TÜRKİYE-AB
İLİŞKİLERİ KRONOLOJİSİ 2005
2
Ocak 2005
Avrupa
Parlamentosu, AB Anayasası’nı onaylamıştır.
15 Şubat 2005
Avrupa Konseyi
tarafından kurulan bağımsız “Irkçılık ve Hoşgörüsüzlüğe karşı Avrupa
Komisyonu“ (ECRI) 25 Haziran 2004’te kabul ettiği “Üçüncü Türkiye Raporu“nu
yayımlamıştır.
16 Şubat 2005
Kyoto Protokolü,
140 ülke ve AB’nin onayıyla yürürlüğe girmiştir. ABD ve Çin Halk
Cumhuriyeti ise protokolü imzalamamıştır.
23-24 Şubat 2005
53. Türkiye-AB
Karma Parlamento Komisyonu Toplantısı Strazburg’da gerçekleştirilmiştir.
28 Şubat 2005
Türkiye-AB Gümrük
Birliği Ortak Komitesi’nin (GBOK) 16. Dönem Toplantısı, Brüksel’de
gerçekleşmiştir.
2 Mart 2005
Avrupa
ülkelerindeki halkların sosyal ve siyasi yaklaşımlarını izlemek üzere 30
yılı aşkın bir süredir raporlar hazırlayan Eurobarometre, Türkiye’ye
ilişkin ilk raporunu açıklamıştır. Türkiye’de 9-26 Ekim 2004 tarihleri
arasında toplam 1027 kişiyle görüşülerek hazırlanan Rapor’a göre, Türk
halkının AB üyeliğinden en önemli beklentisi ekonomik refah ve işsizlikle
mücadele olmuştur.
7 Mart 2005
AB-Türkiye Troyka
toplantısı Ankara’da gerçekleşmiştir. Toplantıda siyasi kriterlere uyum
öncelikli olmak üzere Türkiye ve AB arasındaki ilişkiler gözden
geçirilmiştir.
17 Mart 2005
Türkiye-AB Ortaklık
Komitesi toplantısı Brüksel’de yapılmıştır.
22-23 Mart 2005
AB Konseyi Bahar
Zirvesi, Brüksel’de toplanmıştır. Zirve’de; İstikrar ve Büyüme Paktı,
Lizbon Stratejisi’nin ara dönem gözden geçirilmesi, sürdürülebilir
kalkınma, iklim değişikliği, uluslararası Termonükleer deneysel reaktör (ITER)
kurulması, Eylül 2005’te gerçekleşecek olan BM Zirvesi Hazırlıkları ve
Lübnan konuları tartışılmıştır.
1 Nisan 2005
Avrupa
Parlamentosu’nun Kadın Hakları ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Komitesi,
Türkiye’de kadınların toplumsal, ekonomik ve siyasal etkinliklerdeki rolü
üzerine bir taslak rapor yayımlamıştır. Taslak raporda, Türk Hükümeti’nden
ve AB Komisyonu’ndan Türkiye’de kadın hakları alanında faaliyet gösteren
STK’ları daha çok desteklemesi istenmektedir.
6 Nisan 2005
Avrupa Komisyonu,
2007-2013 Mali Çerçevesi’ne ilişkin detaylı öneriler içeren son paketi
kabul etmiştir. Bu paket, Temmuz ve Eylül 2004’teki öneri paketlerini
tamamlamakta ve AB Bakanlar Konseyi ve yeni Mali Çerçeve üzerinde
anlaşmaya varmaları için gereken son Paketi oluşturmaktadır.
6 Nisan 2005
İtalya, Avrupa
Birliği Anayasası’nı Parlamento’sunda onaylayan ilk ülke olmuştur. 217’ye
karşı 16 oyla Senato’dan geçen Anayasa, daha önce Parlamento’nun alt
kanadı olan Temsilciler Meclisi’nde onaylanmıştır.
19 Nisan 2005
Yunan Parlamentosu,
19 Nisan’da, Avrupa Birliği Anayasası’nı 17 ret oyuna karşı 268 kabul
oyuyla onaylanmıştır. 15 milletvekilinin katılmadığı oylamada,
muhafazakarlar ve muhalefetteki sosyalistler Anayasa’yı desteklemiştir.
25 Nisan 2005
Romanya Katılım
Antlaşması’nı Lüksemburg’da imzalamıştır. İki ülke ile 2000 yılında açılan
üyelik müzakereleri Aralık 2004’te tamamlanmıştır. Üyelikleri ise,
Bulgaristan ve reform süreçlerini tamamlamaları halinde, 1 Ocak 2007
tarihinde gerçekleşecektir. Katılım Antlaşması’na göre, iki ülkenin reform
sürecinde kaydettiği ilerlemeler üyelik tarihlerini belirleyecektir.
26 Nisan 2005
Türkiye-AB Ortaklık
Konseyi’nin 44. Toplantısı Lüksemburg’da gerçekleşmiştir. 44. Ortaklık
Komitesi’nin gündemini, G.Kıbrıs’ın Gümrük Birliği’ne dahil edilmesi ve
Türkiye tarafından gerçekleştirilen reformlar oluşturmuştur. Toplantıda
taraflar reform çalışmaları hakkında görüş alışverişlerinde bulunmuş,
gerçekleştirilen uyum çalışmalarının memnuniyetle karşılandığını belirten
AB, reformların etkin bir şekilde uygulanması gerektiğinin altını
çizmiştir.
3-5 Mayıs 2005
Almanya Başbakanı
Gerhard Schröder, gerçekleştirdiği Türkiye gezisinde, AB üyelik sürecine
ilişkin değerlendirmelerde bulunmuş, Türkiye’nin AB üyeliğine verdiği
desteği yineleyerek reformların sürdürülmesi gerektiğini ifade etmiştir.
3 Mayıs 2005
Avrupa Konseyi
Bakanlar Komitesi, üç yeni konvansiyonu kabul etmiştir. Söz konusu
konvansiyonlar, terör ve insan kaçakçılığı ile mücadelede Avrupa Konseyi
üye ülkeleri arasında işbirliğini artırmayı hedeflemektedir.
5-6 Mayıs 2005
İstanbul’da
düzenlenen “2023 Vizyonu: Türkiye’nin AB Üyeliği ve Rekabetçi Küresel
Bilgi Toplumunun Kurulması” konulu Forum İstanbul 2005 toplantısında
konuşan AB Komisyonu’nun genişlemeden sorumlu üyesi Olli Rehn, reform
sürecinin iç dinamiklere Dayanması sebebiyle artık bu yoldan geri
dönülemeyeceğini belirtmiştir.
11 Mayıs 2005
Slovakya
Parlamentosu, AB Anayasası’nın büyük bir çoğunlukla kabul etmiştir.
16-17 Mayıs 2005
Avrupa Konseyi
üyesi ülkelerin devlet ve hükümet başkanlarının Varşova’da gerçekleştirmiş
oldukları Zirve’de Avrupa Konseyi’nin gelecekteki hedef ve öncelikleri
tartışılmıştır. Zirve sonunda Konsey’in gelecek yıllardaki temel
görevlerini ve hedeflerini ortaya koyan bir Deklarasyon ile bu hedeflere
ulaşılması için alınacak tedbirlere yer veren Eylem Planı yayımlanmıştır.
19 Mayıs 2005
Belçika
Parlamentosu, AB Anayasası’nı onaylamıştır. Belçika Parlamentosu’nun alt
kanadı olan Temsilciler Meclisi’nde 118 kabule karşı 18 ret ve bir
çekimser oyla kabul edilmiştir.
25 Mayıs 2005
Avusturya
Parlamentosu’nun alt kanadında 11 Mayıs’ta yapılan oylamadan sonra 25
Mayıs’ta yapılan son oylamada Parlamento AB Anayasası’nı kabul etmiştir.
27 Mayıs 2005
Almanya’nın alt
meclisi olan Bundestag’da 12 Mayıs’ta yapılan ve 559 milletvekilinden
yalnızca 23’ünün karşı oy kullandığı oylama ile Anayasa’nın kabul edilmesi
yönünde karar çıkmasından sonra, Bundestrat’ta gerçekleştirilen son
oylamada da Anayasa büyük bir çoğunlukla kabul edilmiştir.
29 Mayıs 2005
Fransa, %75 gibi
oldukça yüksek bir katılımın gerçekleştiği referandumundan %55,5 ret ve
%44,5 kabul oyuyla AB Anayasası’nı reddetmiştir.
1 Haziran 2005
Hollanda’da
gerçekleştirilen ve %62,8 katılım sağlanan referandumda Avrupa Birliği
anayasasına %61,6 ret, %38,4 kabul oyu verilmiştir.
1 Haziran 2005
Türk ceza
sisteminde köklü değişiklikler getiren Yeni Türk Ceza Kanunu yürürlüğe
girerek AB uyum sürecine ilişkin önemli bir adım daha atılmıştır.
5 Haziran 2005
İsviçre, yapılan
referandum sonucunda, AB iç sınırları dahilinde pasaport kontrolünün
kaldırılmasını öngören Schengen Anlaşması’nı %54,6’lık bir oranla kabul
etmiştir. İsviçre’nin Schengen bölgesine 2008 yılında girmesi
öngörülmektedir.
13 Haziran 2005
Lüksemburg’da
toplanan AB Dışişleri Bakanları, Ankara Anlaşması’nı G.Kıbrıs’ı da
kapsayacak şekilde genişleten Protokolü onaylamıştır. Türkiye, imza
aşamasında yayımlayacağı bir deklarasyon ile Protokol’de “Kıbrıs
Cumhuriyeti” olarak yer alan Rum Yönetimi’ni tanımadığını ilan edecektir.
16-17 Haziran 2005
AB Hükümet ve
Devlet Başkanları Zirvesi, Brüksel’de gerçekleştirilmiştir. Zirve Sonuç
Bildirgesi’nde Türkiye’ye ilişkin doğrudan bir ifade yer almamakla
birlikte, önceki Zirve Kararlarına atıfta bulunarak, bu kararların tam
olarak uygulanması gerektiğini vurgulamıştır.
29 Haziran 2005
Avrupa Komisyonu,
2005 yılı içinde Türkiye’ye yönelik olarak hazırlanması öngörülen
belgelerden, “Türkiye İçin Katılım Müzakereleri Çerçevesi Taslağı”nı
açıklamıştır. Taslak’ta, müzakereleri düzenleyen genel ilkeler,
müzakerelerin içeriği, müzakere prosedürleri ve müzakere başlıklarına
ilişkin taslak liste yer almaktadır. Ayrıca Avrupa Komisyonu’nun, 2005
yılı içinde Türkiye’ye yönelik olarak hazırlaması öngörülen “Sivil
Toplumlar Arasındaki Diyaloğa İlişkin Tebliği” de “Müzakere Çerçeve
Taslağı” ile birlikte açıklanmıştır. Söz konusu Tebliğ’de, AB ve Türk
toplumlarının birbiri hakkında bilgi düzeyinin düşük olması nedeniyle
taraflar arasında diyaloğun gerekli olduğu ifade edilmektedir.
1 Temmuz 2005
İngiltere, Avrupa
Birliği Konseyi Dönem Başkanlığı’nı Lüksemburg’dan devralmıştır.
İngiltere’nin öncelikleri arasında, AB’de siyasi krize yol açan Mali
Perspektif de yer almaktadır. Londra’ya 7 Temmuz’da düzenlenen terör
saldırılarından sonra ise terörle mücadelenin ön plana alınması
beklenmektedir.
6 Temmuz 2005
Avrupa
Parlamentosu’nda, raportörlüğünü Avrupa Parlamentosu üyesi Hollanda
vatandaşı Emine Bozkurt’un yaptığı “Kadının Türkiye’de Sosyal, Ekonomik ve
Siyasi Faaliyetlere Katılımı” konulu rapor Avrupa Parlamentosu Genel
Kurulu’nda kabul edilmiştir.
18 Temmuz 2005
AB Dışişleri
Bakanları Konseyi Brüksel’de toplanmıştır. Konsey’in öncelikli gündem
maddesini Londra’da yaşanan terör olayları oluşturmuştur. Ayrıca
Genişlemeden sorumlu Komisyon üyesi Olli Rehn Türkiye’nin üyelik
müzakerelerine yönelik çerçeveyi belirleyen Komisyon önerisini Konsey’e
sunmuştur. Ancak, Türkiye’nin Katma Protokolü on yeni üyeyi kapsayacak
şekilde genişletecek olan protokolü henüz imzalamaması nedeniyle
çerçevenin tartışılması 1-2 Eylül’de yapılacak olan gayriresmi Genel İşler
ve Dış İlişkiler Konseyi’ne bırakıldı.
30 Temmuz 2005
Türkiye, AB ile
ilişkilerinin hukuki temelini oluşturan 1963 tarihli Ankara Antlaşması’nı,
1 Mayıs 2004 tarihinde AB üyesi olan 10 ülkeyi kapsayacak şekilde
genişleten “Ek Protokol”ü imzalamıştır. Türkiye ile AB Dönem Başkanı
İngiltere arasında mektup teatisiyle yürütülen imza süreci, imzalı metnin,
Türkiye’nin Ek Protokol’ü imzalamasının, Protokol’de “Kıbrıs Cumhuriyeti”
adıyla ifade edilen G. Kıbrıs’ı tanıdığı anlamına gelmeyeceğine yönelik
deklerasyonla birlikte gönderilmesiyle tamamlanmıştır
21 Temmuz 2005
21 Eylül 2005 AB
Daimi Temsilciler Komitesi (COREPER) toplantısında kabul edilen AB’nin
Kıbrıs’a ilişkin Karşı Deklerasyon’u Konsey tarafından onaylanmıştır. AB
Komisyonu’nun genişlemeden sorumlu üyesi Olli Rehn, Karşı Deklerasyon’un
“makul ve dengeli” olduğunu açıklamış, müzakere çerçeve ile ilgili olarak
ise belgenin 3 Ekim’de Türkiye ile katılım müzakerelerinin başlamasına
zemin oluşturacağını hatırlatmıştır. Karşı Deklerasyon’da Gümrük
Birlliği’nin uygulanmasının 2006 yılında değerlendirileceği ve
müzakerelerin seyrinin bu değerlendirmeden etkileneceği belirtilmiştir.
3 Ekim 2005
AB Dışişleri
Bakanları Lüksemburg’da yaptıkları toplantıda Türkiye ile katılım
müzakerelerinin başlamasını kararlaştırmıştır. Dışişleri Bakanları
Müzakere Çerçevesi’ne de son halini vermiştir. Dışişleri Bakanı Abdullah
Gül, Lüksemburg’da gerçekleştirdiği basın toplantısında, Türkiye ile AB
arasında müzakerelerin başlamasının, Türkiye’nin yanı sıra AB, bölge ve
dünya için tarihi bir olay olduğunu söylemiştir. Gül, Türkiye-AB
ilişkileri sürecinde bundan sonra yükün büyük bölümünün Devlet Bakanı ve
Başmüzakereci Ali Babacan’ın üzerinde olacağını kaydetmiştir.
3 Ekim 2005
Eski Yugoslavya
için Savaş Suçları Mahkemesi Başsavcısı Carla del Ponte’nin Hırvatistan’ın
Mahkeme ile tam işbirliği yaptığını teyit etmesi üzerine Lüksemburg’da bir
araya gelen AB Dışişleri Bakanlrı, Türkiye ile birlikte Hırvatistan’la da
müzakerelere başlama kararı almıştır.
12 Ekim 2005
Devlet Bakanı ve
Başmüzakereci Ali Babacan, bir basın toplantısı düzenleyerek, tarama ve
müzakere sürecinin nasıl işleyeceğine ve müzakereleri yürütecek heyete
ilişkin bilgi vermiştir. Oluşturulan idari yapıda 35 başlığın tümünü takip
edecek 5 kurum bulunmaktadır: Başbakanlık Müsteşarlığı, AB Genel
Sekreterliği, Dışişleri Bakanlığı, Devlet Planlama Teşkilatı ve
Türkiye’nin AB nezdindeki Daimi Temsilciliği.
20 Ekim 2005
Üyelik
müzakerelerinin ilk aşamasını oluşturan tarama süreci, bilim ve araştırma
alanında düzenlenen “tanıtıcı tarama” toplantısı ile başlamıştır.
Toplantıya Dışişleri Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Türkiye Bilimsel
ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK), Yüksek Öğretim Kurumu( YÖK),
Türkiye Atom Enerjisi Kurumu ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığı
temsilcilerinden oluşan 30 kişilik Türk ekibinin yanı sıra Hırvatistan
heyeti de katılmıştır.
25 Ekim 2005
Güney Doğu
Avrupa’da bölgesel bir enerji pazarı yaratmak amacıyla, Avrupa
Komisyonu2nun 2002 yılında gündeme getirdiği önerilerle başlayan Atina
süreci, imzalanan Enerji Topluluğu Antlaşması ile birlikte sonuçlanmıştır.
34 Avrupa ülkesi arasında imzalanan Antlaşma, dünyanın en büyük enerji
ortak pazarını oluşturmaktadır.
26 Ekim 2005
“Eğitim ve Kültür”
başlığındaki tarama toplantısı gerçekleşmiştir. Toplantıda AB Komisyonu
yetkilileri ve Türkiye’yi temsilen Başbakanlık, Dışişleri Bakanlığı, Milli
Eğitim Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Kültür ve
Turizm Bakanlığı yetkililerinden oluşan 38 kişilik bir heyet katılmıştır.
9 Kasım 2005
AB Komisyonu,
Türkiye’ye yönelik 2005 yılı İlerleme Raporu’nu ve Katılım Ortaklığı
Belgesi’nin açıklamıştır. 2005 yılı İlerleme Raporu, bir önceki İlerleme
Raporu’ndan bu yana Türkiye’nin siyasi ve ekonomik kriterler ile
müktesebat uyumu alanlarında kaydettiği ilerlemeleri ve eksikliklerini
eleştirel bir bakış açısı ile; özellikle de eksikliklerin düzeltilmesini
hedefleyerek, ayrıntıları ve örnekleri ile ortaya koymuştur.
10 Kasım 2005
Avrupa İnsan
Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) temyiz kurumu niteliğindeki Büyük Dairesi,
üniversitede başörtüsü takma yasağı nedeniyle eğitim hakkının engellendiği
ve dini özgürlüklerinin kısıtlandığını öne süren tıp fakültesi öğrencisi
Leyla Şahin tarafından açılan davaya ilişkin temyiz başvurusunu
inceleyerek nihai kararını vermiştir. AİHM temyiz davasında verdiği nihai
kararında da, başörtüsü yasağının hukuka aykırı olmadığına hükmetmiştir.
23 Kasım 2005
Avrupa Parlamentosu
ile TBMM arasında diyalog kurumu olan Türkiye-AB Karma Parlamento
Komisyonu (KPK) toplantısı Brüksel’de gerçekleştirilmiştir. Müzakere
sürecinin başlamasından sonra yapılan ilk KPK toplantısında gündemi
oluşturan konular arasında ifade özgürlüğü, kadın hakları, azınlık
hakları, Kıbrıs meselesi, işkence ve kötü muameleyle mücadele, sendikal
haklar ve Güneydoğu sorunu yer almıştır.
28-29 Kasım 2005
Türkiye-AB Karma
İstişare Komitesi’nin 20. toplantısı Brüksel’de gerçekleştirilmiştir.
Sendikal haklar ve sivil toplumlar arasındaki diyalog konularının
öncelikli olarak ele alındığı KİK toplantısında ifade özgürlüğü, kadın
hakları, dini özgürlükler, işkence ve kötü muamele alanlarında da gelişme
sağlanması gerektiği belirtilmiştir.
13 Aralık 2005
Türkiye-AB Gümrük
Birliği Ortak Komitesi’nin (GBOK) 17. dönem toplantısı Ankara’da
gerçekleştirilmiştir. Toplantıda Türkiye-AB ticaretine ilişkin bilgiler
verilmiş, tarım ticareti, ortak ticaret politikası, malların serbest
dolaşımı ve karşılıklı tanıma ilkesi, devlet yardımları, ikili ticari
konular, tekstil ürünleri ticareti, Kıbrıs ile ticaret, teknik komitelere
katılım ve diğer konular başlığı altında çeşitli konular ele alınmıştır.
15-16 Aralık 2005
AB Zirve
toplantısının en önemli gündem maddesi 2007-2013 dönemini kapsayan bütçe
tartışmaları olmuştur. AB liderleri, bütçe üzerinde anlaşmaya
varmışlardır. Buna göre, 2007-2013 döneminde, üye ülkelerin milli
gelirlerinin %1,045’ine karşılık gelen toplam 862,363 milyar Euro’luk
bütçe öngörülmüştür.
|
