|
MİLLETVEKİLİ
SEÇİMİ KANUNU
Kanun N0
: 2839 Kabul
Tarihi :10.06.1983
R.G.Yayım Sayısı
: 18076 R.G.Yayım Tarihi
: 13.06.1983
BİRİNCİ BÖLÜM
GENEL HÜKÜMLER
AMAÇ VE KAPSAM
MADDE 1 -
Bu Kanun, milletvekili seçimi sistem ve usulünü, seçim çevreleriyle
milletvekili sayısını, seçim dönemi ve zamanını, ara seçimi, seçimin
yenilenmesi, seçilebilme ve aday olma esasları ile milletvekili seçimine
ilişkin ilkeleri ve uygulamaları düzenler.
SEÇİM SİSTEMİ VE
USULÜ
MADDE 2 -
Milletvekili seçimi tek derecelidir. Seçim nispi temsil sistemine göre,
genel, eşit ve gizli oyla, bütün yurtta aynı günde yargı yönetim ve
denetimi altında yapılır.
Seçmen, oyunu tam bir
serbestlikle kendisi kullanır.
Oyların sayımı,
dökümü ve tutanaklara bağlanması, açık olarak yapılır.
MİLLETVEKİLİ SAYISI
VE DAĞILIMI
MADDE 3 -
(Değişik: 4125 - 27.10.1995) Milletvekili sayısı 550'dir. (İlk cümleden
sonra gelen bölüm, Anayasa Mahkemesi'nin 21 Kasım 1995 tarih ve 22470 Mük.
Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 18.11.1995 gün ve E.1995/54 K.1995/59
sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
SEÇİM ÇEVRELERİ VE
ÇIKARACAĞI MİLLETVEKİLİ SAYISI
MADDE 4 -
(Değişik: 4125 - 27.10.1995) İllerin çıkaracağı milletvekili sayısının
tespitinde toplam milletvekili sayısından (...) (*) her il'e önce
bir milletvekili verilir.
(Değişik 2.fıkra:
4138 - 23.11.95) Son Genel Nüfus Sayımı ile belli olan Türkiye nüfusu,
birinci fıkradaki illere verilen milletvekili sayısı çıkarıldıktan sonra
kalan milletvekili sayısına bölünmek suretiyle bir sayı elde edilir. İl
nüfusunun bu sayıya bölünmesi ile her ilin ayrıca çıkaracağı milletvekili
sayısı tespit olunur.
(...) (*)
nüfusu milletvekili çıkarmaya yetmeyen illerin nüfusları ile artık nüfus
bırakan illerin artık nüfusları büyüklüklerine göre sıraya konulur ve ilk
hesapta iller arasında bölüştürülmemiş bulunan milletvekillikleri bu
sıraya göre dağıtılır.
Son kalan
milletvekilliğinin verilmesinde, iki veya daha fazla ilin eşit nüfus veya
nüfus artığı göstermesi halinde, bunlar arasında ad çekilir.
Yapılan tespit
sonunda, çıkaracağı milletvekili sayısı 18'e kadar olan iller, bir seçim
çevresi sayılır. Çıkaracağı milletvekili sayısı 19'dan 35'e kadar olan
iller iki, 36 ve daha fazla olan iller üç seçim çevresine bölünür. Bu
seçim çevreleri, numara sırasına göre adlandırılır.
Bu illerin seçim
çevreleri belirlenirken;
a) Seçim çevreleri,
mümkün olduğu ölçüde eşit veya birbirine yakın sayıda milletvekili
çıkaracak şekilde oluşturulur.
b) Mümkün olduğu
ölçüde ilçelerin mülki bütünlüğü dikkate alınır.
c) Aynı seçim
çevresinde yer alacak ilçelerin nüfus ve coğrafî yakınlıkları ile ulaşım
imkanları gözönünde bulundurulur.
Bu illerin
milletvekili sayısının seçim çevrelerine dağıtımında; seçim çevrelerinin
çıkaracakları milletvekili sayısı, nüfusları bakımından illerin
milletvekili sayısını tespit etmeye ilişkin esaslara göre belirlenir.
(*) Madde 4 ün 1 ve
3. fıkralarında yeralan "100 milletvekili çıkarıldıktan sonra kalan
milletvekili sayısından", "Bu suretle hesaplanan milletvekillerinin sayısı
450'yi bulmadığı takdirde" sözcükleri, Anayasa Mahkemesi'nin 21 Kasım 1995
tarih ve 22470 Mük. Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 18.11.1995 gün ve
E.1995/54 - K.1995/59 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
SEÇİM ÇEVRELERİ VE
ÇIKARACAKLARI MİLLETVEKİLİ SAYISININ İLANI
MADDE 5 -
Seçim çevreleri ve her seçim çevresinin çıkaracağı milletvekili sayısı,
Yüksek Seçim Kurulu tarafından, genel nüfus sayımı sonuçlarının
açıklanmasından itibaren en geç altı ay içinde, 4 üncü madde uyarınca
tespit edilerek Resmî Gazete, radyo ve televizyonla ilân edilir.
SEÇİM DÖNEMİ, SEÇİMİN
BAŞLANGICI VE SEÇİM GÜNÜ
MADDE 6 -
Türkiye Büyük Millet Meclisinin seçimleri beş yılda bir yapılır.
Her seçim döneminin
son toplantı yılının 3 Temmuz günü seçimin başlangıç tarihidir ve Ekim
ayının ikinci Pazar günü oy verilir.
Savaş sebebiyle yeni
seçimlerin yapılmasına imkân görülmezse, Türkiye Büyük Millet Meclisi,
seçimlerin bir yıl geriye bırakılmasına karar verebilir.
Geri bırakma sebebi
ortadan kalkmamışsa, erteleme kararındaki usule göre bu işlem
tekrarlanabilir.
ARA SEÇİMİ
MADDE 7 -
Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliklerinde boşalma olması halinde, ara
seçime gidilir.
Ara seçimleri, her
seçim döneminde bir defa yapılır ve genel seçimden otuz ay geçmedikçe ara
seçime gidilemez. Ancak, boşalan üyeliklerin sayısı, üye tamsayısının
yüzde beşini bulduğu hallerde, ara seçimlerinin üç ay içinde yapılmasına
Türkiye Büyük Millet Meclisince karar verilir.
Genel seçimlere bir
yıl kala ara seçimi yapılamaz.
(Ek fıkra: 4778 -
2.1.2003/m.14)
Yukarıda yazılı haller dışında, bir ilin veya seçim çevresinin Türkiye
Büyük Millet Meclisinde üyesinin kalmaması halinde, boşalmayı takip eden
doksan günden sonraki ilk Pazar günü o seçim çevresinde ara seçim yapılır.
SEÇİMİN YENİLENMESİ
MADDE 8 -
Seçim dönemi bitmeden önce, seçimin yenilenmesine Türkiye Büyük Millet
Meclisi veya Cumhurbaşkanınca karar verilmesi halinde, durum Bakanlar
Kurulu tarafından kırksekiz saat içinde ilân olunur.
(Değişik 2. fıkra:
3403 - 10.9.1987) Yenileme kararı Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından
verilmişse, Meclis, seçimin yapılacağı tarihi de belirler. Yenileme
kararının Cumhurbaşkanınca verilmesi halinde, bu kararın verildiği günden
sonra gelen doksanıncı günü takip eden ilk Pazar günü oy verilir.
SÜRELERİN TESPİTİ
MADDE 9 -
Seçimlerin yenilenmesine veya ara seçimi yapılmasına karar verildiği
hallerde, Yüksek Seçim Kurulu, bu Kanun ile 298 sayılı Seçimlerin Temel
Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun ve 2820 sayılı Siyasî
Partiler Kanununun seçimlere ilişkin olarak tespit ettiği süreleri
kısaltarak uygulayabilir.
SEÇİLME YETERLİĞİ
MADDE 10 -
Otuz yaşını dolduran her Türk vatandaşı milletvekili seçilebilir.
MİLLETVEKİLİ
SEÇİLEMEYECEK OLANLAR
MADDE 11-
Aşağıda yazılı olanlar milletvekili seçilemezler:
a) İlkokul mezunu
olmayanlar,
b) Kısıtlılar,
c) yükümlü olduğu
askerlik hizmetini yapmamış olanlar,
d) Kamu hizmetinden
yasaklılar,
e) Taksirli suçlar
hariç, toplam bir yıl veya daha fazla hapis veya süresi ne olursa olsun
ağır hapis cezasına hüküm giymiş olanlar,
f) Affa uğramış
olsalar bile;
1. Zimmet, ihtilâs,
irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye
kullanma, dolanlı iflâs gibi yüz kızartıcı suçlar ile istimal ve istihlâk
kaçakçılığı dışında kalan kaçakçılık suçları, resmî ihale ve alım
satımlara fesat karıştırma veya Devlet ırlarını açığa vurma suçlarından
biriyle mahkûm olanlar, 1. (Değişik: 4778 - 2.1.2003 / m.15) Basit
ve nitelikli zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık,
sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı
suçlar ile istimal ve istihlak kaçakçılığı dışında kalan kaçakçılık
suçları, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma veya Devlet
sırlarını açığa vurma suçlarından biriyle mahkum olanlar,
2. Türk Ceza Kanununun İkinci Kitabının, birinci babında yazılı suçlardan
veya bu suçların işlenmesini aleni olarak tahrik etme suçundan mahkûm
olanlar,
3. Türk Ceza
Kanununun 312 nci maddesinin ikinci fıkrasında yazılı halkı sınıf, ırk,
din, mezhep veya bölge farklılığı gözeterek kin ve düşmanlığa, açıkça
tahrik etme suçlarından mahkûm olanlar, 3. (Değişik: 4778 - 2.1.2003 /
m.15) Terör eylemlerinden mahkum olanlar,
4. Türk Ceza
Kanununun 536 ncı maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarında yazılı
eylemlerle aynı Kanunun 537 nci maddesinin birinci, ikinci, üçüncü,
dördüncü ve beşinci fıkralarında yazılı eylemleri siyasî ve ideolojik
amaçlarla işlemekten mahkûm olanlar.
İKİNCİ BÖLÜM
SEÇİM ÖNCESİ
İŞLERİ
ADAYLIK
MADDE 12 -
Bir siyasî partiye mensup olsun veya olmasın seçilme yeterliğine sahip her
Türk vatandaşı bu Kanun hükümlerine göre milletvekilliğine adaylığını
koyabilir.
(Değişik 2. fıkra:
3270 - 28.3.1986) 298 sayılı Seçimlerin Temel Temel Hükümleri ve Seçmen
Kütükleri Hakkında Kanunun 14 üncü maddesinin 11 inci fıkrası gereğince
Yüksek Seçim Kurulunun tespit ve ilan ettiği seçime katılabilecek siyasî
partiler, 2820 sayılı siyasî Partiler Kanunu hükümlerine göre, bütün seçim
çevrelerinde aday gösterebilirler. (Değişik son cümle: 3757 - 24.8.1991)
(27 Ekim 1995 tarih ve 4125 sayılı Kanunun 21/a maddesiyle yürürlükten
kaldırılmıştır.)
İLLER TOPLAMININ EN
AZ YARISINDA TAM ADAY GÖSTERMEYEN SİYASİ PARTİLERİN DURUMU
MADDE 13 -
(Değişik 1. fıkra: 3757 - 24.8.1991) Herhangi bir sebeple iller toplamının
en az yarısında 12 nci maddede öngörülen sayı kadar aday göstermemiş olan
veya bu illerin seçim çevrelerinin herhangi birinde 12 nci maddede
öngörülen sayıdan eksik aday göstermiş bulunan siyasî partilerin genel
merkezlerindeki yetkili organlarına Yüksek Seçim Kurulu tarafından,
eksiklerin derhal tamamlanması lüzumu bildirilir.
İlgili parti
teşkilatı bu tebliğden itibaren iki gün içinde eksik kalan adaylıkları
doldurur. Aksi takdirde o siyasî parti bütün seçim çevrelerinde seçime
katılma hakkını kaybeder.
İLLER TOPLAMININ
YARISINDAN FAZLASINDA ADAY GÖSTEREN PARTİLERİN DURUMU
MADDE 14 -
(Değişik 1. fıkra: 3757 - 24.8.1991) Siyasî partiler tarafından iller
toplamının yarısından fazlasında 12 nci maddede öngörülen sayı kadar aday
gösterilmiş olmakla beraber yarıyı geçen seçim çevrelerinin bir veya bir
kaçında eksik aday gösterilmesi halinde, Yüksek Seçim Kurulunca o partinin
genel merkezindeki yetkili organlarına aday listelerinin tamamlanması
lüzumu bildirilir.
İlgili parti
teşkilatı bu tebliğden itibaren iki gün içinde o çevrelerin listelerindeki
eksikleri tamamlar. Aksi takdirde, yukarıdaki madde hükmü saklı kalmak
şartıyla, adayları eksik kalan seçim çevresinde o siyasî parti, seçime
katılma hakkını kaybeder.
İTİRAZ ÜZERİNE
MEYDANA GELEN EKSİKLER
MADDE 15 -
Siyasî partilerin aday listelerinde, yapılan itirazlar üzerine eksiklik
husule geldiği takdirde, Yüksek Seçim Kurulunun tebliğinden itibaren iki
gün içinde bu eksikler tamamlanır. Aksi takdirde yukarıdaki maddeler
hükümleri, bu hallerde de uygulanır.
SİYASİ PARTİLERİN
ADAYLARI VE BAĞIMSIZ ADAYLAR
MADDE 16 -
Siyasî partiler anlaşarak müşterek liste halinde aday gösteremezler.
Siyasî partilere
kayıtlı olmayan kimselerin, herhangi bir siyasî parti tarafından aday
gösterilmeleri, kendilerinin yazılı muvafakatlarına bağlıdır.
Bir kimse aynı
zamanda değişik siyasî partiden veya aynı partiden aynı şeçim için birden
fazla seçim çevresinden aday olamaz, aday gösterilemez ve seçilemez.
Bağımsız adaylar da,
aynı seçim için birden fazla seçim çevresinde aday olamaz ve seçilemez.
KURULLARDA GÖREVLİ
HAKİMLERİN DURUMU
MADDE 17 -
Yüksek Seçim Kurulu ve il seçim kurulu başkan ve üyeleri ile ilçe seçim
kurulu başkanları, bu görevlerinden ancak adaylıklarını koymaları halinde
çekilebilirler. Adaylığı tercih edenler, bu tercih haklarını genel ve ara
seçimlerin başlangıcından bir ay önce, seçimin yenilenmesine karar
verilmesi halinde yenileme kararının ilânından başlayarak yedi gün içinde
kullanabilirler.
Adaylığı tercih
edenler, 18 ve 19 uncu maddelerde, memurlar hakkında konulan kayıtlara
tabi olurlar.
İl ve ilçe seçim
kurullarında görevlendirilen hâkimlerin görevli bulundukları seçim
çevrelerinde, eşleri ve ikinci dereceye kadar (bu derece dahil) kan ve
sıhri hısımları adaylıklarını koydukları veya aday gösterildikleri
takdirde, bu hâkimler seçim kurullarındaki görevlerinden çekilmek ve
durumu derhal yetkili merciine bildirmek zorundadırlar.
Yüksek Seçim Kurulu
Başkanı ve üyeleri, eşleri ve ikinci dereceye kadar (bu derece dahil) kan
ve sıhri kısımları hakkındaki işlemlerde kurul toplantılarına
katılamazlar.
KAMU GÖREVLİLERİ,
SİYASİ PARTİ YÖNETİCİLERİ VE TÜRK SİLAHLI KUVVETLERİ MENSUPLARININ
ADAYLIĞI
MADDE 18-
(Değişik: 4125 - 27.10.1995) Hâkimler ve savcılar, yüksek yargı organları
mensupları, yüksek öğretim kurumlarındaki öğretim elemanları,
Yükseköğretim Kurulu, Radyo Televizyon Üst Kurulu üyeleri, kamu kurumu ve
kuruluşlarının memur statüsündeki görevlileri ile yaptıkları hizmet
bakımından işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri, aday olmak
isteyen belediye başkanları ve subaylar ile astsubaylar, aday olmak
isteyen siyasî partilerin il ve ilçe yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile
belediye meclisi üyeleri, il genel meclisi üyeleri, genel ve ara
seçimlerin başlangıcından bir ay önce seçimin yenilenmesine karar
verilmesi halinde yenileme kararının ilanından başlayarak yedi gün içinde
görevlerinden ayrılma isteğinde bulunmadıkça adaylıklarını koyamazlar ve
aday gösterilemezler.
GÖREVDEN AYRILMAYA
İLİŞKİN HÜKÜMLER
MADDE 19 -
18 inci madde kapsamına girenlerin ayrılma istekleri en yakın amire
verilecek bir dilekçeyle yapılır. Dilekçede imzanın sahibine ait olduğu,
amir tarafından onanır ve doğruca bağlı bulunduğu bakanlığa veya kuruma
derhal gönderilir. Dilekçe sahibine, dilekçenin alındığına dair bir belge
ve mertebeler silsilesiyle amirlere de bilgi verilir. Aynı esaslar
dairesinde telgrafla da müracaat yapılabilir.
Dilekçenin bakanlığa
veya kuruma geldiği tarihten itibaren, en geç on gün içinde ayrılma
isteğinin kabul edildiği dilekçe sahibine ve amirlerine tebliğ olunur.
Subay ve
astsubayların savaş ve seferberlik hallerindeki ayrılma istekleri hariç
olmak üzere, ayrılma hakkını kazanmış olanların, ayrılma istekleri
reddedilemez. 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanununun 2 nci maddesinin yedinci
fıkrası hükmü saklıdır. Ayrılma istekleri kabul edilen subay ve
astsubaylardan milletvekili seçilmemiş olanlar sonradan bu isteklerinden
vazgeçemezler ve silahlı kuvvetlerine dönemezler.
Ayrılma hakkını
kazanmamış olduklarından dolayı, ayrılma istekleri reddedilenler, aday
listesine giremezler ve adaylıklarını koyamazlar.
Ayrılma istekleri
kabul edilenler, görev başında bulundukları sürece propaganda mahiyetinde
hiç bir harekette bulunamazlar. Subaylar ile astsubaylar ve görevleri
gereği resmi elbise giyenler, resmi elbiseyle propaganda yapamaz ve bu
mahiyette herhangi bir harekette bulunamazlar.
SİYASİ PARTİLERİN
ADAY LİSTELERİNİ VERMELERİ
MADDE 20 -
(Değişik 1. fıkra: 4125 - 27.10.1995) Siyasî partilerin genel merkezleri,
seçime katılacakları seçim çevrelerine ait aday listeleri (...) Yüksek
Seçim Kuruluna (...) alındı belgesi karşılığında ön seçim gününden en geç
on gün sonraki gün, saat 17.00'ye kadar verirler.(*)
Yüksek Seçim Kurulu,
bunları derhal il seçim kurullarına bildirir. Yüksek Seçim Kurulu, bütün
siyasî partilerin aday listelerini Resmi Gazete ve radyo ile il seçim
kurulları da kendi çevrelerine ait olanları alışılmış araçlarla geçici
listeler halinde ilân ederler.
(*) Anayasa
Mahkemesi'nin 21 Kasım 1995 tarih ve 22470 Mük. Sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanan, 18.11.1995 gün ve E.1995/54 - K.1995/59 sayılı kararı ile 20.
maddenin değişik 1. fıkrasında "ile ülke seçim çevresi milletvekilleri
aday listelerini" ve "ayrı ayrı" sözcükleri iptal edilmiştir.
BAĞIMSIZ ADAYLARIN
MÜRACAATI
MADDE 21 -
(Değişik 1. fıkra: 4125 - 27.10.1995) Bağımsız milletvekili adaylığı için
yapılacak başvuru, adayın milletvekili seçilmek istediği çevrenin il seçim
kurulu başkanlığına, bu Kanunun adaylık için aradığı şart ve nitelikleri
taşıdığını belirten bir yazı ile (...) yapılır. Kurul başkanlığı
başvurunun alındığına ilişkin bir belge verir ve derhal Yüksek Seçim
Kuruluna duyurur. Yüksek Seçim Kurulu bu başvuruları, il seçim kurulları
da kendi çevrelerine ait olanları, alışılmış araçlarla geçici listeler
halinde ilan ederler. (**)
Bağımsız adaylık için
başvuranlar, en yüksek derecedeki Devlet memurunun brüt aylığı kadar
parayı ilgili mal sandığına emaneten yatırıp makbuzunu milletvekili
seçilebilmek için gerekli başvurma belgelerine eklerler.
(**) Anayasa
Mahkemesi'nin 21 Kasım 1995 tarih ve 22470 Mük. Sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanan, 18.11.1995 gün ve E.1995/54 - K.1995/59 sayılı kararı ile 21.
maddenin değişik 1. fıkrasında (...) içerisindeki "ön seçim gününden bir
gün önce saat 17.00'ye kadar" sözcükleri iptal edilmiştir.
ADAYLARA KARŞI İTİRAZ
MADDE 22 -
Adayların geçici olarak ilânından itibaren iki gün içinde il seçim
kuruluna itiraz edilebilir. İtirazlar, il seçim kurullarınca, en geç iki
gün içinde karara bağlanır.
İlgililer, bu
kararlara karşı iki gün içinde Yüksek Seçim Kuruluna itiraz edebilirler.
Yüksek Seçim Kurulu,
üç gün içinde ve en geç, kesin aday listelerinin ilânı gününe kadar bu
itirazları karara bağlar.
ADAYLARIN İNCELENMESİ
MADDE 23 -
Bir il, bir kaç seçim çevresine bölünmüş olsa bile il seçim kurulları,
kendi seçim çevrelerinin adayları hakkında yaptıkları inceleme sonunda, bu
Kanunda yazılı adaylık şartlarında noksanlık veya aykırılık bulunduğunu
görürlerse, durumu geçici ilân tarihinden itibaren iki gün içinde ilgili
adaya, siyasi partilerin il başkanlarına ve Yüksek Seçim Kuruluna
bildirirler.
ADAYLARIN İLANI
MADDE 24 -
Adaylıklar
kesinleştikten sonra, Yüksek Seçim Kurulu bütün adayları oy verme gününden
önceki ellibeşinci gün, seçim çevreleri itibariyle Resmi Gazete ve radyo
ile ilân edilir.
İl seçim kurulları da
kendi seçim çevrelerindeki adayları, Yüksek Seçim Kurulunun belirttiği
tarihte, alışılmış araçlarla ilân ederler.
ADAYLIKTAN İSTİFA VE
ÖLÜM
MADDE 25 -
Aday listelerinin
kesinleştiği tarihten, oy verme günü saat 17.00'ye kadar ölüm veya istifa
nedeniyle aday listelerinde meydana gelecek eksilmeler, listelerin
tamamlanmasını gerektirmez. Ancak, aday listelerinde yukarıdaki nedenlerle
boşalma olması halinde listedeki adaylar liste sırasına göre kaydırılmak
suretiyle boşalan yerler doldurulur.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
SEÇİM GÜNÜ İŞLERİ
KULLANILACAK OY
PUSULASININ ŞEKLİ
MADDE 26 -
(Değişik: 4125 - 27.10.1995) Milletvekili seçimlerinde kullanılacak siyasî
partilerin birleşik oy pusulaları ile bağımsız adayların oy pusulaları
aşağıdaki esaslar dahilinde hazırlanır:
a) Oy pusulaları, 298
sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 14
üncü maddesinin (1) numaralı bendindeki esaslara uygun olarak, kağıdında
"Türkiye Cumhuriyeti Yüksek Seçim Kurulu" fligranı bulunan kağıtlara
Yüksek Seçim Kurulu tarafından bastırılır.
b) Birleşik oy
pusulasının en üstüne "Siyasî Partiler" ibaresi yazılır. Bu ibarenin
altına seçime katılan siyasî parti temsilcileri huzurunda Yüksek Seçim
Kurulu tarafından çekilen kura sırasına göre, en başta ve ortada partinin
özel işareti, özel işaretinin altında kısaltılmış adı, onun altında da tam
yazı halinde adı, onun altında koyu renkli harflerle parti genel
başkanının adı ve soyadı, belirli bir aralık veya çizgiden sonra çapı iki
santimetre olan bir boş daire basılır ve bütün bunların altı çizilir. Bu
çizginin altına o partinin kesinleşen aday listesinde yer alan adayların
ad ve soyadları, aldıkları sıra numarasına göre yazılır.
(Son tümce, Anayasa
Mahkemesi'nin 21 Kasım 1995 tarih ve 22470 Mük. Sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanan, 18.11.1995 gün ve E.1995/54 - K.1995/59 sayılı kararı ile
iptal edilmiştir.)
c) Siyasî parti
sütunları arasında yarım (0,5) cm ve iki çizgi ile belirlenmiş bir aralık
bırakılır.
d) Bağımsız adaylar
oy pusulalarını Yüksek Seçim Kurulunun tayin edeceği ebat, şekil ve
miktarda kendileri bastırarak ilan edilen süre içerisinde il seçim
kurullarına teslim ederler.
BİRLEŞİK OY
PUSULALARININ MAHALLİNE YOLLANMASI VE MÜHÜRLENMESİ
MADDE 27
- Her sendakta kullanılacak birleşik oy pusulaları dörtyüzlük paketler
halinde getirilerek Yüksek Seçim Kurulunca numaralanıp mühürlendikten
sonra yeteri kadar zarf ile birlikte seçim çevrelerine gönderilir.
Paketleri alan ilçe
seçim kurulları, hangi numaralı paketin hangi sandık kuruluna verildiğini
bir tutanakla tespit eder.
Paketi alan sandık
kurulu, oy verme günü, oy vermeye başlamadan evvel paketi açar ve birleşik
oy pusulalarının tamamını sandık kurulu mühürü ile mühürler. Sandık
kuruluna gelen seçmene bu oy pusulalarından bir adet verilirken sandık
kurulu mühürünü taşıdığı ve hiçbir tarafında herhangi bir işaret
bulunmadığı kurul üyelerine, müşahitlere ve seçmene gösterilir.
Siyasî partilerin
kesin adaylarının ad ve soyadları liste sırasına göre il seçim
kurullarınca basılı listeler halinde oy verme ve sandık alanında
görülebilir yerlere asılır. Bu listelerde bağımsız adaylar da ayrı bir
sütunda ve birleşik oy pusulasındaki sıraya göre gösterilir(*).
(*) Son cümle, 27
Ekim 1995 tarih ve 4125 sayılı Kanunun 21/a maddesiyle yürürlükten
kaldırılmıştır. Yürürlükten kaldırma hükmü ise, Anayasa Mahkemesi'nin 21
Kasım 1995 tarih ve 22470 Mük. Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan,
18.11.1995 gün ve E.1995/54 - K.1995/59 sayılı kararı ile iptal edilmekle,
son cümle madde metnine tekrar konulmuştur.
OYLARIN KULLANMA
ŞEKLİ
MADDE 28 -
(Değişik: 3270 - 28.3.1986) Seçmen, Yüksek Seçim Kurulu tarafından
yaptırılıp sandık kurullarına kadar ulaştırılmış bulunan ve sandık kurulu
başkanında oy verme süresince bulundurulması mecburi olan ve birleşik oy
pusulası ile birlikte kendisine verilen "Evet" yazılı mühürü alarak oyunu
kullanmak üzere kapalı oy verme yerine girer.
(Değişik 2, 3 ve 4.
fıkralar: 4125 - 27.10.1995) Seçmen, "Evet" mühürünü sadece tercih ettiği
siyasî partiye ait özel daire içine basmak veya varsa yalnızca oy vermek
istediği bağımsız adaya ait oy pusulasını zarfa koymak suretiyle kullanır.
Oyunu kullanan seçmen
oy pusulasını katlayarak zarfa koyar ve zarfı yapıştırır. "Evet" yazılı
mühürü sandık kurulu başkanına geri verir ve oyunu sandığa atar.
Seçmen, "Evet"
mühürünü bastığı partiye bir oy vermiş sayılır. Seçmen sadece bir bağımsız
adaya ait oy pusulasını zarfa koymuş ise, o bağımsız adaya bir oy vermiş
sayılır.
(5 ve 6 ncı fıkralar,
27 Ekim 1995 tarih ve 4125 sayılı Kanunun 14 üncü maddesiyle yürürlükten
kaldırılmıştır.)
GEÇERLİ OYLARIN
HESABI
MADDE 29 -
(Değişik 1. ve 2. fıkralar: 4125 - 27.10.1995) Bir seçim çevresinde seçime
katılan siyasî partinin 28 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca almış
olduğu geçerli oyların toplamı siyasî partinin o seçim çevresinde almış
olduğu geçerli oyu gösterir.
Bağımsız adayın almış
olduğu geçerli oy, 28 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca elde ettiği
geçerli oyların toplamıdır.
Birinci ve ikinci
fıkralar uyarınca siyasî partiler ile bağımsız adayların aldıkları geçerli
oyların toplamı o seçim çevresinin geçerli oylarını gösterir.
Ülke düzeyindeki
geçerli oylar, bütün seçim çevrelerine ait geçerli oyların toplamıdır
SAYIMIN TUTANAĞA
GEÇİRİLMESİ
MADDE 30 -
(27 Ekim 1995 tarih ve 4125 sayılı Kanunun 21/a maddesiyle yürürlükten
kaldırılmıştır.)
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
SEÇİMDEN SONRA
YAPILACAK İŞLER
İLÇELERDE SEÇİM
SONUÇLARININ BİRLEŞTİRİLMESİ
MADDE 31 -
İlçe seçim kurulu, sandık tutanaklarının birleştirilmesinde, siyasî
partiler ile bağımsız adayların herbirinin aldıkları oy sayısını tespit
ederek tutanağa geçirilir.
(İkinci cümle, 27
Ekim 1995 tarih ve 4125 sayılı Kanunun 21/a maddesiyle yürürlükten
kaldırılmıştır.)
İL SEÇİM KURULLARINDA
BİRLEŞTİRME
MADDE 32 -
İl seçim kurulu, ilçe seçim kurullarından gelen tutanakları, yukarıdaki
maddede belirtilen şekilde birleştirir ve her seçim çevresindeki;
a) Seçmenlerin
sayısını,
b) Oylarını kullanan
seçmenlerin sayısını,
c) İtiraz edilmiş
veya ihtilaflı görülmüş olup da, geçerli sayılarak hesaba katılan oy
pusulaları sayısını,
d) Geçerli sayılmayan
ve hesaba katılmayan oy pusulaları sayısını,
e) Geçerli sayılan ve
hesaba katılan oy pusulaları genel toplamını,
f) Seçime katılmış
olan siyasî partiler ile bağımsız adaylardan herbirinin aldığı oy
miktarını gösteren geçerli oy pusulaları sayısını,
g) (27 Ekim 1995
tarih ve 4125 sayılı Kanunun 21/a maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.)
h) (27 Ekim 1995
tarih ve 4125 sayılı Kanunun 21/a maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.)
Seçim çevrelerine
göre ayrı ayrı tutanağa geçirir.
GENEL BARAJ VE
HESAPLANMASI
MADDE 33 -
(Değişik 1. Fıkra: 3377 - 23.5.1987) Genel seçimlerde ülke genelinde, ara
seçimlerde seçim yapılan çevrelerin tümünde, geçerli oyların % 10'unu
geçmeyen partiler milletvekili çakaramazlar. Bu siyasî parti listesinde
yer almış bağımsız adayların seçilebilmesi de listesinde yer aldığı siyasî
partinin ülke genelinde ve ara seçimlerde seçim yapılan çevrelerin tümünde
yüzde onluk barajı aşması ile mümkündür.
İl seçim kurulları,
yukarıdaki madeye göre, birleştirme tutanağını düzenledikten sonra
sonuçları en seri şekilde telgrafla, ayrıca telefon veya telsizle Yüksek
Seçim Kuruluna bildirirler.
Yüksek Seçim Kurulu,
bütün illerden bu şekilde alınan bilgilere göre, Türkiye genelinde geçerli
oyların toplamını yapar ve her siyasî partinin aldığı geçerli oy toplamını
genel geçerli oy toplamına bölerek, siyasî partilerin ülke genelinde
aldığı oy yüzdesini hesaplar ve yüzde onluk barajı aşan siyasî partilerin
isimlerini il seçim kurullarına bildirir ve ilân eder.
Bu ilândan sonra, bir
veya bir kaç seçim çevresinde, seçimin iptaline karar verilmesi ülke
genelinde alınan oy yüzdesinin yeniden tespitini gerektirmez.
BİR SEÇİM ÇEVRESİNDE
SİYASİ PARTİLERİN VE BAĞIMSIZ ADAYLARIN ELDE EDECEKLERİ MİLLETVEKİLİ
SAYISININ HESABI
MADDE 34 -
Bağımsız adaylar ile yukarıdaki maddede yazılı oranı aşan siyasî
partilerin, bir seçim çevresinde elde edecekleri milletvekili sayısı
aşağıdaki şekilde hesaplanır.
(Değişik 2. fıkra:
4125 - 27.10.1995)
(Anayasa
Mahkemesi'nin 21 Kasım 1995 tarih ve 22470 Mük. Sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanan 18.11.1995 gün ve E.1995/54 - K.1995/59 sayılı kararı ile iptal
edilmiştir.)
(Değişik 3. fıkra:
3377 - 23.5.1987)
(Değişik 1. cümle:
4138 - 23.11.1995) Seçime katılmış siyasî partilerin ve bağımsız adayların
adları alt alta ve aldıkları geçerli oy sayıları da hizalarına yazılır.
Siyasî partilerin oy sayıları, önce bire, sonra ikiye, sonra üçe ... ilâ o
çevrenin çıkaracağı milletvekili sayısına ulaşıncaya kadar bölünür. Elde
edilen paylar ile bağımsız adayların aldıkları oylar ayırım yapılmaksızın
en büyükten en küçüğe doğru sıralanır. Seçim çevresinden çıkacak
milletvekili sayısı kadar bu payların sahibi olan partilere ve bağımsız
adaylara rakamların büyüklük sırasına göre milletvekili tahsis olunur. (Ek
cümle: 3403 - 10.9.1987)
Altı milletvekili
çıkaracak seçim çevrelerinde bölme işlemi bir eksiği ile yapılır. (Ek
cümle: 3404 - 17.10.1987) (27 Ekim 1995 tarih ve 4125 sayılı Kanunun 21/a
maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.)
Son kalan
milletvekilliği için birbirine eşit rakamlar bulunduğu takdirde, bunlar
arasında ad çekilmek suretiyle tahsis yapılır.
(Değişik 5. fıkra:
4138 - 23.11.95) Seçime katılan siyasî partilerden hiç birisi yukarıdaki
maddede yazılı oranı aşamamış ise milletvekilleri üçüncü ve dördüncü fıkra
hükümlerine göre paylaştırılır.
(Ek fıkra: 3270 -
28.3.1986)
Kontenjan adayı
gösterilen seçim çevrelerinde, geçerli oyların en çoğunu almış olan siyasi
partinin kontenjan adayı, seçim çevresi barajını aşıp aşmadığına
bakılmaksızın milletvekilliğini kazanmış olur.
SİYASİ PARTİLERİN
ÇIKARACAKLARI ÜLKE SEÇİM ÇEVRESİ MİLLETVEKİLİ SAYISININ HESABI
MADDE 34/A -
(Ek: 4125 - 27.10.1995) (Anayasa Mahkemesi'nin 21 Kasım 1995 tarih ve
22470 Mük. Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 18.11.1995 gün ve E.1995/54
- K.1995/59 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.)
SİYASİ PARTİ
ADAYLARINDAN SEÇİLENLERİN TESPİTİ
MADDE 35 -
(Değişik: 4125 - 27.10.1995) İl seçim kurulu başkanı alınan sonuçlara
göre, o seçim çevresinde; siyasî parti aday listelerinden ve varsa
bağımsız adaylardan seçilenleri tespit eder ve tutanağın bir suretini o
seçim çevresinde ilan ettirir. Diğer bir suretini, bir hafta süre ile il
seçim kurulu kapısına astırır.
MİLLETVEKİLİ
SEÇİLENLERİN YÜKSEK SEÇİM KURULUNA BİLDİRİLMESİ VE TUTANAKLARIN VERİLMESİ
MADDE 36 -
Milletvekili
seçilenler belli olur olmaz, seçilenlerin ad ve soyadları ve parti adayı
iseler mensup oldukları siyasî parti, il seçim kurullarınca en seri
şekilde telgrafla, ayrıca telefon veya telsiz ile seçim çevreleri de
gösterilerek Yüksek Seçim Kuruluna bildirilir.
(Değişik 2. fıkra:
4125 - 27.10.1995) Milletvekili seçilenlere il seçim kurulu tarafından,
milletvekili seçildiklerine dair derhal bir tutanak verilir. Bu
tutanaklardan iki örneği de Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığına en seri
vasıtayla gönderilir. (...) Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığı tutanaklardan
birini Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına verir. (*)
SEÇİM SONUÇLARININ
YAYIMI
MADDE 37 -
Yukarıdaki maddenin birinci fıkrası uyarınca il seçim kurullarından bilgi
verildikçe, Yüksek Seçim Kurulu bu bilgileri bekletmeden radyo ve
televizyon ile derhal yayımlar.
Bütün illerden
verilecek bilgiler tamamlanır tamamlanmaz, tasdikli tutanak suretlerinin
alınması veya itiraz varsa bu itirazın incelenerek karara bağlanması
beklenmeksizin, her partinin kazandığı milletvekili sayısı ve milletvekili
seçilenlerin ad ve soyadları Yüksek Seçim Kurulunca Türkiye Radyo ve
Televizyonları ile derhal yayımlanır.
Seçim sonuçlarını
gösteren tutanakların bütün illerden gönderilmesi üzerine, Yüksek Seçim
Kurulu, en kısa zamanda Radyo ve Televizyon ve Resmî Gazete ile ikinci bir
bildiri yayımlanarak, iller ve seçim çevreleri itibariyle, milletvekili
seçilenlerin ad ve soyadlarını, seçmen sayısını, oy kullanan seçmen
sayısını, katılma oranını, geçerli oy pusulası sayısını her parti ile
bağımsız adayların kazandıkları oy sayısını açıklar.
Devlete ait bütün
ulaştırma ve haberleşme araçları, seçim kurulları arasında seçimle ilgili
haber, yazı, bilgi ve malzemenin ulaştırılmasında öncelikle kullanılır.
SEÇİM SONUÇLARININ
DEVLET İSTATİSTİK ENSTİTÜSÜ BAŞKANLIĞI TARAFINDAN YAYINLANMASI
MADDE 38 -
Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı, Yüksek Seçim Kurulu tarafından
kendisine verilecek belgelere dayanarak, iller, seçim çevreleri ve
ilçeler, seçim bölgeleri ve sandık bölgeleri itibariyle, sandık kurulları
tutanaklarında bulunan bilgileri en geç, seçimi takip eden bir yıl içinde
yayımlar.
SEÇİMİN VEYA
TUTANAĞIN İPTALİ
MADDE 39 -
Oyların dökümüne, sayımına veya bu oyların partiler ile bağımsız adaylara
bölümüne ilişkin olarak milletvekili tutanaklarına yapılan itiraz üzerine
yeniden yapılan döküm, sayım ve hesap sonucunda tutanakların iptaline
karar verildiği takdirde, yeniden yapılacak döküm, sayım ve hesap sonucuna
göre seçilmiş oldukları anlaşılanlara Yüksek Seçim Kurulu tarafından
tutanakları verilir.
Bir seçim çevresinde
yapılan seçimin, seçim işlemleri sebebiyle iptaline karar verildiği
takdirde, o seçim çevresinde yeniden seçim yapılır ve Yüksek Seçim Kurulu
seçimin iptaline dair kararla birlikte o çevrede, seçimin yapılacağını
Resmi Gazete ve diğer vasıtalarla derhal ilân eder.
Bu ilândan sonra
gelen (Değişik ibare: 4778 - 2.1.2003 / m.16) "doksanıncı günü"
takip eden ilk Pazar günü oy verme günüdür.
Yukarıdaki fakralar
dışında milletvekillerinden bir veya birkaçının tutanaklarının iptaline
karar verildiği takdirde, tutanakları iptal olunan milletvekilleri yerine,
34 ve 35 inci madde esaslarına göre sıradaki adaya tutanak verilir.
Sırada olanlar
yetmediği takdirde, açık kalan milletvekillikleri için Kanunun ara seçimi
hakkında kabul ettiği hükümlere uyulur.
(*) Anayasa
Mahkemesi'nin 21 Kasım 1995 tarih ve 22470 Mük. Sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanan, 18.11.1995 gün ve E.1995/54 - K.1995/59 sayılı kararı ile
(...) içerisindeki "Ülke seçim çevresinden milletvekili seçilenlerin
tutanakları ise Yüksek Seçim Kurulu tarafından tanzim edilerek seçilenlere
verilir." tümcesi iptal edilmiştir.
SEÇİM BELGELERİNİN
SAKLANMASI
MADDE 40 -
Hesaba katılan ve katılmayan ve itiraza uğramış olan oy pusulaları, sayım
ve döküm cetvelleri ve milletvekilliğine seçilme tutanakları ve seçimle
ilgili diğer her türlü evrak, iki yıl süre ile ilçelerde ilçe seçim kurulu
başkanı, illerde il seçim kurulu başkanı tarafından saklanır ve Yüksek
Seçim Kurulunun talebi olmadıkça hiçbir yere gönderilemez.
BEŞİNCİ BÖLÜM
ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER
BAĞIMSIZ ADAYLARIN
EMANETEN YATIRDIKLARI PARA HAKKINDA YAPILACAK İŞLEMLER
MADDE 41 -
(Değişik 1. fıkra: 4125 - 27.10.1995) Milletvekili seçimi sonucunda
bağımsız adayın aldığı oy seçilmesine yetmezse emanete alınan para
Hazineye gelir yazılır.
Ölen veya kanunî süre
içinde adaylıktan vazgeçen veya adaylıkları reddedilen veya yukarıdaki
fıkrada belirtilen sayıdan çok oy alan bağımsız adaylara veya kanunî
mirasçılarına seçimden sonra müracaat etmeleri halinde emanetteki para
geri verilir.
ÖZEL HÜKÜM BULUNMAYAN
HALLERDEKİ UYGULAMA
MADDE 42 -
Bu Kanunda özel hüküm bulunmayan hallerde, 298 sayılı Seçimlerin Temel
Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun bu Kanuna aykırı olmayan
hükümleri uygulanır.
Yüksek Seçim Kurulu,
milletvekili seçimlerinin sağlık ve düzenli bir şekilde gerçekleşmesini
sağlamak amacıyla gerekli ilke kararları almaya yetkilidir.
ALTINCI BÖLÜM
DEĞİŞTİRİLEN KANUN
HÜKÜMLERİ
MADDE 43 -
26.04.1961 tarih ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen
Kütükleri Hakkında Kanunun maddelerinde bulunan "Cumhuriyet Senatosuna
ilişkin hükümler" madde metinlerinden çıkarılmıştır.
MADDE 44 -
61 - (24 Nisan 1961 tarih ve 298 sayılı "Seçmenlerin Temel Hükümleri ve
Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun"un 7, 14, 52, 103, 149, 151, 152, 153,
157, 159, 160, 161, 162, 164, 168, 169, 170 ve 180 inci maddelerinde
yapılan değişikliklere dair olup adı geçen kanun metnine işlenmiştir.)
MADDE 62 -
(22 Nisan 1983 tarih ve 2820 sayılı "Siyasi Partiler Kanunu"nun geçici 6
ncı maddesinin değiştirilmesine dair olup adı geçen kanun metnine
işlenmiştir.)
YEDİNCİ BÖLÜM
GEÇİCİ HÜKÜMLER
GEÇİCİ MADDE 1 -
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak milletvekili seçimi
için oy verme günü 6 Kasım 1983 tarihidir.
Seçim döneminin
başlangıç tarihi Yüksek Seçim Kurulunca, yukarıdaki fıkrada belirtilen oy
verme günü esas alınarak tespit ve ilân edilir. Yüksek Seçim Kurulu, bu
Kanun ile 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri
Hakkında Kanun ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun seçimlere ilişkin
olarak tespit ettiği süreleri kısaltarak uygulayabilir.
6 Kasım 1983
tarihinde yapılacak Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin bu Kanunun 6
ncı madesinde öngörülen beş yıllık süresinin hesabında, oy verme günü
olarak Ekim 1983 ayının ikinci pazar gününün tarihi esas alınır.
GEÇİCİ MADDE 2 -
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak ilk milletvekili
seçiminde siyasî partilerin seçime katılabilmeleri için büyük kongrelerini
yapmış olmaları şartı aranmaz. Ancak, yüksek Seçim Kurulunca tespit ve
ilân edilecek seçim döneminin başlangıç tarihine kadar illerin en az
yarısında teşkilat kurmuş olmaları gerekir.
GEÇİCİ MADDE 3 -
2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun geçici dördüncü maddesinde, siyasî
parti kurucuları üzerinde, Millî Güvenlik Konseyinin incelemede bulunmak
ve haklarında olumsuz karar alınanların değiştirilmesini talebetmet
yetkisi, aynı kanunun geçici altıncı maddesine göre, bu Kanunun yürürlüğe
girmesini müteakip yapılacak ilk milletvekili genel seçimleri için siyasî
partilerin kurucular kurulunca tespit edilecek milletvekilleri adayları
hakkında da aşağıdaki esaslara göre uygulanır.
a) Millî Güvenlik
Konseyi; Siyasî Partilerce hazırlanan milletvekili aday listelerini,
Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığı tarafından geçici olarak ilân edildiği
tarihten itibaren oniki gün içinde inceler.
b) Yukarıdaki (a)
bendi hükümlerine göre yapılan inceleme sonunda Millî Güvenlik Konseyince
hakkında olumsuz karar alınan milletvekili adaylarının isimleri ilgili
siyasî parti listelerinden çıkartılmak üzere Yüksek Seçim Kurulu
Başkanlığına bildirilir. Millî Güvenlik Konseyinin adaylar hakkında aldığı
bu karar kesindir.
c) (Değişik: M.G.K.
Kararı No: 155 - 19.9.1983) Millî Güvenlik Konseyinin (a) bendi uyarınca
ilk incelemesi sırasında haklarında olumsuz karar alınması nedeniyle
siyasî parti aday listelerinden çıkartılan milletvekili adaylarının
yerine, ilgili siyasî partiler iki gün içinde yeni adaylarını birer yedeği
ile beraber sıralarını da belirtmek suretiyle Yüksek Seçim Kurulu
Başkanlığı aracılığıyla Millî Güvenlik Konseyine bildirebilirler.
Millî Güvenlik
Konseyi bildirilen bu adaylar üzerindeki incelemesini yedi gün içinde
tamamlar.
Yapılan inceleme
sonunda Millî Güvenlik Konseyince adaylıkları olumlu görülenlerin adları
Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığına bildirilir.
d) Kanunun siyasî
partilerin seçimlere katılabilmelerine ilişkin hükümleri saklı kalmak
koşuluyla Milli Güvenlik Konseyi tarafından olumsuz karar alınmak
suretiyle listeden çıkartılmış bulunan adaylar nedeniyle listenin,
herhangi bir nedenle tamamlanamamış olması o siyasî partinin kalan
adaylarla seçime katılmasına engel olmaz.
GEÇİCİ MADDE 4
- Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak ilk milletvekili
genel seçiminde; Millî Güvenlik Konseyi, Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığı
tarafından geçici olarak ilân edilen listedeki bağımsız adayların
durumunu, ilân tarihinden itibaren oniki gün içinde inceler. Hakkında
olumsuz karar alınan bağımsız aday, listeden çıkarılmak üzere Yüksek Seçim
Kurulu Başkanlığına bildirilir. Millî Güvenlik Konseyinin bağımsız adaylar
hakkında aldığı bu kararlar kesindir.
GEÇİCİ MADDE 5 -
Bu Kanunun yürürlüğe girmesini müteakip, yapılacak ilk milletvekili genel
seçimlerinde, seçmenler "Evet" mühürünü sadece tercih ettiği siyasî
partiye veya varsa yalnızca bir bağımsız adaya ait özel daire içine basmak
suretiyle oylarını kullanırlar. Adaylar için tercih işaretli kullanılmaz.
Seçmen tarafından
ilgili siyasî partiye ait özel daire içine mühür basıldıktan sonra o
partiye ait listede tercih işaretleri konmuş ise bu işaretler oy
pusulasını geçersiz kılmaz.
Sayımın tutanağa
geçirilmesi, ilçelerde, il seçim kurullarındaki birleştirme işlemleri
yukarıdaki fıkraların esasları gözönünde bulundurularak yapılır.
34 üncü madde
uyarınca partilerin kazandığı milletvekillikleri sayısı tespit edildikten
sonra birleşik oy pusulasında yer alan parti listesindeki sıraya göre o
partiden milletvekilliğine seçilenler tespit edilir.
GEÇİCİ MADDE 6 -
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç otuz gün içinde
Yüksek Seçim Kurulu tarafından son genel nüfus sayımı sonuçlarına göre, 4
üncü madde uyarınca seçim çevreleri ve her seçim çevresinin çıkaracağı
milletvekili sayısı tespit edilerek Resmi Gazete, radyo ve televizyonla
ilân edilir.
GEÇİCİ MADDE 7 -
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonraki ilk milletvekili genel
seçimlerinde ilçe seçim kurulu, bir başkan ile altı asıl ve altı yedek
üyeden oluşur. İlçe seçim kurulunun iki asıl ve iki yedek üyesi memurlar
arasından, dört asıl ve dört yedek üyesi seçim çevresinde seçime katılmış
siyasî parti üyeleri arasından seçilir. O seçim çevresinde dörtten fazla
siyasî parti seçime katılmış ise, ilçe seçim kurulunun partili asıl
üyelerinin hangi partilerden alınacağı, ilçe seçim kurulu başkanı
tarafından kura ile tespit edilir. Bu halde partili yedek üyeler asıl
üyelik alamayan siyasî partilere öncelik verilmek suretiyle aynı şekilde
kura ile belirlenir.
Bir seçim çevresinde
dörtten az siyasî parti seçime katıldığı takdirde ilçe seçim kurulunun boş
kalan üyelikleri, parti üyesi olmayan ve bu görevi yapabilecek kişilerin
seçilmesi suretiyle tamamlanır.
GEÇİCİ MADDE 8 -
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonraki ilk milletvekili genel
seçimlerinde sandık kurulu bir başkan ile altı asıl ve altı yedek üyeden
oluşur.
İlçe seçim kurulu
başkanı;
a) Sandık kurulunun
başkanı ile iki asıl ve iki yedek üyesini memurlar arasından,
b) Sandık kurulunun
partili dört asıl ve dört yedek üyesini o seçim çevresinde seçime katılmış
bulunan siyasî parti üyeleri arasından,
Seçer.
O seçim çevresinde
dörtten fazla siyasî parti seçime katılmış ise her sandık kurulu için ayrı
ayrı olmak üzere ilçe seçim kurulu başkanı tarafından kura ile sandık
kurullarının asıl üyeliğinin hangi siyasî partilere verileceği tespit
edilir. Bu halde sandık kurullarının partili yedek üyeleri asıl üyelik
alamayan siyasî partilere öncelik verilmek suretiyle aynı şekilde kura ile
belirlenir.
Sandık kurulu üyesi
olarak görevlendirilecek memur bulunamadığı veya o seçim çevresinde
dörtten az siyasî parti seçime katıldığı takdirde, kurulun boş kalan
üyelikleri parti üyesi olmayan ve bu görevi yapabilecek kişilerin
seçilmesi suretiyle tamamlanır.
GEÇİCİ MADDE 9 -
Yapılacak ilk milletvekili genel seçimlerinde;
a) Önceden kütüğe
yazıldıkları halde oy verme tarihinde kısıtlı veya kamu hizmetlerinden
yasaklı olanlar veya ceza infaz kurumlarında hükümlü veya tutuklu olarak
bulunanlar oy kullanamazlar.
b) Yazım veya
güncelleştirme sırasında hükümlü veya tutuklu oldukları için kütüğü
yazılmayanlardan, bilahare tahliye edilenler oy verme gününden önceki
onbeşinci gün saat 17.00'ye kadar ikametgâhlarının bulunduğu yer ilçe
seçim kuruluna tahliye edildiklerine ilişkin belge ile birlikte
başvurmaları ve oy verme yeterliğine sahip olmaları halinde sürenin geçmiş
ve kütüğün kesinleşmiş olmasına bakılmaksızın kütüğe ve ikâmetgahlarının
bulunduğu sandık listelerine dahil edilmelerine ilçe seçim kurulunca karar
verilir.
GEÇİCİ MADDE 10 -
İlk milletvekili genel seçiminde kullanılacak seçmen kütüklerinin yazım
veya günvelleştirilmesi sırasında yurt dışında bulunan Türk vatandaşları
seçim gününden önceki onbeşinci gün saat 17.00'ye kadar ikametgâhlarının
bulunduğu yer ilçe seçim kuruluna pasaportlarıyla başvurmaları ve oy verme
yeterliğine sahip olmaları halinde sürenin geçmiş ve kütüğün kesinleşmiş
olmasına bakılmaksızın kütüğe ve sandık listelerine dahil edilmelerine
ilçe seçim kurullarınca karar verilir ve durum, hangi sandıkta oy
kullanabilecekleri de belirtilmek suretiyle pasaportlarına işlenir.
GEÇİCİ MADDE 11 -
İlk milletvekili genel seçiminde kullanılacak seçmen kütüklerinin yazım
veya güncelleştirilmesi sırasında er, onbaşı, kıta çavuşu veya askerî
öğrenci oldukları için kütüğe yazılmayanlardan; terhis edilen veya
askerlikle ilişiği kesilenler ile subay veya astsubay olanlar oy verme
gününden önceki onbeşinci gün saat 17.00'ye kadar ikametgâhlarının
bulunduğu yer ilçe seçim kurullarına bu durumlarına ilişkin belge ile
birlikte başvurmaları ve oy verme yeterliğine sahip olmaları halinde
sürenin geçmiş ve kütüğün kesinleşmiş olmasına bakılmaksızın kütüğe ve
ikametgâhlarının bulunduğu sandık listelerine dahil edilmelerine ilçe
seçim kurullarınca karar verilir.
GEÇİCİ MADDE 12 -
(23 Mayıs 1987 tarih ve 3377 sayılı Kanunun 14 üncü maddesiyle yürürlükten
kaldırılmıştır.)
GEÇİCİ MADDE 13 -
(Ek: 4135 - 21.11.1995) 10.06.1983 tarih ve 2839 sayılı Milletvekili
Seçimi Kanununun 27.10.1995 tarih ve 4125 sayılı Kanunla Değişik 20 nci
maddesinin birinci fıkrasındaki on günlük süre, 20 nci Dönem Milletvekili
Seçimlerinde onbeş gün olarak uygulanır ve bu süre kısaltılamaz. Yüksek
Seçim Kurulu seçim takvimi düzenlemesini buna göre yapar.
GEÇİCİ MADDE 14 -
(Ek: 4138 - 23.11.1995) (Anayasa Mahkemesi'nin 7 Aralık 1995 tarih ve
22486 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 1.12.1995 tarih ve E.1995/56 -
K.1995/60 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.)
GEÇİCİ MADDE 1 -
(4125 - 27.10.1995) Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden seçim tarihine kadar
olan süre içinde siyasi partilerin tüzüklerinde seçimle ilgili hükümlerin
düzenlenmesi veya değiştirilmesi için değişiklik yapma yetkisi partilerin
merkezdeki yetkili karar organlarına aittir.
GEÇİCİ MADDE 2 -
(4125 - 27.10.1995) Bu Kanunun yayımından sonra yapılacak ilk milletvekili
genel seçimi için yurt dışında (....) vatandaşlarımızın oturdukları
ülkelerde oy kullanmaları, serbest, eşit, gizli, tek dereceli, genel oy
açık sayım ve döküm esaslarına göre Yüksek Seçim Kurulunun yönetiminde
gerçekleştirilir.(*)
Yüksek Seçim Kurulu
bu seçimin gerçekleşmesi için, gerekli gördüğü hallerde uygun gördüğü
yurtdışındaki Dışişleri Bakanlığı personelini görevlendirebilir.
Bu seçimler için
Yüksek Seçim Kurulunun öngördüğü hususlar Dışişleri Bakanlığınca
uygulanır.
Bu seçimlerin
yurtdışında gerçekleştirilmesi konusunda fiili veya hukuki herhangi bir
engelin veya sair zorunlu hallerin görülmesi durumunda 26.4.1961 tarih ve
298 sayılı Kanunun gümrük kapılarında oy vermeye ilişkin 94 üncü maddesi
hükmü uygulanır.
(*) Anayasa
Mahkemesi'nin 21 Kasım 1995 tarih ve 22470 Mük. Sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanan, 18.11.1995 gün ve E.1995/54 - K.1995/59 sayılı kararı ile
(...) içerisindeki "mukim" sözcüğü iptal edilmiştir.
GEÇİCİ MADDE 3 -
(4125 - 27.10.1995) XX nci dönem milletvekili genel seçiminde, aday
olabilmek için kamu görevlilerinin istifaları ve bu istifaların kabulü,
siyasi partilerin hangi seçim çevrelerinde hangi usul ve esaslarla aday
tespiti yapacaklarının bildirilmesi, ceza infaz kurumları ve
tutukevlerinde bulunan tutukluların oy verme işlemi ile gümrük kapılarında
yapılacak oy verme işlemi ve bunlarla ilgili süreleri ve kanunlardaki
seçimlerle ilgili diğer süreleri oy verme gününü esas alarak icabında
kısaltmak suretiyle tespit ve ilana, yeni teşkil olunan ve bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihe kadar adli teşkilat kurulmamış bulunan ilçelerin
seçim iş ve işlemlerinin hangi ilçe seçim kurullarınca yürütüleceğine ve
kullanılacak oy pusulalarının gerektiğinde uygun göreceği il seçim
kurulları vasıtasıyla bastırmaya ve sandık kurullarına gönderilecek oy
pusulalarını ihtiyacı dikkate alarak uygun göreceği adetlerle
paketlenmesine karar vermeye Yüksek Seçim Kurulu yetkilidir.
GEÇİCİ MADDE 4 -
(4125 - 27.10.1995) (Anayasa Mahkemesi'nin 21 Kasım 1995 tarih ve 22470
Mük. Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 18.11.1995 gün ve E.1995/54 -
K.1995/59 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.)
GEÇİCİ MADDE 5 -
(4125 - 27.10.1995) XX nci dönem milletvekili genel seçiminde propaganda
amacıyla bayrak, flama ve benzeri malzemeler, cadde, sokak ve mahallere
asılamaz. (...) miting yapılan meydanlar, sadece miting süresince bu
hükmün dışındadır. Bu fıkra hükmüne aykırı hareket edenler hakkında 298
sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 151
inci maddesinin birinci fıkrası hükmü uygulanır.(*)
(*) Anayasa
Mahkemesi'nin 21 Kasım 1995 tarih ve 22470 Mük. Sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanan, 18.11.1995 gün ve E.1995/54 - K.1995/59 sayılı kararı ile
(...) içerisindeki "Siyasi parti teşkilat binalarının önleri ve"
sözcükleri yayımından iki ay sonra yürürlüğe girmek üzere iptal
edilmiştir.
GEÇİCİ MADDE 6 -
(4125 - 27.10.1995) Seçim suçlarından doğan kamu davası, seçimin bittiği
tarihten itibaren üç ay içinde açılmadığı takdirde kovuşturma yapılamaz.
GEÇİCİ MADDE 7 -
(4125 - 27.10.1995) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak
milletvekili seçimi için oy verme günü 24 Aralık 1995 tarihidir.
Seçim döneminin
başlangıç tarihi Yüksek Seçim Kurulunca yukarıdaki fıkrada belirtilen oy
verme günü esas alınarak tespit ve ilan edilir.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
SON HÜKÜMLER
SEÇİMDE OY
KULLANMAYANLAR
MADDE 63- (Değişik:
3270 - 28.3.1986) Seçmen kütüğünde kaydı ve sandık listesinde oy kullanma
yeterliği bulunduğu halde, Milletvekilliği genel ve ara seçimlerinde meşru
mazeretleri olmaksızın katılmayanlar, ilçe seçim kurulu başkanı tarafından
onbin lira para cezasıyla cezalandırılırlar. Bu karar kesindir. (**)
(**) 27 Ekim 1995
tarih ve 4125 sayılı Kanunun 22 nci hükmü gereğince, seçmen kütüğünde
kaydı ve sandık listesinde oy kullanma yeterliği bulunduğu halde XX nci
Dönem Milletvekili Genel Seçimine hukuki veya fiili mazeretleri olmaksızın
katılmayanlara, 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 63 üncü
maddesinde gösterilen para cezası ikiyüzellibin lira olarak uygulanır.
YÜRÜRLÜKTEN
KALDIRILAN KANUNLAR
MADDE 64 -
24.05.1961 tarih ve 304 sayılı Cumhuriyet Senatosu Üyelerinin Seçimi
Kanunu ile 25.05.1961 tarih ve 306 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu ve bu
kanunların bütün ek ve değişiklikleri yürürlükten kaldırılmıştır.
YÜRÜRLÜK
MADDE 65 -
Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
YÜRÜTME
MADDE 66 -
Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
|
