| Cumhuriyet Halk Partisi, Atatürk tarafından 9
Eylül 1923’de kuruldu. Kurtuluş Savaşını örgütleyen ve yürüten
"Anadolu ve Rumeli Müdafa-i Hukuk Cemiyetinin" devamıdır.
Başlangıçta "Halk Fırkası" adını alan Parti, 1924 yılında
"Cumhuriyet Halk Fırkası", 1935 yılında da "Cumhuriyet Halk
Partisi" oldu.1927 yılında "Cumhuriyetçilik", "Halkçılık",
"Milliyetçilik", "Laiklik" CHP’nin dört temel ilkesi olarak
benimsendi.CHP’nin tarihi Türkiye Cumhuriyeti’nin tarihiyle özdeştir.CHP kurucusu ve ilk Genel Başkanı Atatürk’ün önderliğinde
bağımsızlığını kazandı, Cumhuriyeti kurdu, saltanatı kaldırdı,
hilafete son verdi ve Ulusal Birliği sağladı.Hukuk, eğitim ve toplumsal alanda gerçekleştirdiği
reformlarla çağdaş Türkiye Cumhuriyeti'ni biçimlendirdi.1935 yılında daha önceki dört ilkeye "Devletçilik" ve
"Devrimcilik" ilkeleri eklenerek ilkeler altıya çıkarıldı.
Partinin amblemi olan 6 ok bu ilkeleri simgeler. CHP, ulusal sanayinin ve ekonominin geliştirilmesine
öncülük etti.II. Dünya Savaşı sonrasında tek parti konumunun tüm
olanaklarına karşın, çok partili rejime geçiş sağlayarak öncü
misyonunu sürdürdü.Bu dönemde parlamenter demokratik rejimin kurumsallaşmasına
dönük değişimleri gerçekleştirme ve temel hak ve özgürlükleri
geliştirme mücadelesi verdi1960’lı yılların ortalarında CHP sola açılarak kendisini
"ortanın solu" olarak tanımladı.1970’li yıllarda ideolojisini "demokratik sol" kavramıyla
tanımlayan CHP, önerdiği sosyal reformlarla "düzen
değişikliği"ni hedefledi.Bu süreçte CHP, "devlet partisinden" "halkın partisine",
düzen partisinden" "değişimin partisine" dönüştü.Sosyalist enternasyonale katılan CHP, tarihsel geleneğini
ve temellerini temsil eden ilkelerin yanı sıra sosyal
demokrasinin evrensel ilkelerini de benimsedi.
Bu temel ilkelerin ışığında "özgürlük, eşitlik, dayanışma,
emeğin üstünlüğü, gelişmenin bütünlüğü ve etkinliği ile
demokratikleşme" ilkeleri de CHP programında yer aldı.
|
