2972 SAYILI MAHALLİ

İDARELER İLE MAHALLE

MUHTARLIKLARI VE

İHTİYAR HEYETLERİ

SEÇİMİ HAKKINDA KANUN

MAHALLİ İDARELER İLE MAHALLE

MUHTARLIKLARI VE İHTİYAR

HEYETLERİ SEÇİMİ HAKKINDA

KANUN

Kanun No                    :  2972                       Kabul Tarihi                       : 18.1.1984

R.G.Yayım Sayısı       :  18285                     R.G.Yayım Tarihi               : 18.1.1984

BİRİNCİ BÖLÜM

Genel Hükümler

            Amaç ve Kapsam:

            MADDE 1- Bu kanun, mahalli idareler, organlarının seçimlerine ilişkin esas ve usulleri düzenler. Bu amaçla;

a) İl genel meclisi üyelerinin,

b)     Belediye başkanı ve belediye meclisi üyelerinin,

c)     Köy ve mahalle muhtarları ile ihtiyar meclisi ve heyeti üyelerinin,

Seçim sistemi, usul, dönem ve zamanlarına ait esaslarla seçim çevrelerine, aday olabilme ve seçilme ilkelerine ait hükümleri kapsar.

Seçim sistemi ve usulü:

MADDE 2- Mahalli idareler seçimleri serbest, eşit, gizli, tek dereceli, genel oy, açık sayım ve döküm esaslarına göre, yargı yönetim ve denetimi altında yapılır.

İl genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde, onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır.

Seçim çevresi:

MADDE 3- İl genel meclisi üyeleri seçimi için her ilçe bir seçim çevresidir.

Belediye başkanı ve belediye meclisi üyeleri seçimi için her belde bir seçim çevresidir.

Büyükşehirlerdeki seçim çevresi:

MADDE 4- (Değişik: 20.6.1987 – 3394; Ana. Mah.: 13.6.1988 tarih ve E. 1987/22, K. 1988/19 sayılı kararı ile iptal; yeniden düzenleme: 7.8.1988 tarih ve 3469/1 md.; Değişik: 10.07.2004 – 5216/29 md.)

Büyükşehir belediye başkanının seçiminde, seçim çevresi büyükşehir belediye sınırları içidir.

Büyükşehir belediye sınırları içindeki ilçe ve ilk kademe belediye başkanı ve belediye meclis üyelerinin seçimlerinde seçim çevreleri, ilçe ve ilk kademe belediyesinin sınırları içidir.

Seçilecek üye sayısı:

MADDE 5- Her seçim çevresinde, seçilecek üye sayısı aşağıdaki usule göre hesaplanır.

a) İl genel meclisi üyelikleri için son genel nüfus sayımı sonuçlarına göre:

Nüfusu 25.000’e kadar olan ilçelerde                                     2

Nüfusu 25.001’den 50.000’e kadar olan ilçelerde                  3

Nüfusu 50.001’den 75.000’e kadar olan ilçelerde                  4

Nüfusu 75.001’den 100.000’e kadar olan ilçelerde                5

Asıl üyelik ve aynı miktarda yedek üyelik hesaplanır.

Nüfusu 100.000’den yukarı olan ilçelerde fazla her 100.000 nüfus için bir asıl, bir yedek üye ilave olunur. Nüfusun 100.000’e bölünmesi hesabında artık sayı 50.000’den az olursa hesaba katılmaz, 50.000 (dahil)’den fazla olursa artık sayıya da bir asıl, bir yedek üyelik hesap edilir.

b)     Belediye meclisi üyelikleri için son genel nüfus sayımı sonuçlarına göre:

Nüfusu 10.000’e kadar olan beldelerde                                 9

Nüfusu 10.001’den 20.000’e kadar olan beldelerde              11

Nüfusu 20.001’den 50.000’e kadar olan beldelerde              15

Nüfusu 50.001’den 100.000’e kadar olan beldelerde                        25

Nüfusu 100.001’den 250.000’e kadar olan beldelerde                      31                   

Nüfusu 250.001’den 500.000’e kadar olan beldelerde                      37

Nüfusu 500.001’den 1.000.000’a kadar olan beldelerde       45

Nüfusu 1.000.000’dan fazla olan beldelerde                         55

Asıl ve aynı sayıda yedek üyelik hesaplanır.

Büyükşehir belediye meclisine katılacak üye sayısı:

MADDE 6- a) Büyükşehir belediye meclisi belediye hudutları içinde kalan ilçe seçim çevreleri için tespit edilen belediye meclisleri üye sayısının her ilçe için beşte biri alınmak suretiyle bulunacak toplam sayı kadar üyeden teşekkül eder.

Bu hesaplamada artık sayılar nazara alınmaz.

b)  Yedek üyelikler de aynı usulle hesaplanır.

Tespit ve ilan:

MADDE 7 -  Her seçim çevresi için seçilecek asıl ve yedek üye sayısı o seçim çevresinin bağlı olduğu il seçim kurulu tarafından tespit olunarak ilgili ilçe seçim kurullarına bildirilir.

İlçe seçim kurulları durumu alışılmış usullerle ilan eder.

Seçim dönemi, seçim başlangıç tarihi ve seçim günü:

MADDE 8 – (Değişik: 7.12.1988-3507/1 md.) Mahalli idareler seçimleri beş yılda bir yapılır. Her seçim döneminin beşinci yılındaki 1 Ocak günü seçimin başlangıç tarihidir. Aynı yılın Mart ayının son Pazar günü oy verme günüdür.

            (Değişik: 20.03.1997 – 4231/1 md.) (Değişik: 2.1.2003 – 4778/22 md.) Milletvekili Seçimi Kanununun 7 nci maddesinin son fıkrası gereğince yapılan seçimler hariç, milletvekili genel veya ara seçiminden önceki veya sonraki bir yıl içinde yapılması gereken mahalli idareler organlarına veya bu organların üyeliklerine ilişkin genel veya ara seçimler, milletvekili genel veya ara seçimleri ile birleştirilir.

(Ek: 20.3.1997 – 4231/1 md.) Yeni kurulan belediyelerin ilk belediye başkan ve belediye meclisi üyeleri seçimleri ile yeni kurulan illerde il genel meclisi üyeleri seçimi, yukarıdaki fıkralarda belirtilen ilk genel mahalli idareler seçimleri ile birlikte yapılır.

            (Ek: 20.3.1997 – 4231/1 md.) Mahalli idareler seçiminin savaş hali nedeniyle bir yıla kadar ertelenmesi kanunla düzenlenir.

Seçilme yeterliliği:

MADDE 9 – (Değişik: 27.12.1993 – 3950/1 md.) 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu’nun 11 inci maddesinde belirtilen sakıncaları taşımamak şartıyla, yirmibeş yaşını dolduran her Türk vatandaşı belediye başkanlığına, il genel meclisi ve belediye meclisi üyeliğine seçilebilir.

(İkinci fıkra mülga: 27.12.1993 – 3948/1 md.)

İKİNCİ BÖLÜM

Seçim Öncesi İşleri

Adaylık:

MADDE 10 – (Değişik: 31.3.1988 – 3420/8 md.) Anayasa  ve Kanunlarda yazılı şartlara uygun olarak, seçilme yeterliliğine sahip olan her vatandaş, bir siyasi parti listesinden veya  bağımsız olarak, il genel meclisi üyeliğine, belediye başkanlığına veya belediye meclisi üyeliğine adaylığını koyabilir.

(Değişik: 31.3.1988 – 3420/8 md.)  Mahalli İdareler Seçimlerinde aday tespiti 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 37 nci maddesindeki hükümlere göre yapılır.

Ancak; 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanun’un 37 ila 51 inci maddelerinde adı geçen “Yüksek Seçim Kurulu” yerine “ilçe seçim kurulları”, “siyasi parti genel başkanlığı” yerine “siyasi parti ilçe başkanlıkları”, keza büyükşehir belediyelerinde de il seçim kurulları, siyasi parti il başkanlıkları bu işlemleri yaparlar.

Ayrıca:

a) (Değişik: 31.3.1988 – 3420/8 md.) Yapılan aday tesbitinde belediye başkanlığı için bir aday, belediye meclisi üyeliklerine o seçim çevresi için tespit edilen üye adedi kadar asıl ve yedek olarak ayrı ayrı; il genel meclisi üyeliklerine o seçim çevresi için tespit olunan asıl ve yedek üyelikler sayısı kadar ayrı ayrı, aday belirlenir.

İl genel meclisi üyeliklerine o seçim çevresi için tespit olunan asıl ve yedek üyelikler sayısı kadar ayrı ayrı;

Aday belirlenir.

b) Önseçim çevresi, belediye meclisi üyeliği ve belediye başkanlığı için belde; il genel meclisi üyeliği için ilçe; büyükşehir belediye başkanlıkları için o şehir belediye hudutları içidir.

c) (Mülga: 31.3.1988 – 3420/8 md.; Ek: 7.8.1988 – 3469/2 md.; Değişik: 7.12.1988 – 3507/2 md.) Siyasi partiler, belediye meclisi üye sayısı 9 ve 11 olan beldelerde bir, 15 olan beldelerde iki, 25 ve 31 olan beldelerde üç, 37 olan beldelerde dört, 45 olan beldelerde beş, 55 olan beldelerde altı adet kontenjan adayı gösterirler. Kontenjan adayı adayların sıralamasına dahil edilmeyerek aday listelerinde kontenjan adayı olarak ayrıca yazılır. Siyasi partiler kontenjan adaylarını merkez yoklaması ile tespit ederler. Ancak, merkez karar ve yönetim organları bu yetkisini il veya ilçe yönetim kurullarına devredebilirler. Siyasi partiler kontenjan adaylarını bu Kanunun 12 nci maddesindeki aday listesinde yer vermek suretiyle ilçe seçim kurullarına bildirirler. Kontenjan adayları bu Kanunun 18 inci maddesinin (f) bendinin ikinci fıkrasındaki aday listelerinde de yedek adaylardan sonra ayrıca yazılır.

d) (Ek: 7.8.1988 – 3469/2 md.) Önseçimle aday tespiti halinde belediye başkanı ile, belediye meclisi üye aday adayları müşterek liste ile önseçime katılabilirler. Bu halde, partili seçmen bu müşterek listeyi aynen veya bu müşterek listedeki mevcut aday adaylarından istediklerini çizmek ve bunların yerine aday adaylarından isimler yazmak veya 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 46 ncı maddesinde belirtilen aday adayları listesine işaret koymak suretiyle oyunu kullanabilir. Siyasi partiler 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 46 ncı maddesinde belirtilen aday adayları listesi ile birlikte müşterek listeli aday adayları listelerini de ilçe seçim kurulu başkanlıklarına verirler.

e) (Ek: 7.12.1988 – 3507/2 md.) Seçimlere katılacak siyasi partiler hangi seçim çevrelerinde, hangi usul ve esaslarla aday tespiti yapacaklarını Yüksek Seçim Kurulu’na bildirirler.

Bir siyasi partinin teşkilatı bulunmaması nedeniyle önseçim yapamadığı önseçim çevresinden adaylarını ve adayların sırasını o partinin merkez karar ve yönetim kurulu tespit eder.

Mahalli idare seçimlerinde siyasi parti adaylarından parti genel merkez yetkili organlarınca belirlenecek miktarda başvuru aidatı alınabilir. Bu aidatın miktarı en yüksek Devlet memurunun brüt aylığını geçemez. Belediye başkanlığı için bağımsız aday olanlar hakkında 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 21 inci maddesinin 2 nci fıkrası ile 41 inci maddesi hükmü kıyasen uygulanır. Seçim sonucunda belediye başkanlığına seçilen adaya aldığı oy miktarına bakılmaksızın alınan teminat iade olunur.

Eksik adaylıkların tamamlanması:

MADDE 11 – Herhangi bir sebeple, eksik aday göstermiş olan siyasi partilerin ilçe başkanlıklarına, ilçe seçim kurulu tarafından bu eksiğin tamamlanması gereği tebliğ olunur.

(Değişik: 2.3.1984 – 2986/1 md.) İlgili parti teşkilatı, bu tebliğden itibaren beş gün içinde aday listesini tamamlayamazsa, o parti o seçim çevresinden, eksik liste ile ilgili seçime katılır.

Siyasi partilerin merkez karar ve yönetim kurulları, süreyi geçirmemek amacı ile eksik listeyi tamamlama yetkisini önceden ilçe idare kurullarına verebilir.

Siyasi partilerin aday listelerini vermeleri:

            MADDE 12 – Siyasi partilerin ilçe idare kurulları, seçime katılacakları çevrelere ait aday listelerini ilçe seçim kurullarına, alındı belgesi karşılığında, önseçim gününden en geç on gün sonraki gün saat 17.00’ye kadar verirler

İlçe seçim kurulları geçici aday listelerini mahallinde alışılmış usullerle ilan ederler.

            Büyükşehirler için siyasi partilerin il idare kurulları, belediye başkanı adaylarını alındı belgesi karşılığında önseçim gününden en geç on gün sonraki gün saat 17.00’ye kadar il seçim kuruluna verirler. Bağımsız adaylar da il seçim kuruluna başvururlar.

İl seçim kurulları geçici adayları mahallinde alışılmış usullerle ilan ederler.

Bağımsız adayların müracaatı:

MADDE 13 -  İl genel meclisi üyeliği, belediye meclisi üyeliği ve belediye başkanlığına bağımsız olarak adaylığını koymak isteyenler, seçime katılacakları seçim çevresinin bulunduğu ilçe seçim  kurulu başkanlığına, bu Kanun’un adaylık için aradığı şart ve vasıfları haiz olduklarını belirten bir dilekçe ile başvururlar.

(Değişik: 7.12.1988 – 3507/3 md.) Bağımsız adaylar Yüksek Seçim Kurulunca tespit edilen önseçim tarihine kadar adaylık için başvurabilirler.

İlçe seçim kurulları, bağımsız adaylara ilişkin listeleri de, ait olduğu seçim çevresinde geçici listeler halinde alışılmış usullerle ilan ederler.

(Ek: 28.12.1993 – 3959/11 md.) Bağımsız adaylık için başvuranlar, en yüksek derecedeki Devlet memurunun  bürüt aylığı kadar parayı ilgili mal sandığına yatırarak makbuzunu başvurma belgelerine eklerler.

(Ek: 28.12.1993 – 3959/11 md.) Bu miktar hazine irad kaydedilir.

Adaylara karşı itiraz

MADDE 14 – Adaylıkların geçici olarak ilanından itibaren iki gün içinde ilçe seçim kuruluna itiraz edilebilir. İtirazlar, ilçe seçim kurulunca en geç iki gün içinde, karara bağlanır. İlgililer kararlara karşı iki gün içinde il seçim kuruluna itiraz edebilirler. İl seçim  kurulu bu itirazları en çok iki gün içinde  kesin olarak karara bağlar.

(Değişik: 2.3.1984 – 2986/2 md.) Siyasi partilerin  aday listelerinde, yapılan itirazlar üzerine eksiklik husule geldiği  takdirde, İlçe Seçim Kurulunun tebliğinden itibaren beş gün içinde bu eksikliklerini tamamlayamazlarsa, o partiler o seçim çevresinde, eksik liste ile ilgili seçime katılırlar.

Adayların incelenmesi:

MADDE 15 – İlçe seçim kurulları, kendi seçim çevrelerinin adayları hakkında, yapacakları inceleme sonucunda bu Kanunda yazılı adaylık şartlarında noksanlık veya aykırılık bulunduğunu görürlerse, durumu geçici ilan tarihinden itibaren iki gün içinde ilgili adaya ve siyasi partilerin ilçe başkanlıklarına bildirirler.

İlgili aday veya mensubu olduğu siyasi parti, bu bildirim üzerine en geç iki gün içinde il seçim kuruluna itiraz edebilir. İl seçim kurulu bu itirazı en geç iki gün içinde kesin karara bağlar.

İtirazı reddedilen bağımsız aday seçime katılma hakkını kaybeder. Siyasi parti adayları hakkında 14 üncü maddenin ikinci fıkrası hükmü uygulanır.

Adayların ilanı:

MADDE 16 – Adaylık kesinleştikten sonra, ilçe seçim kurulları, bütün adayları oy verme gününden önceki, 20 nci gün ilan eder. Adayların ilanından sonra, adaylıktan istifa, seçim sonuna kadar nazarı itibara alınmaz. Ancak, bu gibiler seçilmiş bulunurlarsa, istifaları hüküm ifade eder ve yerlerine kendilerinden sonra gelenler seçilmiş sayılırlar. Ölüm halinde de aynı şekilde hareket edilir.

İl genel meclisi ve belediye meclisi üyeleri ile belediye başkanlarının adaylığı:

            MADDE 17 – (Değişik: 28.12.1993 – 3959/12 md.)  Milletvekilleri, belediye başkanlıkları, il genel meclisi ve belediye meclisi üyeleri ile muhtarlar mahalli idareler seçimlerinde adaylıklarını koyabilmek veya aday gösterilmek için görevlerinden istifa etmek zorunda değildirler. Milletvekilliği, belediye başkanlığı, il genel meclisi ve belediye meclisi üyeliği ile muhtarlık bir şahıs uhdesinde birleşemez. Bu görevlerin birisinde bulunanlardan bir diğerine seçilenler, seçim sonuçlarının kendilerine tebliğ edildiği tarihten itibaren 15 gün içinde tercih haklarını kullanırlar. Bu süre içinde tercih haklarını kullanmayanlar seçildikleri yeni görevi reddetmiş sayılırlar.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Seçim Günü İşleri

            Kullanılacak oy pusulasının şekli:

            MADDE 18 – İl genel meclisi üyeleri, belediye meclisi üyeleri, belediye başkanlığı seçimlerinde birleşik oy pusulası kullanılır.

            Birleşik oy pusulaları aşağıdaki esaslar dahilinde hazırlanır.

            a) (Değişik: 28.12.1993 – 3959/13 md.)  Oy pusulaları, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 14 üncü maddesinin (1) numaralı bendindeki esaslara uygun olarak, “Türkiye Cumhuriyet Yüksek Seçim Kurulu” filigranı bulunan, özel surette imal edilmiş kağıtlara Yüksek Seçim Kurulu veya Yüksek Seçim Kurulu’nun izin ve denetimi ile İl Seçim Kurulları tarafından bastırılır. Birleşik oy pusulalarındaki siyasi parti sütunları arasında yarım (0.5) cm. kadar veya iki çizgi ile belirlenmiş bir aralık bırakılır.

            b) (Değişik: 31.7.1998 – 4381/6 md.) Belediye Başkanlığı seçiminde kullanılacak birleşik oy pusulalarının en üstünde “Siyasi Partiler” ve bağımsız adaylar varsa “Siyasi Partiler ve Bağımsız Adaylar” ibaresi yazılır. Bu ibarenin altına seçime katılan siyasi partilerin temsilcileri huzurunda Yüksek Seçim Kurulu tarafından kur’a esasına göre en başta ve ortada partinin özel işareti, özel işaretinin altında tam yazı halinde adı, belirli bir aralık veya çizgiden sonra, çapı 2 cm olan bir boş daire basılır ve bütün bunların altı çizilir. Bu çizginin altına o partinin aday ad ve soyadları konulur.

            c) Siyasi parti sütunları arasında “EVET” mühürünün yarı çapı kadar ve iki çizgi ile belirlenmiş bir aralık bırakılır.

            d) (Mülga 7.8.1988 – 3469/3 md.)

            e) (Mülga 7.8.1988 – 3469/3 md.)

            f) (Değişik: 31.7.1998 – 4381/6 md.) İl genel meclisi ve belediye meclisi üyeleri seçimlerinde kullanılan birleşik oy pusulasına siyasi parti adaylarının ad ve soyadları yazılmaz. Birleşik oy pusulası, isim listesi hariç, yukarıdaki bentlerde yazılı şartlara uygun olarak hazırlanır.

            h) (Değişik: 28.12.1993 – 3959/13 md.) Her sandıkta kullanılacak birleşik oy pusulaları o sandığın seçmen sayısının % 15’i kadar fazla adette paketler haline getirilerek Yüksek Seçim Kurulu veya oy pusulalarını bastıran seçim kurulu tarafından numaralanıp, mühürlendikten sonra yeteri kadar zarf ve belediye meclisi üye adayları isim listesi ile birlikte seçim çevrelerine gönderilir.

            i) Birleşik oy pusulalarının içine konulacağı zarflar 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun hükümlerine göre hazırlanıp dağıtılır.

            Oyların kullanma şekli:

            MADDE 19 – (Değişik: 7.8.1988 – 3469/4 md.) Seçmen; Yüksek Seçim Kurulu veya Yüksek Seçim Kurulu’nun izin ve denetimiyle il seçim kurulları tarafından yaptırılıp sandık kurullarına kadar ulaştırılan ve birleşik oy pusulası ile birlikte kendisine verilen “EVET” veya “TERCİH” yazılı mühürü alarak oyunu kullanmak üzere kapalı oy verme yerine girer.

            (Değişik: 28.12.1993 – 3959/14 md.) Seçmen sandık kurulunca verilecek mühürü birleşik oy pusulasında tercih ettiği partiye veya varsa bağımsız adaya ait özel daire içine basmak suretiyle oyunu kullanır.

            (Değişik: 28.12.1993 – 3959/14 md.) Oyunu kullanan seçmen birleşik oy pusulasını katlayarak zarfa koyar ve zarfı yapıştırır. Mühürü sandık kurulu başkanına geri verir ve oyunu sandığa atar.

            (Değişik: 20.6.1987 – 3394/5 md.) Aynı sandık çevresinde belediye başkanlığı (3030 sayılı Kanuna tabi olanlar dahil), belediye meclisi üyeliği ve il genel meclisi üyeliği seçimlerinin birlikte yapılması halinde, bu maddedeki işlem her üç seçim içinde tekrarlanır.

            (Ek: 7.12.1988 – 3507/4 md.) Ancak, aynı sandık bölgesinde 3030 sayılı Büyükşehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında  Kanun Hükmünde Kararname’nin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanuna tabi olanlar da dahil belediye başkanlığı ve belediye meclisi üyeliği seçimine ait oy pusulaları aynı zarf içine konur.

            Geçerli sayılmayan oylar:

            MADDE 20 – İl genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri ile belediye başkanlığı seçimlerinde kullanılan birleşik oy pusulalarından hangilerinin geçerli sayılamayacağı 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun ile 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu hükümlerince belirlenir.

            Tutanağa geçirme:

            MADDE 21 – İlçe seçim kurulu, sandık kurullarından gelen tutanakları, belediye başkan ve meclisi üyeleri seçimi için beldeler; il genel meclisi seçimi için ilçeler; büyükşehir belediye başkanı, büyükşehir belediye hudutları içindeki ilçeler belediye başkanı ve belediye meclisi seçimi için de ilçeler itibariyle birleştirerek o seçim çevresindeki;

            a) Seçmen sayısını,

            b) Oyunu kullanan seçmen sayısını,

            c) İtiraz edilmiş veya ihtilaflı görülmüş olup da geçerli sayılarak hesaba katılan oy pusulası sayısını,

            d) Geçerli sayılmayan ve hesaba katılmayan oy pusulaları sayısını,

            e) Geçerli sayılan ve hesaba katılan oy pusulaları genel toplamını,

            f) Seçime katılmış olan siyasi partilerden ve bağımsız adaylardan her birinin aldığı geçerli oy miktarını gösteren geçerli oy pusulaları sayısını,

            Tutanağa geçirir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Seçimlerden Sonra Yapılacak İşler

            Belediye başkanlıklarına seçilenlerin tespiti:

            MADDE 22 – Sandık kurullarınca gönderilen belediye başkanı seçimlerine ilişkin tutanaklar ilçe seçim kurulu  tarafından birleştirilerek en çok oy alan aday, başkanlığa seçilmiş olur.

            Büyükşehir belediye başkanı seçimlerine ilişkin ilçe birleştirme tutanakları ilçelerden il seçim kuruluna gönderilir. İl seçim kurulu tarafından bu tutanaklar birleştirilerek en çok oy alan aday, büyükşehir belediye başkanlığına seçilmiş olur.

            İl genel meclisi ve belediye meclisi üyeliklerine seçilenlerin tespiti:

            MADDE 23 – a) Siyasi partilerin ve bağımsız adayların elde ettikleri il genel meclisi ve belediye meclisi asıl üye sayısı aşağıdaki şekilde hesaplanır.

            Bir seçim çevresinde kullanılan geçerli oy toplamının onda birine tekabül eden sayı, bütün partilerin ve  bağımsız adayların aldıkları oy sayısından ayrı ayrı çıkarılır. Bu çıkarmadan sonra geriye oyu kalmayan siyasi partiler ve bağımsız adaylar üye tahsisinde hesaba katılmaz.

            Yapılan çıkarmadan sonra geriye oyu kalan siyasi partilerin ve bağımsız adayların isimleri alt alta, kalan oyları da hizalarına yazılır. Bu sayılar önce bire, sonra ikiye, sonra üçe ... şeklinde devam edilmek suretiyle o seçim çevresinin çıkaracağı asıl üye sayısına ulaşıncaya kadar bölünür. Elde edilen paylar, siyasi parti ayrımı yapılmaksızın, en büyükten en küçüğe doğru sıralanır. Belediye ve il genel meclisi üye tamsayısı kadar üyelikler, bu payların sahibi olan siyasi partilere ve bağımsız adaylara, sayıların büyüklük sırasına göre tahsis olunur.

            Son kalan asıl üyelikler için birbirine eşit rakamlar bulunduğu takdirde bunlar aralarında ad çekmek suretiyle, tahsis yapılır.

            (Ek: 7.12.1988 – 3507/5 md.) 10 uncu madde uyarınca kontenjan adayı gösterilen belediye meclisi üyesi seçim çevrelerinde bu maddeye göre yapılan bölme işlemi kontenjan sayısı çıkarılmak suretiyle yapılır. Kontenjan adayı gösterilen bu seçim çevrelerinde geçerli oyların en çoğunu almış olan siyasi partinin kontenjan adayları belediye meclisi üyeliğini kazanmış olurlar.

            (Ek: 7.12.1988 – 3507/5 md.) Büyükşehirlerde, kontenjan adaylığından belediye meclisi üyeliğine seçilenlerden birinci sıradakiler bu Kanun’un 6 ncı maddesinde belirtilen oranla sınırlı kalmak kaydı ile Büyükşehir Belediye Meclisine katılırlar.

            b) Siyasi parti adaylarından seçilenler aşağıdaki şekilde tespit edilir;

            İlçe seçim kuruluna verilen aday listesindeki sıra, seçimlerde siyasi partilerin kazandıkları il genel veya belediye meclisi asıl üyeliklerinin tespitine esas olur.

            Büyükşehir belediye başkanlığını kazananlara il seçim kurulları, diğer kazananlara ilçe seçim kurulları tarafından tutanakları verilir.

            İl seçim kurulu başkanı büyükşehir belediye başkanlığına seçileni, ilçe seçim kurulu başkanı da belediye başkanlığı, belediye meclisi üyelikleri ve il genel meclisi üyeliklerine seçilenleri gösteren tutanağın bir suretini o seçim çevresinde derhal alışılmış usullerle ilan ettirilir, bir suretini de bir hafta süre ile seçim kurulu kapısına astırır.

            c) Yedek üyelikler için de (a) ve (b) bentleri hükümleri uygulanır. Siyasi partilerin kazandıkları yedek üyeler asıl üyeliğe seçilenlerden sonra gelen isimden itibaren sıra ile tespit olunur.

            Büyükşehir meclisine katılacak üyeler:

            MADDE 24 – (Değişik: 10.07.2004 – 5216/30 md.) a) Bu Kanunun 6 ncı maddesinde tespit olunan büyükşehir meclisi üyeleri, her ilçe ve ilk kademe belediyesi için seçilmiş olan asıl üyelerin seçiliş sıralarına göre baştan başlayarak yeter sayıya kadar inilmek suretiyle bulunur.

            b) Yedek üyelikler de aynı usulle hesaplanır.

            Seçimin veya tutanağın iptali:

            MADDE 25 – Seçim tutanaklarına yapılan itirazlar, oyların dökümüne, sayımına veya bu oyların  siyasi partiler ile bağımsız adaylara bölünmesine ilişkin olduğu ve yeniden yapılan döküm, sayım ve hesap sonucunda tutanakların iptaline karar verildiği takdirde, bu yeni işlem sonucuna göre, seçilmiş oldukları anlaşılanların il seçim kurulu tarafından tutanakları verilir.

            Bir seçim çevresinde yapılan seçimin, seçim işleri sebebiyle iptaline karar verildiği takdirde, o seçim çevresinde yeniden seçim yapılır. İl seçim kurulu, seçimin iptaline dair kararı ilan ettiği gibi kararın kesinleşmesini müteakip o çevrede seçimin yapılacağını da derhal ilan eder.

            Bu ilandan sonra gelen 60 ıncı günü takip eden ilk Pazar oy verme günüdür.

            Yukarıdaki fıkralar dışında, meclis üyelerinden bir veya birkaçının tutanaklarının iptaline karar verildiği takdirde, tutanağı iptal olunan meclis üyesi yerine, mensup oldukları siyasi parti listesindeki sıraya göre, belli olan sırada olanlara tutanakları verilir.

            İl seçim kurullarının kararlarına karşı 26 Nisan 1961 tarihli ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 130 uncu maddesindeki tespit edilmiş olan süreler içinde, Yüksek Seçim Kurulu’na itiraz edilebilir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Seçim Sonuçlarının İlanı

            Seçim sonuçlarının Yüksek Seçim Kurulu’nca ilanı:

            MADDE 26 - Yüksek Seçim Kurulu, ilçe seçim kurulları tarafından yollanan belgelere dayanarak, seçimin genel sonucunu ilan eder.

            Seçim sonuçlarının Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından yayımlanması:

            MADDE 27 – Devlet İstatistik Enstitüsü, ilçe seçim kurulları tarafından kendilerine verilecek belgelere dayanarak seçim çevreleri itibariyle sandık tutanaklarından mevcut bilgiyi, en geç seçimi takip eden yıl içinde yayımlar.

            Belediye ve il genel meclisi yedek üyelerinin asıl üyeliğe getirilmesi:

            MADDE 28 – İl genel meclisi üyeliklerinde, herhangi bir sebeple boşalma olduğu takdirde vali, belediye meclisi üyeliklerinde boşalma olduğu takdirde ise belediye başkanı beş gün içerisinde meclise katılacak yedek üyelerin adını yetkili seçim kurulundan sorar ve üç gün içerisinde adı bildirilen üyeyi davet eder. Bu suretle davet edilen üye, kalan süreyi tamamlar.

            Boşalan üyelik hangi ilçe veya siyasi partiye ait ise, davet edilecek yedek üye de, aynı ilçe veya siyasi partiden olur.

            Bir partiden boşalan asıl üyelik için, o partiden davet edilecek yedek üye kalmamış ise veya boşalan asıl üyelik bir bağımsıza ait ise, parti ayrımı yapılmaksızın oy bölüşümünde sırası önde gelen yedek üye asıl üyeliğe davet edilir.

            Bir siyasi parti listesinden, meclis asıl üyeliğine seçildikten sonra başka bir siyasi partiye geçen veya bağımsız kalanlardan asıl üyelik açıldığı takdirde, bu üyelerin meclis üyeliğine seçildikleri sırada mensup oldukları partinin yedek üyesi, asıl üyeliğine çağrılır.

            Seçimlerin yenilenmesi:

            MADDE 29 – (Anayasa Mah. 13.6.1988 tarih ve E.1988/14, K.1988/18 sayılı kararı ile iptal; Yeniden Düzenleme: 7.12.2988 – 3507/6 md.). Seçim dönemi sonundan önce;

            a) Bir seçim çevresinde yapılan seçimin seçim işlemleri sebebiyle iptaline karar verilmesi,

            b) Belediye meclisi veya il genel meclisinin yetkili organlarca feshi,

            c) Belediye meclisi veya il genel meclisi üyeliklerinin herhangi bir sebeple boşalması ve meclis üye sayısının yedeklerinin de getirilmesinden sonra üye tamsayısının yarısından aşağıya düşmesi,

            d) (Mülga: 20.3.1997 – 4231/2 md.; Ek: 03.07.2005 – 5393/85-c md.) Belediye kurulması,

            Hallerinde mülki amirlerin vaki boşalmaları otuz gün içinde İlçe Seçim Kurulu’na bildirmeleri üzerine, İlçe Seçim Kurulu sözkonusu organ için yeniden seçim yapılmasına karar vererek durumu alışılmış usullerle ilan eder.

            (Değişik: 20.3.1997 – 4231/2 md.) a, b, c bentlerinde yazılı hallerde bu ilandan sonra gelen 60 ıncı günü takip eden ilk Pazar oy verme günüdür. Ancak, mahalli idareler genel seçimine bir yıldan az bir süre kalmış ise, mahalli idareler ara seçimi yapılmaz.

ALTINCI BÖLÜM

Köy ve Mahalle Muhtarları, Köy İhtiyar Meclisi ve

Mahalle İhtiyar Heyeti Üyeliği Seçimleri

            Seçilecek üye sayısı:

            MADDE 30 – a) Köy ihtiyar meclisine, son genel nüfus sayımı sonuçlarına göre;

            Nüfusu 1.000’e kadar olan Köylerde                          8

            Nüfusu 1.001’den 2.000’e kadar olan köylerde                     10

            Nüfusu 2.000’den fazla olan köylerde                                    12

            Üye seçilir. Seçilecek üye sayısı ilçe seçim kurulu başkanınca belirlenir.

            Oyların tasnifi sonucunda en çok oy alanlardan başlanarak nüfusu 1.000’e kadar olan köylerde ilk dört üye, nüfusu 1.001’den 2.000’e kadar olan köylerde ilk beş üye ve nüfusu 2.000’den fazla olan köylerde ilk altı üye asıl, geri kalanlar ise yedek üye olur.

            b) Mahalle ihtiyar heyetine sekiz üye seçilir. Oyların tasnifi sonucunda en çok oy alan dört üye asıl, geri kalanlar ise yedek üye olur.

Adaylık ve seçilme yeterliliği:

            MADDE 31 – Köy muhtarlığı ve köy ihtiyar meclisi üyeliği, mahalle muhtarlığı ve mahalle ihtiyar heyeti üyeliği seçimlerinde adaylık usulü yoktur.

            (Değişik: 2.3.1984 – 2986/3 md.) En az altı aydan beri o mahalle veya köyde oturmak şartıyla 25 yaşını dolduran her Türk vatandaşı, bu Kanunda ve bu Kanunun atıf yaptığı diğer kanunlarda öngörülen hükümlerce seçilmeye mani hali olmamak kaydıyla, muhtar, ihtiyar meclisi ve ihtiyar heyeti üyesi seçilebilir. Bunlar için ilkokul mezuniyeti şartı aranmaz; okur-yazar olmak yeterlidir.

            442 sayılı Köy Kanunu’nun 41 inci maddesi gereğince görevden uzaklaştırılan köy muhtarları ile 4541 sayılı Şehir ve Kasabalarda Mahalle Muhtar ve İhtiyar Heyetleri Teşkiline Dair Kanun’un 18 inci maddesine göre sıfatları kaldıran mahalle muhtar ve ihtiyar heyeti üyeleri tekrar aynı görevlere seçilemezler.

            Seçim çevresi, oy verme ve seçim sistemi:

            MADDE 32 – Mahalle muhtarlığı ve ihtiyar heyeti için, mahalle; köy muhtarlığı ve ihtiyar meclisi için köy; seçim çevresidir.

            Her seçim çevresinde usule uygun olarak konmuş sandıklarda o çevre seçimi için oy kullanılır.

            Muhtar seçimi için bir ad yazılı oy pusulası, ihtiyar meclisi ve ihtiyar heyeti seçimi içinde bu kurulların asıl üye sayısı kadar ad yazılı oy pusulası Yüksek Seçim Kurulu’nca hazırlanan özel zarfa konularak oy sandığına atılır.

            Muhtar, ihtiyar heyeti ve ihtiyar meclisi seçimleri ekseriyet sistemine göre yapılır.

            (Ek: 2.3.1984 – 2986/4 md.)  Bu seçimler için kullanılacak oy pusulaları basılabilir, teksir edilebilir ve her türlü araçla çoğaltılabilir.

            Boşaltılan muhtarlık, ihtiyar meclisi ve ihtiyar heyeti üyeliği için seçim yapılması:

            MADDE 33 – Köy veya mahalle muhtarlığının herhangi bir sebeple boşalması halinde ihtiyar meclisi veya heyetinin birinci üyesi durumu, yazılı olarak ilgili seçim kuruluna ve mahallin en büyük mülkiye amirine bildirilmek zorundadır.

            Boşalan muhtarlıklar için her yıl Haziran ayının ilk Pazar günü seçim yapılır. Seçim yapılıncaya kadar muhtarlık görevi mahallin en büyük mülkiye amiri tarafından atanacak muhtar vekili tarafından yürütülür.

            Seçim döneminin sona ermesinden önce ihtiyar meclisi veya ihtiyar heyeti üye sayısının yedeklerinin de getirilmesinden sonra üye tamsayısının köylerde tabii üyeler hariç yarısına düşmesi halinde, muhtar durumu bir hafta içinde ilgili seçim kurulu başkanlığına ve bilgi için de mahallin en büyük mülki amirine bildirmeye mecburdur.

            Bu bildirim üzerine ilçe seçim kurulu başkanlığınca durum 48 saat içinde ilan edilir. İlan tarihinden sonra gelen 60 ıncı günü takip eden ilk Pazar günü oy verilir.