurt dışı kamu sektörü, özel sektör ve sivil
toplum örgütleriyle birlikte yapılan ortak hizmetler ve diğer proje
giderleri.
o) Spor, sosyal,
kültürel ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler.
p) Büyükşehir
belediye hizmetleriyle ilgili olarak yapılan kamuoyu yoklaması ve
araştırması giderleri.
r) Kanunla verilen
görevler ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer giderler.
Büyükşehir belediye
bütçesi
MADDE 25.-
Büyükşehir belediye bütçesi ile ilçe ve ilk kademe belediyelerinden gelen
bütçeler büyükşehir belediye meclisine sunulur ve büyükşehir belediye
meclisince yatırım ve hizmetler arasında bütünlük sağlayacak biçimde aynen
veya değiştirilerek kabul edilir.
Büyükşehir, ilçe ve
ilk kademe belediye bütçeleri, büyükşehir belediye meclisinde aynı
toplantı döneminde ve birlikte görüşülerek karara bağlanır ve tek bütçe
hâlinde bastırılır.
Büyükşehir belediye
meclisi, ilçe ve ilk kademe belediyelerinin bütçelerini kabul ederken;
a) Bütçe metnindeki
kanun, tüzük ve yönetmeliklere aykırı madde ve ibareleri çıkarmaya veya
değiştirmeye,
b) Belediyenin
tahsile yetkili olmadığı gelirleri çıkarmaya, kanunî sınırlar üzerinde
veya altında belirlenmiş olan vergi ve harçların oran ve miktarlarını
kanunda öngörülen sınırlarına çekmeye,
c) Kesinleşmiş
belediye borçları için bütçeye konulması gerekip de konulmamış ödeneği
eklemeye,
d) Ortak yatırım
programına alınan yatırımlar için gerekli ödeneği eklemeye,
Yetkilidir.
Büyükşehir belediye
meclisince ilçe ve ilk kademe belediye bütçelerinde yapılan değişikliklere
karşı on gün içinde Danıştaya itiraz edilebilir. Danıştay, itirazı otuz
gün içinde karara bağlar.
Bütçenin hazırlanması
ve uygulanmasına ilişkin diğer hususlarda Belediye Kanunu hükümleri
uygulanır.
Şirket kurulması
MADDE 26.-
Büyükşehir belediyesi kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında,
ilgili mevzuatta belirtilen usullere göre sermaye şirketleri kurabilir.
Genel sekreter ile belediye ve bağlı kuruluşlarında yöneticilik sıfatını
haiz personel bu şirketlerin yönetim ve denetim kurullarında görev
alabilirler. Büyükşehir belediyesi, kendine ait büfe, otopark ve çay
bahçelerini işletebilir; ya da bu yerlerin belediye veya bağlı
kuruluşlarının % 50’sinden fazlasına ortak olduğu şirketler ile bu
şirketlerin % 50’sinden fazlasına ortak olduğu şirketlere, 2886 sayılı
Devlet İhale Kanunu hükümlerine tabi olmaksızın belediye meclisince
belirlenecek süre ve bedelle işletilmesini devredebilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Belediyeler arası
hizmet ilişkileri ve koordinasyon
MADDE 27.-
Büyükşehir kapsamındaki belediyeler arasında hizmetlerin yerine
getirilmesi bakımından uyum ve koordinasyon, büyükşehir belediyesi
tarafından sağlanır. Büyükşehir, ilçe ve ilk kademe belediyeleri arasında
hizmetlerin yürütülmesiyle ilgili ihtilâf çıkması durumunda, büyükşehir
belediye meclisi yönlendirici ve düzenleyici kararlar almaya yetkilidir.
Yeni kurulan
büyükşehir belediyelerinde meydan, bulvar, cadde, yol, sokak, park, spor
ve kültürel tesislerin büyükşehir belediyesi ile büyükşehir kapsamındaki
diğer belediyeler arasında dağılımına ilişkin esaslar büyükşehir belediye
meclisi tarafından belirlenir.
Büyükşehir belediyesi
mücavir alanlarının ilçe ve ilk kademe belediyeleri arasındaki bölüşümü
büyükşehir belediye meclisince yapılır.
Büyükşehir
belediyesi, 7 nci maddede sayılan hizmetleri, malî ve teknik imkânları
çerçevesinde, nüfus ve hizmet alanlarını dikkate alarak, bu hizmetlerden
yararlanacak büyükşehir kapsamındaki diğer belediyeler arasında dengeli
olarak yürütmek zorundadır. İlçe veya ilk kademe belediyelerine ait
görevlerden bir veya birkaçı, bedeli kendileri tarafından karşılanmak ve
istekte bulunmak kaydıyla, büyükşehir belediye meclisinin kararına
dayanarak, ortaklaşa veya bizzat büyükşehir belediyesi tarafından
yapılabilir.
Büyükşehir
belediyesi, ilçe ve ilk kademe belediyeleri ile ortak projeler
geliştirebilir ve yatırım yapabilir. Büyükşehir belediyesi, kesinleşmiş en
son yıl bütçe gelirinin % 3’ünü aşmamak ve bütçede ödeneği ayrılmış olmak
şartıyla, ilgili belediyenin yatırım programında yer alan projelerin
finansmanı için büyükşehir belediye başkanının teklifi ve meclisin
kararıyla ilçe ve ilk kademe belediyelerine malî ve aynî yardım yapabilir.
Büyükşehir belediyesi
ile bağlı kuruluşları, belediye başkanının onayı ile birbirlerinin nakit
ihtiyacını karşılayabilir. Bu şekildeki ödünç vermelerde faiz uygulanmaz.
Yapılacak herhangi
bir yatırımın büyükşehir belediyesi ile bağlı kuruluşlarından bir veya
birkaçını aynı anda ilgilendirdiği ve tek elden yapılmasının maliyetleri
düşüreceğinin anlaşıldığı durumlarda, büyükşehir belediye meclisi,
yatırımı kuruluşlardan birinin yapmasına karar verebilir. Bu takdirde
yatırımın ilgili diğer kurumu ilgilendiren kısmına ait harcama tutarı o
kurumun hesabında borç, yatırımcı kuruluş hesabında alacak olarak
gösterilir.
Diğer hükümler
MADDE 28.-
Belediye Kanunu ve diğer ilgili Kanunların bu kanuna aykırı olmayan
hükümleri ilgisine göre büyükşehir, büyükşehir ilçe ve ilk kademe
belediyeleri hakkında da uygulanır.
Değiştirilen hükümler
MADDE 29.-
18.1.1984 tarihli ve 2972 sayılı Mahallî İdareler ile Mahalle
Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanunun 4 üncü maddesi
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 4.- Büyükşehir
belediye başkanının seçiminde, seçim çevresi büyükşehir belediye sınırları
içidir.
Büyükşehir belediye
sınırları içindeki ilçe ve ilk kademe belediye başkanı ve belediye meclis
üyelerinin seçimlerinde seçim çevreleri, ilçe ve ilk kademe belediyesinin
sınırları içidir.
MADDE 30.-
2972 sayılı Kanunun 24 üncü maddesinin (a) bendindeki "her ilçe"
ibaresinden sonra gelmek üzere "ve ilk kademe belediyesi" ibaresi
eklenmiştir.
Yürürlükten
kaldırılan hükümler
MADDE 31.-
27.6.1984 tarihli ve 3030 sayılı Büyük Şehir Belediyelerinin Yönetimi
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun
ile aynı Kanunun ek ve değişiklikleri; 9.8.1983 tarihli ve 2872 sayılı
Çevre Kanununun 24 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin üçüncü
paragrafı yürürlükten kaldırılmıştır.
GEÇİCİ MADDE 1.-
Büyükşehir belediyeleri, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en
geç iki yıl içinde büyükşehirin 1/25.000 ölçekli nazım imar plânlarını
yapar veya yaptırır.
GEÇİCİ MADDE 2.-
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte; büyükşehir belediye sınırları,
İstanbul ve Kocaeli ilinde, il mülkî sınırıdır. Diğer büyükşehir
belediyelerinde, mevcut valilik binası merkez kabul edilmek ve il mülkî
sınırları içinde kalmak şartıyla, nüfusu birmilyona kadar olan
büyükşehirlerde yarıçapı yirmi kilometre, nüfusu birmilyondan ikimilyona
kadar olan büyükşehirlerde yarıçapı otuz kilometre, nüfusu ikimilyondan
fazla olan büyükşehirlerde yarıçapı elli kilometre olan dairenin sınırı
büyükşehir belediyesinin sınırını oluşturur.
Bu sınırlar
içerisinde kalan ilçeler büyükşehir ilçe belediyeleri, beldeler büyükşehir
ilk kademe belediyeleri haline gelir. Bu belediyeler hakkında bu Kanun ile
Belediye Kanununun belediyelerin tüzel kişiliklerinin kaldırılmasına veya
başka bir belediyeye katılmasına ilişkin hükümleri uygulanmaz.
Bu sınırlar içinde
kalan köylerin tüzel kişiliği sona ererek mahalleye dönüşür. Bu şekilde
oluşan mahallelerin katılacağı ilçe veya ilk kademe belediyesi, büyükşehir
belediye meclisince belirlenir. Orman köylerinin tüzel kişiliği devam
eder. Ancak ormanlarla ilgili diğer kanun hükümleri saklı kalmak üzere bu
köyler imar bakımından büyükşehir belediyesinin mücavir alanı sayılırlar.
Bu köylerde su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütme görev ve yetkisi
ilgili büyükşehir belediyesine bağlı su ve kanalizasyon idaresine aittir.
Birinci fıkra
gereğince büyükşehir belediyesi kapsamına alınan ilçelerin mülkî sınırları
içinde kalan belediye ve köyler ile, büyükşehir belediyesi kapsamına
alınan belediyelerin mücavir alan sınırları içerisinde bulunan köylerden;
birinci fıkrada belirtilen mesafelerin dışında kalan belediye ve köyler,
bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde belediye meclisi veya
köy ihtiyar heyetinin talebi üzerine büyükşehir belediye meclisinin kararı
ve İçişleri Bakanlığının onayı ile başka bir işleme gerek kalmaksızın
büyükşehir belediye sınırları içine alınabilir. Bu köylerin mahalle olarak
hangi ilçe veya ilk kademe belediyesine katılacakları aynı meclis
kararında gösterilir.
Birinci fıkra
gereğince büyükşehir kapsamına alınan belediyelerin sınırlarında yerleşim
düzeni gerekleri dikkate alınarak bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren
bir sene içinde büyükşehir belediye meclisinin talebi üzerine İçişleri
Bakanlığınca gerekli değişiklikler yapılabilir.
Büyükşehir belediye
sınırlarına alınan belediyelerin organları büyükşehir belediyesi ilçe veya
ilk kademe belediyesi organları; köy muhtar ve ihtiyar heyeti ise mahalle
muhtar ve ihtiyar heyeti olarak ilk mahalli idareler genel seçimine kadar
görevlerine devam ederler.
Tüzel kişiliği kalkan
köylerin malvarlıkları hak, alacak ve borçları mahalle olarak katıldıkları
belediyeye devredilir.
Büyükşehir belediye
kapsamına alınma nedeniyle meydana gelecek mülki sınır değişiklikleri
katılma durumuna uygun olarak 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu hükümlerine
göre çözülür.
GEÇİCİ MADDE 3.-
Büyükşehir belediyeleri ve bunlara bağlı kuruluşlar ile sermayesinin %
50'sinden fazlası büyükşehir belediyelerine ait şirketlerin; 30.6.2004
tarihi itibariyle kamu kurum ve kuruluşlarına olan kamu ve özel hukuka
tabi alacakları, bunların diğer kamu kurum ve kuruluşlarına olan
borçlarına karşılık olmak üzere bu Kanunun yayımını izleyen altı ay içinde
mahsup edilir. Bu madde kapsamındaki alacak ve borç ifadesi bu alacak ve
borçlara ilişkin fer’ileri ve cezaları da kapsar.
Yukarıdaki fıkra
kapsamında yer alan kuruluşların mahsup işlemine konu olan veya olmayan
borçları, genel bütçe vergi gelirlerinden her ay ayrılacak paylarının %
40'ını geçmemek üzere kesinti yapılarak tahsil edilir.
Bu maddeye göre
yapılacak mahsup ve kesinti işlemleri yılı bütçe kanunları ile
ilişkilendirilmeksizin ilgili kuruluş ile uzlaşma komisyonu tarafından
belirlenir; Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın önerisi üzerine
Bakanlar Kurulu tarafından karara bağlanır. Bakanlar Kurulu, ilgili
kuruluşların borç ödeme kapasitelerini de dikkate alarak ödenecek
tutarları taksitlendirmeye, taksitlendirilen kısma Kanunun yayımını
izleyen günden itibaren zam ve faiz uygulatmamaya, bu borçların fer’i ve
cezalarını geçmemek üzere indirim yapmaya yetkilidir.
Uzlaşma komisyonu
Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan tarafından görevlendirilecek bir
başkan ile İçişleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Devlet Planlama Teşkilatı
Müsteşarlığı, Hazine Müsteşarlığı, Sayıştay Başkanlığı ve İller
Bankasından birer temsilciden oluşur. Büyükşehir belediyeleri için ayrıca
uzlaşma komisyonu kurulmaz. Belediyeler için kurulan komisyon büyükşehir
belediyeleri için de görev yapar.
GEÇİCİ MADDE 4.-
Bu Kanunun yayımı tarihinde profesyonel spor kulüplerinin başkanlığını
yapan veya yönetiminde bulunan belediye başkanları, en geç 1.1.2005
tarihine kadar bu kulüplerin başkanlığından ve yönetimindeki görevlerinden
ayrılırlar.
Yürürlük
MADDE 32.-
Bu Kanunun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi 1.1.2005
tarihinde, aynı maddenin ikinci fıkrası yayımını izleyen ay başında, diğer
maddeleri ise yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 33.-
Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür |
