AVRUPA BÜTÜNLESME SÜRECİ VE TÜRKİYE-AB İLİSKİLERİ KRONOLOJİSİ
1980-1989
24 Ocak
1980
Türkiye’de ekonomik ve mali politikaların tamamen değistirildigi ve
piyasa
ekonomisi ilkelerinin getirildigi bir dizi önlem açıklanmıstır.
7-8 Mart
1980 AET-ASEAN
İsbirligi Anlasması imzalanmıstır.
2 Nisan
1980 Topluluk Yugoslavya ile bir isbirligi anlasması imzalamıstır.
30
Haziran 1980
Dısisleri Bakanı H. Erkmen Brüksel’de düzenledigi basın toplantısında,
Türkiye’nin sonbaharda tam üyelik için basvuracagını açıklamıstır.
Ortaklık
Konseyi tarım ürünlerinin tamamına yakın bir kısmında Türkiye’ye
uygulanan gümrük vergilerinin 1987 yılına kadar sıfıra indirilmesini
kararlastırmıstır. Ayrıca, Türkiye’ye 600 milyon Euro tutarında destek
verilmesini öngören IV. Mali Protokol üzerinde anlaşmaya varılmıştır.
12 Eylül
1980 Türkiye’de ordu yönetime el koymustur.
16 Eylül
1980
Türkiye’de ordunun yönetime el koyup Parlamentoyu feshetmesinden
sonra,
AET Dısisleri Bakanları Konseyi askeri yönetime zaman kredisi
tanıyarak Türkiye ile isbirligini sürdürecegini açıklamıstır.
18 Eylül
1980
Topluluk ve Brezilya arasında bir çerçeve isbirligi anlasması
imzalanmıstır.
1 Ekim
1980 AET ve
ASEAN arasında imzalanan _sbirligi Anlasması yürürlüge girmistir.
12-13
Kasım 1980 Avrupa-Arap diyalogu politik seviyede baslamıstır.
1 Ocak
1981 Yunanistan Toplulugun 10. üyesi olmustur.
25 Mart
1981
Milli
Güvenlik Konseyi demokrasiye geçilir geçilmez AET’ye tam üyelik
basvurusu yapılmasını ve hazırlıklara baslanmasını kararlastırmıstır.
19
Haziran 1981
IV.
Mali Protokol parafe edilmistir. Ancak Kasım ayında, siyasi
nedenlerden dolayı söz konusu protokol dondurulmustur.
22
Haziran 1981
Topluluk Hindistan ile ticari ve ekonomik bir isbirligi anlasması
imzalamıstır.
22 Ocak
1982 Avrupa
Parlamentosu, Türkiye-AET Anlasması’nın askıya alınmasını Konsey
ve
Komisyon’dan istemis, iliskiler fiilen dondurulmustur. Ayrıca, Avrupa
Parlamentosu, Türkiye’de genel seçimlerin yapılması ve TBMM’nin
olusmasına kadar Karma Parlamento Komitesi’nin Avrupa kanadının
görevinin yenilenmemesi konusunda karar almıstır.
23 Subat
1982
Danimarka’nın bir parçası olarak Topluluğa giren Grönland bir
referandum ile Topluluktan çekilme kararı almıstır.
8 Temmuz
1982
Avrupa
Parlamentosu Türkiye’deki insan hakları ihlallerini kınayan ve
Devlet
Baskanı’nın açıklaması dogrultusunda 1982 Kasım ayında yeni
anayasa konusunda bir referandum gerçeklestirmesi taahhütünün yerine
getirilmesini isteyen bir tavsiye kararı almıstır.
1 Ekim
1982
Topluk
ve Brezilya arasında yapılan isbirligi çerçeve anlasması yürürlüge
girmistir.
3-4
Aralık 1982
Kopenhag Avrupa Konseyi, ekonomik ve sosyal alanda öncelikleri
belirlemis ve genisleme konusunda olumlu bir siyasi irade oldugunu
vurgulamıstır.
14 Eylül
1983
Avrupa
Parlamenteri Altiero Spinelli Avrupa Birligini kuran bir antlasma
taslagını Avrupa Parlamentosu’na sunmustur.
17 Kasım
1983
Avrupa
Parlamentosu, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin kurulmasından
sonra
KKTC’yi tanımadıgını ve Kıbrıs’ın bütünlügünü gözettigini açıklayan
bir
tavsiye kararı almıstır.
26 Kasım
1983 Türkiye’de demokratik seçimler yapılmıstır.
4-6
Aralık 1983
Atina
Avrupa Konseyi, Komisyon’un finansmanı, bütçe dengesizlikleri,
Ortak
Tarım Politikası’nın uyumu, Yapısal Fonların kuvvetlendirilmesi ve
yeni
Topluluk politikalarının gelisimi üzerinde çesitli teklifler sunmustur.
14
Aralık 1983 Konsey
Ortak Balıkçılık Politikası üzerine genel bir anlasmaya varmıstır.
17
Aralık 1983
Topluluk ve Andean Paktı ülkeleri arasında bir Ekonomik _sbirligi
Anlasması
imzalamıstır.
14 Subat
1984
Avrupa
Parlamentosu, Avrupa Birligi’ni kuran Antlasma taslagını kabul
etmistir.
12 Mart
1984
Konsey
Grönland ve Topluluk arasındaki iliskileri belirleyen bir anlasma
imzalamıstır.
14
Haziran 1984 Avrupa
Parlamentosu seçimleri yapılmıstır.
19
Haziran 1984 Konsey
Bölgesel Fon’un reformuna iliskin bir tüzük kabul etmistir.
13
Temmuz 1984
Fransa
ve Almanya sınır kontrollerinin kademeli olarak kaldırılmasına
iliskin bir anlasma imzalamıstır.
9 Ekim
1984 Topluluk Yemen Cumhuriyeti ile bir isbirligi anlasması imzalamıstır.
3-4
Aralık 1984
Dublin
Avrupa Konseyi Avrupa Para Sistemi’nin gelistirilmesi ve ECU’nün
rolünün güçlendirilmesi hakkında uzlasmaya varmıstır.
8 Aralık
1984 AET ve
65 AKP ülkesi arasında üçüncü Lomé Konvansiyonu imzalanmıstır.
1 Ocak
1985 İlk
Avrupa Pasaportları bir çok üye devlette verilmeye baslanmıstır.
1 Subat
1985 Grönland Topluluk’tan çıkmıs, ancak deniz aşırı ortak ülke statüsü
almıstır.
29 Mart
1985
Brüksel Avrupa Konseyi Portekiz ve İspanya’nın Topluluğa katılımlarını
onaylamıstır.
12
Haziran 1985 İspanya ve Portekiz Katılım Antlasmaları’nı imzalamıslardır.
14
Haziran 1985
“İç
Pazarın Tamamlanması” adlı Beyaz Kitap Komisyon tarafından
yayınlanmıstır. Sınır kontrollerin kaldırılmasına yönelik Schengen
Anlasması Belçika, Almanya, Fransa, Lüksemburg ve Hollanda
tarafından imzalanmıstır.
28-29
Haziran
1985
Milano
Avrupa Konseyi, Komisyon’un İç Pazar hakkındaki Beyaz Kitabını
onaylamıs ve kurumsal reformun görüsülmesi için bir hükümetlerarası
konferans gerçeklestirilmesine karar vermistir.
20
Temmuz 1985
Üye
devletlerin Bakanları ve Merkez Bankaları Baskanları Avrupa Para
Sistemi içindeki merkezi oranları belirlemistir.
23
Temmuz 1985
Komisyon Avrupa Konseyi’ne Ortak Tarım Politikası hakkında görüslerini
bildiren bir Yesil Kitap göndermistir.
9 Eylül
1985 Hükümetlerarası Konferans’ın ilk toplantısı gerçeklestirilmistir.
12 Kasım
1985
AET
ile Merkez Amerikan Ekonomik Bütünlesmesi ve Panama için Genel
Antlasma’ya taraf ülkeler arasında bir isbirligi anlasması imzalanmıstır.
2-4
Aralık 1985 Lüksemburg Avrupa Konseyi 1992’den önce Tek Pazar olusturma kararı
almıs,
Avrupa Tek Senedi kabul edilmistir.
1 Ocak
1986 İspanya ve Portekiz AT’ye üye olmuslardır.
17 Subat
1986 Avrupa
Tek Senedi Lahey’de imzalanmıstır.
1 Mart
1986 Üçüncü
Lomé Konvansiyonu yürürlüge girmistir.
1 Mart
1986
_ngiltere,
_rlanda ve Danimarka ile Türkiye’nin imzaladıgı Tamamlayıcı
Protokol yürürlüge girmistir.
29 Mayıs
1986 Avrupa
Bayragı Topluluk kurumları tarafından kabul edilmistir.
11
Haziran 1986
Avrupa
Parlamentosu, Konsey ve Komisyon, ırkçılıga ve yabancı
düsmanlıgına karsı ortak bir deklarasyon imzalamıslardır.
16 Eylül
1986
Türkiye-AT Ortaklık Konseyi toplanmıs, 12 Eylül 1980’den beri dondurulmus
olan
iliskilerin canlandırılma süreci baslamıstır.
17 Ekim
1986
Türkiye-AT iliskilerinden sorumlu bir Devlet Bakanlıgı kurulmus ve
Bakanlık görevine Prof. Dr. Ali Bozer getirilmistir.
1 Aralık
1986
AT
Türkiye’nin Katma Protokol hükümlerinden dogan is gücünün serbest
dolasım hakkının yürürlüge girmesini durdurmustur.
5-6
Aralık 1986
Terörle mücadele, yasa dısı göç ve uyusturucu madde kaçakçıgı
konularının görüsüldügü Londra Avrupa Konseyi gerçeklestirilmistir.
14 Nisan
1987 Türkiye, AT’ye tam üyelik basvurusunda bulunmustur.
27 Nisan
1987 Türkiye’nin tam üyelik talebi Topluluk Bakanlar Konseyi tarafından
incelenmek üzere Komisyon’a gönderilmistir.
1 Temmuz
1987 Avrupa
Tek Senedi yürürlüge girmistir.
8 Temmuz
1987 Fas
Avrupa Topluluklarına üyelik basvurusunda bulunmustur.
23
Temmuz 1987
_spanya
ve Portekiz’in Ankara Anlasması’na taraf olmalarını saglayan
Uyum
Anlasması imzalanmıstır.
28 Eylül
1987
Konsey
1987-1991 yılları arasında uygulanacak olan arastırma ve
teknolojik kalkınma çerçeve programını onaylamıstır.
1 Ekim
1987 Topluluk Fas ile iliskilerini gelistirmeyi istedigini beyan etmis ve
Fas’ın üyelik
talebini kabul etmemistir.
1 Nisan
1988
İspanya, Portekiz ile Türkiye arasında imzalanan Uyum Anlasması
yürürlüge girmistir.
20 Nisan
1988 Yunanistan ve Türkiye arasında Uyum Anlasması imzalanmıstır.
15
Haziran 1988
Topluluk ve Körfez Arap Devletleri İsbirligi Konseyi üyeleri arasında bir
isbirligi anlasması imzalanmıstır.
26 Eylül
1988
Topluluk Macaristan’la bir ekonomik ve ticari isbirligi anlasması
imzalamıstır.
7 Kasım
1988
Türkiye -AET arasındaki ticari ve ekonomik sorunların ele alınması
amacıyla olusturulan ad- hoc Komite’nin, birinci toplantısı yapılmıstır.
20-21
Aralık 1988
Ad-Hoc
Komite ikinci kez toplanmıs, Türkiye, 1978 yılında askıya aldıgı
yükümlülüklerini yerine getirmek üzere, hızlandırılmıs bir takvimi
Topluluga
vermis
ve bu takvime islerlik kazandırmıstır.
12 Nisan
1989
Delors
Komitesi, ekonomik ve parasal birlik üzerine bir rapor yayınlamıs,
Avrupa
Parlamentosu Temel Haklar ve Özgürlükler Deklarasyonu’nu
kabul
etmistir.
15-18
Haziran
1989
Avrupa
Parlamentosu seçimleri yapılmıstır.
19
Haziran 1989
İspanyol Pesetası Avrupa Para Sistemi’nin döviz kuru sistemine girmis ve
ECU
buna göre ayarlanmıstır.
17
Temmuz 1989 Avusturya tam üyelik basvurusunda bulunmustur.
19 Eylül
1989
Topluluk Polonya ile bir ticari ve ekonomik isbirligi anlasması
imzalamıstır.
9 Kasım
1989 Berlin
duvarı yıkılmıs, Almanya sınırlarını açmıstır.
23 Kasım
1989
Komisyon, Topluluk ve AT üyesi olmayan Akdeniz ülkeleri arasındaki
iliskileri güçlendirmek için tasarlanan Yenilestirilmis Akdeniz
Politikası’na
iliskin bir teblig yayınlamıstır.
8-9
Aralık 1989
Strasburg Avrupa Konseyi, Antlasma’da çesitli düzenlemeler yapmak
amacıyla 1990’dan önce Hükümetlerarası Konferans toplanmasını
kararlastırmıstır. İngiltere dısındaki üye devletler, Temel Sosyal Hakları
Sartı’nı kabul etmislerdir.
18
Aralık 1989
AT
Komisyonu, Türkiye’nin basvurusu konusundaki Görüsü’nde
Türkiye’nin AT üyeligine ehil oldugunu ancak, AT’ye katılımından önce
ekonomik, sosyal ve siyasal alanda gelisime ihtiyaç duydugunu
belirtmis, Toplulugun kendi iç pazarını tamamlama sürecinden önce yeni
bir
üyeyi kabul edemeyecegini ifade etmistir.
18
Aralık 1989
Polonya ve Macaristan’da komünist rejimlerin yıkılmasıyla birlikte, söz
konusu
ülkelerdeki reform sürecini desteklemek amacıyla bir yardım
mekanizması olusturulmustur. Söz konusu yardım mekanizması zaman
içerisinde diger Merkez ve Dogu Avrupa ülkelerini alacak sekilde
genisletilerek, bu ülkelere mali ve teknik yardım saglayan PHARE
programı olusturulmuştur.
15
Aralık 1989
AET ve
69 AKP ülkesi arasında dördüncü Lomé Konvansiyonu
imzalanmıstır.
18
Aralık 1989
Topluluk ve Sovyetler Birligi arasında ticari ve ekonomik isbirliği
anlasması
imzalanmıstır.
KAYNAKÇA
* Karluk,
Rıdvan. Avrupa Birliği ve AB-Türkiye İliskileri. İstanbul:
Beta
Basım Yayım Dagıtım A.S., 1998.
* Avrupa
Birligi Konseyi Yıllık Çalısma Raporları.
* Avrupa
Toplulukları Bültenleri.
* Avrupa
Toplulukları Faaliyetleri Genel Raporları.
* İKV
Bültenleri.
* İKV
Genel Kurul Raporları.
* Avrupa
Birligi Web Sitesi www.europa.eu.int
* Türkiye Cumhuriyeti Dıs Ticaret Müstesarligi Web Sitesi. www.dtm.gov.tr |
