SİYASİ PARTİLER > ANAVATAN > TÜZÜK

ANAVATAN PARTİSİ TÜZÜĞÜ

BİRİNCİ KISIM

GENEL ESASLAR

Kuruluş

Madde 1- Anavatan Partisi, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi, Siyasi Partiler Kanunu ve diğer kanunların kapsam ve çerçevesinde kurulmuş olan ve faaliyet gösteren bir siyasi partidir.

Partinin Genel Merkezi Ankara'dadır.

Partinin kısaltılmış adı “ANAVATAN”dır.

Partinin özel işareti, ilişik şekilde görüldüğü gibi; bal arısı figürü ile “ANAVATAN” yazısından ibarettir.

Amaç

Madde 2 - Anavatan Partisi;

a) Hak kavramını en üstün ahlaki ilke olarak özümseyen,

b) İnsanı; kendini ötekinin yerine koyarak muhakeme etme ve böylece üstün ahlaki tutum ve değerler yaratma yeteneğine sahip bir varlık olarak gören, birey olarak varlığını ve haklarını yadsımaksızın evrensel insanlık kavramının ve içinde yaşadığı fiziki, sosyal ve kültürel çevrenin hem öznesi hem de ayrıştırılmaz bir parçası olarak kabul eden,

İnsanın; aklı , vicdanı, inancı ve girişimiyle özgürleşebildiği ölçekte maddi ve manevi değerler yaratabildiğine ve böylece uygar bir varlık düzeyine yükseldiğine inanan,

c) Uygarlığın; özgür insanın aklı, vicdanı ve emeğiyle yaratıldığına ve böylece insanlığın ortak kazanımı olduğuna inanan,

d) Atatürk’ün “muasır medeniyet seviyesine erişmek ve onu aşmak” idealine yeni bir çağ açmak hedefiyle bağlanan,

e) Çağdaşlık kavramını; tarih ve gelenekten kopmaksızın süreklilik içinde değişim ve yenilenme olarak gören, çağdaş olmayı insanlığın tüm kazanımlarına ortak olmak ve geleceğe fırsat odaklı bir pencereden bakmak olarak anlayan,

f) Muhafazakarlığı; milli bilinç ve manevi değerleri, tarih ve geleneğin sürekliliği içinde yaşatmak ve toplumun dini, tarihi, kültürel tüm değerlerine saygılı olmak şeklinde anlayan,

g) Milliyetçiliği; kendi birikimimiz ve değerlerimizi, insanlığın tarihsel birikimi ile yeniden yorumlayarak, uluslararası topluma ve insanlığa kendi özgün katkısını sunmayı ülkü edinmek ve uluslararası rekabette böylece öne geçerek, milli bilinci özgüven ve özsaygı temelinde yükseltmek olarak kabul eden,

h) Laikliği; vatandaşların din ve vicdan özgürlüklerini güvence altına alarak bireyin din veya din dışı her türlü baskı ve zorlamadan özgürleştirilmesi olarak benimseyen, Anayasal düzenin ve toplumsal barışın korunması için vazgeçilmez bir ilke olarak kabul eden,

i) Devleti; milletimizin birlik ve bağımsızlık iradesinin örgütlü varlığı olarak hak ettiği yerine koyan, temel düzenleyici ve denetleyici işlevleri ile vatandaşların iyi yaşama arzularına tarafsızca hizmet eden, özellikle adalet ve güvenlik ihtiyaçlarının karşılanmasında etkin ve verimli, hukukun üstünlüğü ilkesine sıkı sıkıya bağlı, çağdaş demokratik ilke ve değerler etrafında kurulmuş ve iyi işleyen, saygın bir organizasyon olarak gören,

j) Cumhuriyet ve Demokrasiyi devamlılık içinde algılayan, çağdaş ve evrensel değerler doğrultusunda sürekli geliştirilmesi gereğine inanan, bireyin hak ve özgürlüklerini ve fırsat eşitliğini kararlılıkla koruyan ve geliştiren,

k) Demokratik meşruiyeti toplumun rızasına dayandıran, çoğunluğun koşulsuz egemenliği yerine çoğulculuğu ve katılımcılığı koyan, barışçıl hiçbir tutum ve düşünceyi dışlamayan, alternatif düşünsel çerçevelere açıklığı ve karşılıklı saygıyı esas alan, güveni sosyal siyasal hayatın odağına koyan, güven yaratıcı girişimleri kendi örgütlenmesi ve karar süreçlerinden başlatan ve yaygınlaştıran,

l) Siyaset kurumu ve siyasal alanın işlevini; insanı ezen ya da dışlayan her türlü sistem ve olguyu tasfiye edip, bireye ve topluma ait değerlerin çeşitlilik ve dinamizminin, refah yaratıcı ve dönüştürücü gücüne inanarak, insan ve çevresinin bütünlüğünü gözeten olumlu ve bereketli bir iklim yaratmak olarak kabul eden,

m) Müzakere, saydamlık ve hesap verebilirliğe dayalı yönetişim anlayışını, sivil toplum ve özel sektörle kurduğu işbirlikleri üzerinden çoğaltarak, yeni ve yaratıcı bir yönetsel kapasiteye ulaşan,

n) Toplumsal dayanışma ve bütünleşmeyi, devlet güdümlü bir süreç olmaktan çıkararak, sivil toplumun ve kültürün kendi gücüne ve öz değerlerine emanet etme gereğine inanan,

o) Bireyi; sahip olduğu yaratıcılık ve girişim yetenekleri ile ekonomik gelişme ve refahın temel dinamiği olarak kabul eden,

Bireyin mutluluğunun, “insanın sosyal, kültürel ve fiziki çevresinden koparılamazlığı” ilkesi gereği olarak, toplumsal ölçekte adil bölüşülmüş ve yaygınlaştırılmış bir refahın üretilmesinden geçtiğine inanan,

p) Ekonomi politikalarını; bireye odaklı faydanın niceliksel olarak en çoğa çıkarılması yerine, toplumsal refahın yükseltilmesi, yaygınlaştırılması ve sürdürülebilirliği temelinde kuran, bu bağlamda, devletin ekonomideki işlevini, “haksız rekabetin önlenmesi”, “fırsat eşitliğinin ve zenginliğinin sağlanması”, “verimliliğin özendirilmesi” ve “her düzeyde sürdürülebilirliğin gözetilmesi” ilkeleriyle sınırlandıran ve hukukla güvence altına alan,

r) Hukukun üstünlüğünü, en yüksek güç olarak kurumsallaştıran ve insan hak ve özgürlüklerinin teminatı kılan,

s) Özgürlüğü, insanın yaratılışından getirdiği vazgeçilmez ve kutsal bir hak, Adaleti, hakka kayıtsız şartsız riayet,

Refahı da adil bölüşülmüş değerler bütünü olarak gören,

t) “Halka hizmet Hakk’a hizmettir” düsturu ile milletine, ülkesine ve insanlığa hizmet etmeyi ülkü edinen

bir siyasi partidir.

Tanımlar

Madde 3- Bu Tüzükte geçen tanım ve kısaltmalardan;

a) Parti : Anavatan Partisini,

b) Kanun: 22.04.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu,

c) Tüzük : Anavatan Partisi Tüzüğünü,

d) MKYK: Merkez Karar ve Yönetim Kurulunu,

e) MDK : Merkez Disiplin Kurulunu,

ifade eder.

İKİNCİ KISIM

TEŞKİLAT

BİRİNCİ BÖLÜM

Üyelik

Üyelik(SPK: 6)

Madde 4- Partiye; siyasi parti üyesi olmaya kanunlara göre hukuki engeli bulunmayan ve,

a) Partinin Tüzük ve Programını kabul ettiğini bir beyanname ile belirten,

b) Partiye belirli bir aidatı ödemeyi taahhüt eden,

c) Onsekiz yaşını doldurmuş, medeni ve siyasi hakları kullanma ehliyetine sahip bulunan,

d) Başka bir siyasi partinin üyesi olmayan,

e) Anavatan Partisi Üye Yönetmeliğindeki diğer şartları yerine getiren;

her Türk vatandaşı üye olabilir. 

Üyeliğe giriş ve üyeliğin sona ermesi (SPK: 12)

Madde 5- Partiye üyelik başvuruları, başvuruda bulunan vatandaşın kanuni ikametgâhının bağlı bulunduğu ilçe yönetim kuruluna T.C. Kimlik Numarasının da bulunduğu beyanname ile yapılır. Sandık seçmen listelerindeki kayıtlar üyeliğe başvuru için esas alınır. Bu listelerde ismi bulunmayanlar ikametgâh belgesi ibraz etmek zorundadır. İnternet aracılığı ile hazırlanan giriş beyannameleri ile de Partiye üyelik için başvuru yapılabilir. Bu takdirde üyelik sıfatı, üyeliğe engel bir durumu olmamak kaydıyla beyannameye eklenmesi gereken belgeler tamamlandığında kazanılır.

İlçe yönetim kurulu isteklinin Partiye alınmasında, Tüzüğün 4 üncü maddesine göre engel hali olup olmadığını araştırır ve kararını onbeş gün içinde verir.

Başvuru kabul edilmişse, beyanname sahibi, başvurusunun tarih ve sırasına göre üye kayıt defterine kaydedilir ve durum kendisine on gün içinde yazı ile bildirilerek, üye kimlik kartı verilir.

Başvuru reddedilmiş ise gerekçesiyle birlikte ilgiliye bildirilir. İlgili yedi gün içinde ilçenin bağlı olduğu il yönetim kuruluna itiraz edebilir. İl yönetim kurulu itirazı on gün içinde inceleyerek müspet veya menfi bir karara bağlar. Bu karar kesindir.

Bir partili yalnız, bir ilçede kaydolabilir. Partililerin Partideki kaydı, kanuni ikametgâhı değişmedikçe başka bir ilçeye nakledilemez.

MKYK gerek gördüğü haller ve yerlerde üye kayıtlarının iptaline ve yeniden yazımına karar verebilir.

Parti üyeliği, belgelenmesi kaydıyla istifa, ölüm ve başka bir parti üye olma hallerinde sona erer. Ayrıca Tüzüğün 4 üncü maddesinde belirtilen üye olma şartlarını üyeliğe giriş beyannamesini imzaladıkları tarihte haiz olmadıkları sonradan anlaşılanların, bu şartları herhangi bir sebeple sonradan kaybedenlerin, ikametgâh adresini yanlış bildiren veya adres değişikliğini iki ay içerisinde bildirmeyenlerin, üyelik kayıtları ilçe yönetim kurulu kararıyla silinir.

İlçe başkanlığı üyelik kaydı silinene tebligat yapar. İlgili üye, kaydının silinmesine karşı beş gün içinde il yönetim kuruluna itiraz edebilir. Üyenin il yönetim kurulunun vereceği karara karşı da beş gün içinde Genel Başkanlığa itiraz hakkı vardır. Genel Başkanlığın kararı kesindir.

Partinin üye kayıt defterleri; mahalle ve köy esasına göre, seçmen kütüğü esas alınarak tanzim ve tasnif edilirler. Üyenin, ilçe seçim kurulları tarafından tanzim edilen seçmen listelerinde isminin bulunmaması veya seçmen kayıtları ile Partinin üye kayıtları arasında farklılık bulunması halinde seçmen listelerine itibar edilir . Bu gibi hallerde ilgilinin parti üyeliğine MKYK kararı ile son verilir ve bu karar kesindir.

Beyannamelerde bulunması gerekli bilgiler, başvuruların incelenmesi, reddedilmesi, kabulü, kayıt, üyeliğin sona ermesi ve diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar, MKYK tarafından onaylanarak çıkarılacak “Anavatan Partisi Üye Yönetmeliği” ile düzenlenir.

Genel Merkezce Partiye kabul

Madde 6- Partiye kaydolmak isteyen memlekete büyük hizmeti geçmiş kişiler, MKYK tarafından partiye kabul edilir. Bu kararlara itiraz edilemez. Bunların giriş beyannameleri kanuni ikametgâhlarının bulunduğu ilçeye gönderilerek kayıtları yaptırılır.

Yeniden üyeliğe kabul

Madde 7- Partiden ayrılanların yeniden üyeliğe kabulüne, ilçe yönetim kurulunun görüşünü de alarak il yönetim kurulu karar verir.

Partiden ayrılmış olan il başkanları, MKYK veya MDK üyeleri ile milletvekillerinin yeniden üyeliğe kabulüne ancak MKYK karar verir.

Yetkili organlarca parti üyeliğine yeniden kabul için verilen bu kararlar kesindir.

Üyelerin Parti içi ilişkileri

Madde 8- Parti üyeleri:

a) T.C. Anayasasına ve kanunlarına, Partinin program, tüzük ve yönetmeliklerinde belirtilen hükümlere ve bunlara uygun olarak Partinin yetkili organlarınca verilen kararlara uymayı,

b) Partinin birliğini bozacak davranışlardan sakınarak, aynı amaç, fikir, inanç ve kanaati paylaşan kişiler arasında bulunması gereken birlik ve beraberlik bağlarıyla bağlı olarak, Partinin amacını gerçekleştirmek ve ilkelerini yaymak için çalışmayı,

c) Her türlü Parti faaliyetlerinde fikir ve düşüncelere saygıyı, açık, serbest ve hür tartışmayı esas almayı,

d) Seçimlerde Partinin başarısı ve Partinin adaylarının kazanması için çalışmayı,

esas ve görev bilirler.

Üyelerin Parti dışı ilişkileri

Madde 9- Parti üyeleri;

a) Ülkesi ve milleti ile bölünmez bir bütün olan Türkiye Cumhuriyeti'nde herhangi bir bölgenin, ırkın, mezhebin veya sosyal bir sınıfın diğerlerine hakim veya diğerlerinden imtiyazlı olması hedeflerine yönelik faaliyette bulunamazlar.

b) Vatandaşlara kin, nefret partizanlık gibi zararlı duygu ve fikirleri aşılamak suretiyle, milli birliği sarsmaya ve bozmaya çalışan her türlü fikir ve davranışlarla mücadele etmeyi vatan borcu bilirler.

c) Milli huzur ve menfaatleri her şeyin önünde tutarak, ister iktidarda isterse muhalefette olsun, devlet organlarının ve idare makamlarının bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmelerini sağlama hedefini güderler.

d) Bütün vatandaşlar arasında sevgi ve saygıya dayalı, samimi bir kardeşlik havasının teessüsü için her türlü gayreti gösterirler.

Parti üyeliğinin sağladığı haklar

Madde 10- Parti üyeleri; üyelikte geçen süreye bakılmaksızın, kongre delegeliğine veya kurullardaki başkan ve üyeliklere adaylığını koymak, seçildikleri takdirde görev almak, genel ve mahalli seçimlerde aday seçimi yoklamalarına katılmak, seçildikleri takdirde Partinin listelerine girmek, Parti toplantılarına katılmak, Parti tüzük ve programının uygulanması konusundaki görüşlerini, kademe usulüne uymak suretiyle, Parti teşkilatına ve görevlilerine duyurmak haklarına sahiptir.

İKİNCİ BÖLÜM

Parti Teşkilatı

Teşkilatı oluşturan birimler

Madde 11- Partinin ana teşkilatı belde, ilçe, il ve Genel Merkez teşkilatı ile Türkiye Büyük Millet Meclisi Parti Grubu, il genel meclisi ve belediye meclisi gruplarından oluşur. Partinin ana teşkilatı yanında yan kuruluşları, danışma kurulları ve sektörel politika komisyonları ile yurtdışı temsilcilikleri de bulunur.(SPK: 7)

A) Ana teşkilat kademeleri aşağıdaki birimlerden oluşur:

1. İlçe Teşkilatı: İlçe kongresi, ilçe başkanı, ilçe yönetim kurulu, belde teşkilatı. (SPK: 20)

2. İl Teşkilatı: İl kongresi, il başkanı, il yönetim kurulu, il disiplin kurulu.(SPK: 19)

3. Genel Merkez Teşkilatı: Büyük Kongre, Genel Başkan, MKYK, MDK, Müşterek Disiplin Kurulu. (SPK: 13 ve 14) 

4. İl Genel Meclisi ve Belediye Meclisi Parti Grupları. 

5. Türkiye Büyük Millet Meclisi Parti Grubu. (SPK: 22 ve devamı)

B) Partinin yan kuruluşları aşağıdaki birimlerden oluşur;

1. Gençlik Kolları,

2. Kadın Kolları. ( SPK:7)

C) Danışma kurulları ve sektörel politika komisyonları;

1. Yüksek Danışma Kurulu,

2. Sektörel Politika Komisyonları,

3. İl ve ilçe danışma kurulları,

4. İl ve ilçe sektörel politika komisyonları.

D) Yurtdışı temsilcilikleri.

Parti temsilcisi ve yardımcı kurullar

Madde 12 – Köy ve mahallelerde, ilçe kongresine katılacak delege seçimlerini gerçekleştirmek ve gerekli işlemleri yürütmek için, her mahallede ve köyde Partiye kayıtlı üyeler arasından biri, ilçe yönetim kurulu tarafından Parti temsilcisi olarak görevlendirilir. (SPK: 20/5)

Partinin amacına uygun çalışmaları yapmak üzere teşkilat kademeleri kendi bünyelerinde danışma ve araştırma kurul ve komiteleri oluşturabilir. Bunların görev ve yetkileri ile üyelerin sayısı, seçilme ve görevlendirme usulleri yönetmelikle düzenlenir. (SPK: 13/2)

Köy ve mahalle toplantıları ile delege seçimleri (SPK: 20/2-3)

Madde 13 - Köy ve mahalle toplantıları yapma görevi, belde teşkilâtı bulunan yerlerde belde yönetim kuruluna, diğer yerlerde köy veya mahalle parti temsilcisine aittir.

İlçe başkanlığı, ilçeye bağlı her köyde ve mahallede oturan Parti üyelerinin listelerini, üye kayıt defterlerine uygun olarak ayrı ayrı hazırlayıp ait olduğu köy veya mahallenin Parti temsilcisine; belde teşkilâtı olan yerlerde belde yönetim kuruluna gönderir. Üyelerin oturdukları yerleri açıkça gösterir şekilde hazırlanması gereken bu listeler, toplantılardan on beş gün önce köy veya mahallede, uygun bir yere, ilçede Parti binasının kapısına asılmak suretiyle ilân olunur.

Partiye kayıtlı olup da listeye ismi yazılmamış, ya da o muhtarlık çevresinde oturmamış olup da listeye adları yazılmış üyeler hakkında, listelerin asıldığı tarihten itibaren beş gün içinde, herhangi bir üye tarafından ilçe yönetim kuruluna itiraz edilebilir. İlçe yönetim kurulu itirazları üç gün içinde karara bağlar ve listelerde gereken düzeltmeleri yaparak aynı şekilde ilân eder. Karar derhal, alındı belgesiyle şikâyetçiye tebliğ edilir. İlçe yönetim kurulu üç gün içinde karar vermez veya itirazı reddederse, il yönetim kuruluna itiraz edilebilir. İl yönetim kurulunun verdiği karar kesin olup, ilçe yönetim kurulu bu karara göre işlem yapmak zorundadır. Üyenin il yönetim kurulundan alacağı karar, toplantıya iştirak için yeterlidir.

Köy ve mahalle toplantılarının tarihi, saati ve umuma açık nitelikteki yeri toplantı gününden on gün önce, toplantının yapılacağı köy ve mahallede uygun bir yere, ilçede Parti binasının kapısına asılır. Toplantılar ilân edilen gün, saat ve yerde Parti temsilcisi tarafından, belde teşkilâtı olan yerlerde belde başkanı tarafında yoklama ile açılır. Kayıtlı üyelerin yarıdan bir fazlası yoksa toplantı bir saat sonraya bırakılır. İkinci toplantıda çoğunluk aranmaz.

Köy ve mahalle toplantılarında, Tüzüğün 15 inci maddesine uygun olarak ilçe kongresine katılacak miktarda asıl, bu sayının yarısı kadar yedek delege seçilir ve seçim tutanağı derhal ilçe başkanlığına gönderilir.

MKYK, her türlü delege seçimlerini kısmen veya tamamen iptal etmeye, yeniden yaptırmaya ve lüzum gördüğü hallerde delege seçimlerini bizzat yürütmeye ve yürütecek görevlileri seçmeye yetkilidir. (SPK: 16/2)

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Belde Teşkilatı

Belde yönetim kurulu, seçimi, görev ve yetkileri (SPK:7)

Madde 14- Belde yönetim kurulu, en az beş asıl ve beş yedek üyeden oluşur. Üye sayılarını belde nüfusu ile o beldede partiye kayıtlı üye sayısını dikkate alarak belirlemeye il yönetim kurulu yetkilidir.

Belde teşkilatının ilk kuruluşu, ilçe yönetim kurulunun görüşü alınarak il yönetim kurulu tarafından hazırlanacak listenin, teşkilat işlerinden sorumlu genel başkan yardımcısınca onaylanması suretiyle gerçekleşir. Belde teşkilatında görev verilecek Parti üyelerinin belde merkezinde ikamet etmeleri gerekir.

Belde başkanı ile yönetim kurulu, her kongre döneminde ilçe kongresinden önce, delege tespitleri için Tüzüğün 13 üncü maddesi uyarınca o yerde yapılacak toplantıda, aşağıdaki usule göre seçilir:

İlgili belediye hudutları dâhilinde ikamet eden her partili, belde yönetim kurulu başkan veya üyelikleri için adaylığını koyabilir yahut aday gösterilebilir. Adayların belirlenmesini müteakip toplantıda, ilçe başkanının nezaretinde yapılacak gizli oylamayla belde yönetim kurulu asıl ve yedek üyeleri belirlenir. Daha sonra belde yönetim kurulu asıl üyeliğine seçilenler, kendi aralarında gizli oy ve salt çoğunlukla bir başkan seçer.

Belediye meclisi ve il genel meclisi üyeleri belde teşkilatında görev alamazlar. Belde teşkilâtı kurulan yerleşim merkezlerinde, o yer için ayrıca parti temsilcisi seçilemez. 

Belde yönetim kurulu, partinin belediye hudutları dâhilindeki hizmetlerini yerine getirmekle görevlidir. Bu kapsamda;

a) Belde halkının Partiye karşı ilgi ve sevgisini artırmak, üye sayısını çoğaltmak, Partinin program ve prensiplerini yaymak ve Partinin başarısı için çalışır.

b) Beldede ikamet eden partili üyelerin onaylı bir listesini ilçe başkanlığından alarak toplantılar için hazır bulundurur.

c) İlçe kongresi için yapılacak delege seçimini, ilçe başkanlığının göstereceği takvim içerisinde gerçekleştirir. Bu maksatla yapılacak toplantının yer, gün ve saatini mahalli usullerle partililere duyurur.

d) Belde teşkilâtında görev alan üyeleri, Kanunun 33 üncü maddesi uyarınca ilgili makamlara yazı ile bildirir.

e) Üst kademelerin vereceği talimat ve görevleri yerine getirir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

İlçe ve İl Teşkilatı

İlçe kongresinin delegeleri

Madde 15- İlçe kongresi seçilmiş üyeler ile tabii üyelerden oluşur.

1. Seçilmiş üyeler: (SPK: 20/2)

a) Her ilçe için seçilmiş üye (delege) sayısı dörtyüzdür. Kayıtlı üye sayısının, bu sayıdan az olması halinde kayıtlı üyelerin tümü delege sayılır.

b) Kayıtlı üye sayısı dörtyüzden fazla ise, öncelikle her köy ve mahalleye birer delege verilir. Bulunan delege sayısı dörtyüz sayısından çıkarılır. Son milletvekili genel seçiminde partinin ilçede aldığı oy sayısı, artan sayıya bölünerek bir katsayı elde edilir. Bu katsayının partinin her köy ve mahallede aldığı oy sayısı ile ayrı ayrı çarpılması suretiyle her köy ve mahalleye artan sayıdan isabet eden delege sayısı bulunur.

c) Köy ve mahalleye isabet eden delege miktarı kadar o köy ve mahallede partili üye yoksa eksik üye kadar delegelik boş bırakılır. Bu delegelik başka bir köy veya mahalleden doldurulamaz.

2. Tabii üyeler: İlçe başkanı, İlçe yönetim kurulu üyeleri, ilçe belediye başkanı ve ilçeye bağlı belediyelerin başkanları ilçe kongresinin; Büyükşehir belediye başkanları dışındaki il belediye başkanları ile merkez ilçe çevresindeki belediyelerin başkanları da merkez ilçe kongresinin tabii üyeleridir. Geçici ilçe yönetim kurulu başkan ve üyeleri de kongreye katılma hakkına sahiptir. Ancak geçici ilçe yönetim kurulu başkan ve üyelerinden delege sıfatı olmayanların kongrede oy kullanma hakkı yoktur. (SPK: Ek Madde 2)

3. Onur üyeleri: Parti üyeliği devam eden eski ilçe başkanları, o ilçe çevresinde belediye başkanlığı yapmış olan partililer ile ilçenin bağlı bulunduğu ilin partili eski ve yeni milletvekilleri, o ilçenin partili il genel meclisi üyeleri, ilçe kongresinin onur üyeleridir. Bunlar kongrede söz alabilir, fakat oy kullanamazlar. (SPK: 20)

İl kongresi için seçilecek delege sayısı (SPK: 19) 

Madde 16- Her il kongresi için altıyüz kişi delege olarak seçilir.

İlçe kongresinde il kongresi için seçilecek delege sayısı, partinin o ilçe seçim çevresinde son milletvekili genel seçiminde aldığı oya göre şu şekilde hesaplanır; il seçim çevresinde son milletvekili genel seçiminde Partinin aldığı oy sayısı altıyüz sayısına bölünür. Elde edilen katsayı, ilçe seçim çevresinde son milletvekili genel seçiminde Partinin aldığı oy sayısı ile çarpılır. Ortaya çıkan rakam, o ilçe kongresinde il kongresi için seçilecek delege sayısını gösterir.

İlçenin genel seçimden sonra kurulması, kaldırılması, bölünmesi, birleştirilmesi gibi nedenlerle ilçede Partinin aldığı oy miktarının resmen tespit edilememesi halinde delege miktarının tespitine teşkilat işlerinden sorumlu genel başkan yardımcısı yetkilidir.

İlçe yönetim kurulu (SPK: 20)

Madde 17- İlçe yönetim kurulu, ilçe kongresi tarafından gizli oyla seçilir.

İlçe yönetim kurulu üye sayısı; Tüzüğün 98 inci maddesindeki temsil oranları gözetilmek kaydıyla, en az yedi asıl ve yedi yedek üye olmak üzere, ilçe nüfusu ve o ilçede kayıtlı üye sayısı dikkate alınarak il yönetim kurulunun teklifiyle MKYK tarafından belirlenir. 

İl kongresinin delegeleri

Madde 18- İl kongresi altıyüz seçilmiş üye ile tabii üyelerden oluşur.

1. Seçilmiş üyeler: İlçe kongrelerince, Tüzüğün 98 inci maddesindeki temsil oranları gözetilmek kaydıyla, Tüzüğün 16 ncı maddesine göre seçilen delegelerdir.

2. Tabii üyeler: İlin partili milletvekilleri, il başkanı ve il yönetimi kurulu üyeleri, il disiplin kurulu başkanı ve üyeleri ile Büyükşehir belediye başkanlarıdır. Geçici yönetim kurulu başkan ve üyeleri de kongreye katılma hakkına sahiptirler. Ancak geçici il yönetim kurulu başkanı ve üyelerinden delege sıfatı olmayanların kongrede oy kullanma hakları yoktur. (SPK: 19 ve ek Madde:2)

3. Onur üyeleri: Parti üyeliği devam eden eski il ve disiplin kurulu başkanları, Büyükşehir belediye başkanlığı yapmış olan partililer, ilin partili eski milletvekillileri, il kongresinin onur üyeleridir. Bunlar kongrede söz alabilir fakat oy kullanamazlar.

Büyük Kongre için seçilecek delege sayısı

Madde 19- Her il kongresinde, o ili Büyük Kongrede temsil etmek üzere seçilecek delege sayısı, aşağıdaki şekilde hesaplanır. (SPK: 14/3)

Son Milletvekili Genel Seçiminde alınan oy miktarı; Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısı iki katından, önce her ile iki ve milletvekili sayısı kadar delegelik tahsis edildikten sonra geriye kalan sayıya bölünür. Elde edilen katsayı o ildeki son Milletvekili Genel Seçiminde alınan oy ile çarpılır. Çıkan rakam ilin delege sayısını gösterir.

Olağan il kongresinde, Büyük Kongre için kaç delege seçileceği, Teşkilât Başkanlığınca hesap edilerek MKYK’nun onayından sonra, kongrelerin başlamasına karar verildiği tarihte il başkanlıklarına bildirilir.

İl yönetim kurulu (SPK: 19)

Madde 20- İl yönetim kurulu, il kongresi tarafından gizli oyla seçilir.

İl yönetim kurulu üye sayısı; Tüzüğün 98 inci maddesindeki temsil oranları gözetilmek kaydıyla, en az onbeş asıl ve onbeş yedek üye olmak üzere, il nüfusu ve o ilde kayıtlı üye sayısı dikkate alınarak teşkilat işlerinden sorumlu genel başkan yardımcısının teklifiyle MKYK tarafından belirlenir. 

BEŞİNCİ BÖLÜM

İlçe ve İl Kongreleri Hakkında Ortak Hükümler

Kongrelerin ilânı

Madde 21- İlçe ve il kongreleri, kongre gününden en az on beş gün önce alışılmış ilan araçları ile halka duyurulur. İlanda kongrenin yer, gün, saat ve gündemi ile çoğunluk sağlanamadığı takdirde ikinci toplantının nerede, ne zaman ve hangi saatte yapılacağı da belirtilir. (SPK: 121 ve Dernekler Kanunu: 21) İkinci toplantıda çoğunluk aranmaz.

İlçe ve il başkanlıkları delegelerin bilgilerini temin için uygun göreceği yazılı ve sözlü haberleşme tedbirlerini almakla görevlidir.

Delege listesinin bildirim zorunluluğu (SPK: 21/2)

Madde 22- İlçe başkanlığı köy ve mahalle toplantılarından sonra kongre için seçilen delegelerin listesini; il başkanlığı, ilçe kongrelerinde il kongresi için seçilen delegelerin listesini iki nüsha hazırlayarak kongreden en az onbeş gün önce o yerin yetkili seçim kurulu başkanlığına verir.

Kesinleştikten sonra yetkili seçim kurulu başkanlığı tarafından onaylanarak ilçe veya il başkanlığına iade olunan delege listesi, ilçe veya il kongresinin yoklama cetvelini teşkil eder.

Kongre dönemi ve delegeler

Madde 23- İlçe ve il kongrelerinin toplantı dönemi, bir üst kademe kongresinin yapılmasına engel olmayacak şekilde ve üç yıldan fazla olmamak kaydıyla MKYK tarafından belirlenir.

İlçe ve il kongrelerinde, üst kademe kongresi için belirlenmiş sayıda asıl ve bu sayının yarısı kadar da yedek delege seçimi yapılır. İlçe ve il kongre delegelerinin görev süreleri kendilerini seçen kongrelerin müteakip olağan toplantılarına kadar devam eder. (SPK:19/3 ve 20/7)

Her ne sebeple olursa olsun, kendi kademesinin kongresini yapmamış olan ilçe ve il teşkilâtı, üst kademe kongresine katılamaz.

MKYK gerek gördüğü haller ve yerlerde yeni delege seçimine karar verebilir.

Kongre gündeminin düzenlenmesi

Madde 24- Kongrelerin gündemi ilgili yönetim tarafından düzenlenir. Kongrede hazır olan delegelerin, en az yirmide birinin yazılı teklifi ve çoğunluğunun kararı ile gündem maddelerinin sırası değiştirilebilir veya gündeme yeni maddeler eklenebilir.

Üst kademelerin yazılı olarak bildirdiği konular, alt kademe kongrelerinde gündeme konulur.

Kongre başkanlık divanı

Madde 25- Kongreyi başkanlık divanı yönetir. Kongre açıldıktan sonra bir başkan, bir ikinci başkan ve yeteri kadar kâtip üyeden oluşan başkanlık divanı seçilir. Kongre başkanı gizli oyla seçilir. Aday tek ise bu seçim işari oyla yapılır. İkinci başkan ve kâtip üyeler işari oyla seçilir. Divan, gerekli kararları üyelerin salt çoğunluğu ile alır. Oylarda eşitlik halinde başkanın bulunduğu tarafın görüşü kabul edilir. (SPK: 121, Dernekler Kanunu. 24/5 ve6)

Kongre başkanının görev ve yetkileri

Madde 26- Kongre başkanı, toplantı düzenini sağlamak ve tutanağın yazılmasını kontrol etmekle görevli olup, kongrenin Kanun, ilgili mevzuat ve tüzük hükümleri çerçevesinde tamamlanması için gerekli tedbirleri alır.

Kongre düzenini bozanları, söz hakkının kullanılmasına engel olanları, kışkırtıcılık yapanları, ikaza rağmen konu dışında konuşanları, gerekiyorsa divan kararı ile kongre dışına çıkarmak başkanının yetkisindedir. Bu konularda alınacak kararlar kesindir. Ancak dışarı çıkarılanların seçimlerde oy hakları saklıdır. (Dernekler Ka: 24)

Kongrelerin görev ve yetkileri

Madde 27- Kongrelerde ülke sorunları ile mahalli ve genel kamu hizmetleri hakkında görüşmeler yapılır ve kararlar alınır.

Kongreler, adını taşıdıkları yönetim kurullarının üst karar ve denetim organlarıdır. Bu nedenle her kongre:

a) Kendi yönetim kurulunun bütün çalışmalarını tetkik ve müzakere eder. Gelecek hizmet dönemi için seçilecek yeni yönetim kurulunca yapılması gereken işler hakkında gerekli gördüğü direktifleri verir ve kararları alır.

b) Delegelerin tekliflerini inceler, yetkisi içinde olanları karara bağlar, olmayanları yönetim kurulu aracılığı ile bir üst kademeye gönderir.

c) Yönetim kurulunun çalışma raporunu, hesap durumunu inceler kabul veya reddeder.

d) Gelecek çalışma dönemine ait ve yönetim kurulunca hazırlanmış bütçeyi olduğu gibi veya değiştirerek kabul eder.

Kongrelerde uygulanacak kurallar

Madde 28- İlçe ve il kongrelerinde uygulanacak diğer kurallar şunlardır:

a) Kongrede ilk önce yönetim kurulunun faaliyet ve hesap raporu okunur. Faaliyet raporu ve yönetim kurulunun hesap durumu hakkında görüşme yapılıp karar verilmeden seçimlere geçilemez. Aksi halde yapılan işlemler geçersiz sayılır.

b) Kongre isterse yönetim kurulunun kesin hesap raporunu ve hesap raporunu, seçeceği, hesapları inceleme komisyonuna verebilir. Komisyon derhal toplanır, en kısa zamanda raporunu hazırlar ve Başkanlık Divanına teslim eder.

c) Kongrelerde söz hakkı, Genel Başkan, MKYK üyeleri ile partili milletvekilleri, üst kademe temsilcileri ve delegelerindir. Başkanlık Divanının teklifi ve kongrenin kabulü ile diğer kişilere de söz verilebilir.

d) Kongrelerde yönetim kurullarının ibrası için yapılan oylamalara, o kademenin başkan ve üyeleri katılamazlar. (SPK: 30)

e) Kongre tutanakları, kongre başkanlık divanınca imzalanır. İlçe kongresinde üç, il kongresinde iki nüsha olarak düzenlenen bu tutanaklardan biri kendi yönetim kuruluna, diğeri üst kademe yönetim kuruluna ve Genel Başkanlığa, kongre başkanlık divanı tarafından en kısa zamanda taahhütlü mektupla gönderilir veya imza mukabilinde teslim edilir.

f) Kongrelerde il ve ilçe başkan adayları tarafından kongre başkanlık divanına verilecek tüm organlara ilişkin (bir üst kademe kongresi için seçilecek delegeler dahil) toplu aday listeleri, Tüzüğün 98 inci maddesinde belirtilen temsil oranlarına uygun olmalıdır. Bu husus kongre başkanınca kontrol edilir ve gerekli düzeltmelerin yapılması istenir. Ancak, talebin bu oranın altında olması halinde talep miktarı esas alınır veya hiç talep yok ise genel hükümler uygulanır. 

Kongrelere ilişkin olup Tüzükte belirtilmeyen diğer hususlar MKYK tarafından onaylanan “Kongre Yönetmeliği” ile düzenlenir.

Seçimlerin yapılması (SPK: 21)

Madde 29- İlçe ve il organları seçimleri ile üst kongre delegelerinin seçimleri, yargı gözetimi altında gizli oy ve açık tasnif esasına göre aşağıdaki şekilde yapılır:

Seçim yapılacak ilçe ve il kongrelerinin delegelerini belirleyen listeler, Tüzüğün 18 ve 23 üncü maddeleri uyarınca ilgili ilçe veya il seçim kurulu başkanlıklarına verilir ve kongrenin yeri, günü, saati ile çoğunluk sağlanamadığı takdirde yapılacak ikinci toplantıya ilişkin hususlar bildirilir.

Seçim kurulu başkanı, gerektiğinde ilgili kayıt ve belgeleri de getirip incelemek suretiyle varsa noksanları tamamlattırdıktan sonra kongreye katılacakları belirleyen listeleri tasdik ve iade eder.

Onaylanan liste ile toplantıya ilişkin diğer hususlar, kongrenin toplantı tarihinden yedi gün önce kongresi yapılacak olan kademenin bulunduğu binada asılmak suretiyle ilân edilir. İlân süresi üç gündür. İlân süresi içinde, listeye yapılacak itirazlar hâkim tarafından incelenir ve en geç iki gün içinde kesin olarak karara bağlanır. Bu suretle kesinleşen listeler ile toplantıya ilişkin diğer hususlar, hâkim tarafından onaylanarak kongresi yapılan teşkilâta gönderilir.

Seçim kurulu başkanı, bir başkan ile iki üyeden oluşan yeteri kadar seçim sandık kurulu oluşturur. Seçim sandık kurulu başkanı ile bir üye memurlar, diğer üye de aday olmayan partili üyeler arasında seçilir. Ayrıca her sandık için aynı şekilde üçer yedek üye belirlenir. Seçim sandık kurulu başkanının yokluğunda kurula memur üye başkanlık eder. Seçim sandık kurulu; Kanunun, Parti Tüzüğünün ve Kongre Yönetmeliğinin öngördüğü esaslara göre seçimlerin yürütülmesi, yönetimi ve oyların tasnifiyle görevli olup, bu görevleri seçim ve tasnif işleri bitinceye kadar aralıksız devam eder.

Seçilme yeterliğine sahip her partili kongre seçimlerinde adaylığını koyabilir veya aday gösterilebilir.

Başkanlık Divanı toplu aday listeleri ile varsa ferdi başvuruları ayrı ayrı okumak sureti ile kongre genel kurulunun bilgisine sunduktan sonra, askı yoluyla da açık bir şekilde kongre salonunda ilân eder. Toplu aday listeleri; Tüzüğün 98 inci maddesindeki temsil oranları gözetilmek kaydıyla, seçimi yapılan organların başkan ile yönetim kurulları ve üst kongre delegeleri asıl ve yedek üye adaylarının yer aldığı, seçim kurullarınca mühürlenip oy pusulası olarak kullanılacak basılı listelerdir. Ferdi adaylar için de seçim kurullarınca mühürlenmiş kâğıtlar kullanılır.

Kongre seçmeni, toplu listeyi (birden fazla toplu liste varsa bunlardan birini) oy pusulası olarak kullanmakta serbesttir. Bir zarftan birden fazla aynı toplu liste çıkması halinde yalnız biri geçerlidir. Birden fazla değişik toplu liste veya oy pusulası varsa hepsi geçersizdir. Seçimi yapılacak kurulu oluşturan üye sayısından çok veya yarısından az ismin yazılı olduğu oy pusulaları da geçersizdir. El yazısı ile hazırlanan oy pusulaları ile basılı liste ve oy pusulalarında silinti ve el yazısı ile yapılacak değişiklikler geçerlidir

Seçim kurulunca gönderilen seçmen listesinde adı yazılı olmayanlar oy kullanamazlar. Oylar, oy verenin nüfus hüviyet cüzdanı veya resimli üyelik kimlik kartı veya kimlik tespiti amacıyla düzenlenmiş resmi bir belge ile kongre seçmeni olduğunun ispat edilmesinden ve listedeki ismin karşısındaki yerin imzalanmasından sonra kullanılır.

Seçimin devamı sırasında yapılan işlemler ile tutanakların düzenlenmesinden itibaren iki gün içinde seçim sonuçlarına yapılacak itirazlar hâkim tarafından aynı gün incelenir ve kesin olarak karara bağlanır.

MKYK tarafından lüzum görülen hal ve yerlerde kongre seçimleri, adaylığını koyanların seçimi yapılacak kurullara göre ayrı ayrı birleştirilen listeler ile de yapılabilir. Bu şekildeki listelerde işaretleme suretiyle yapılacak seçimin usül ve esasları Kongre Yönetmeliğinde gösterilir.

Şikâyet ve itirazlar

Madde 30- Köy ve mahalle toplantıları ile kongreler hakkındaki şikâyet ve itirazlar aşağıdaki usullere göre yapılır:

a) Köy ve mahalle toplantıları hakkındaki şikâyet ve itirazlar, o köy ve mahallede partiye kayıtlı üyelerin beşte biri tarafından toplantıdan sonraki üç gün içinde il yönetim kuruluna yapılır.

İl yönetim kurulu şikâyet konusu olan toplantıya ait dosyayı göndermesini ve görüşünü bildirmesini ilçe yönetim kurulundan ister. İlçe yönetim kurulu iki gün içinde bu isteği yerine getirir. İl yönetim kurulu, dosyanın gelişini takip eden iki gün içinde şikâyet ve itirazı kesin olarak karara bağlar. İlçe yönetim kurulu görüşünü bildirmez ve dosyayı göndermezse il yönetim kurulu beklemeksizin karar verir.

b) Seçim işlem ve sonuçları dışındaki sebeplerle ilçe kongresi hakkında ileri sürülecek şikâyet ve itirazlar, kongreye katılan delegelerin beşte biri tarafından, kongreden sonraki üç gün içinde il yönetim kuruluna yapılır. İl yönetim kurulu, şikâyet konusu kongreye ait dosyayı celbeder ve iki gün içinde karara bağlar. Taraflar il yönetim kurulunun bu kararına karşı tebliğ veya ilândan başlayarak üç gün içinde Genel Başkanlığa itiraz edebilirler. Genel Başkanlığın kararı kesindir.

c) Seçim işlem ve sonuçları dışındaki sebeplerle il kongresi hakkında ileri sürülecek şikâyet ve itirazlar, il kongresine katılan delegelerin beşte biri tarafından kongreden sonraki üç gün içinde MKYK’na yapılır. MKYK, yedi gün içinde itirazı kesin olarak karara bağlar.

Bir ilçenin köy ve mahallelerinin tamamında veya bir kısmında toplantı yapılmadan yapılmış gibi gösterildiğini ya da ilçe veya il kongresi yapılmadan yapılmış gibi gösterildiğini, MKYK öğrenirse, bu toplantı ve kongreleri geçersiz sayarak yeniden yapılmasını ister.

Yukarıdaki süreler içinde görevlerini yapmayanlar ilgili evrak ve tutanakları kasıtlı olarak yok edenler ve işlemin gecikmesine sebep olanlar hakkında disiplin hükümleri uygulanır.

ALTINCI BÖLÜM 

İlçe ve İl Yönetim Kurulları Hakkında Ortak Hükümler

Kurucu yönetim kurulları

Madde 31- Belde teşkilâtı ile ilçe ve il kademelerinin ilk kuruluşlarında, yetkili genel merkez organları tarafından kurucu yönetim kurulları teşkil olunur. Kurucu yönetim kurulları kendi kademelerinin toplantı ve kongrelerine kadar, seçilmiş yöneticilerin hak ve yetkilerine sahip olarak görev yaparlar.

Görev bölümü

Madde 32- İl ve ilçe yönetim kurulları ilk toplantılarında kendi aralarından bir başkan vekili, bir sekreter üye ve bir muhasip üye seçmek suretiyle görev bölümü yaparlar. Ayrıca Genel Başkanlık Divanındaki görev dağılımına paralel yeteri kadar başkan yardımcısı da seçilebilir. Bu seçimlerde toplantıya katılmış olanların salt çoğunluğunun oyunu almak yeterlidir.

Başkan, kademesinin çevresi içinde partiyi temsil eder. Başkanlığına bağlı teşkilatı denetler. Hesap işlerine ait belgeleri muhasip üye ile birlikte imzalar.

Başkan vekili, başkanın yardımcısıdır. Başkanın kendisine vereceği görevleri yapar ve başkan bulunmadığı zaman kendisine vekâlet eder.

Sekreter üye, Kanun, Tüzük ve yönetmelikler uyarınca gerekli defterleri tutar. Yönetim kurulu tutanaklarını düzenler, karar defterini yazar ve imza ettirir. Dosyaları ve her türlü kağıtları başkanla birlikte saklar. Başkan ve başkan vekilinin bulunmadığı zaman partiyi temsil yetkisi sekreter üyenindir.

Muhasip üye, yönetim kurulunun hesap işlerine bakar. Kanun, Tüzük ve yönetmelikler uyarınca muhasebe defterlerini tutar. Harcamaların kurul kararına uygun olmasından başkanla birlikte sorumludur. Aidatları tahsil eder ve bunun için gerekli tedbirleri alır. Gelir imkânlarını kurula teklif eder. Kongreye sunulacak kesin hesap raporunu ve bütçe tasarısını hazırlar. Kademeye ait çeşitli işler, yönetim kurulu kararı ile üyeler arasında bölüşülür.

Görevliler, verilen görevlerin yerine getirilmesinden birinci derecede sorumludurlar. Başkan vekili, sekreter ve muhasip üyelerden biri veya birkaçı seçildikleri usulle değiştirilebilir. Ancak bunun için yönetim kurulu üye tam sayısının üçte birinin teklifi şarttır. İlk iki değişiklik salt çoğunluk ile daha sonraki değişiklikler üçte iki çoğunlukla gerçekleşir.

Kurul toplantılarına katılma

Madde 33- İl ve ilçe yönetim kurulları en az ayda iki defa üye tam sayısının salt çoğunluğu ile toplanır ve Tüzükte aksine hüküm yoksa, başkan dahil mevcudun çoğunluğu ile karar verir. Toplantılar münhasıran il veya ilçe merkezi binasında yapılır. Kararlar mevcut üyeler tarafından imzalanarak saklanır. Katılmayan üyeler karar defterinde gösterilir.

Birbirini takip eden beş toplantıya katılmayan üye istifa etmiş sayılır. Müstafi sayılan üyenin bir üst kurula itiraz hakkı vardır. İtiraz üzerine verilen karar kesindir. Kongrelerin başlangıcı tarihinden bitimine kadar ki dönemde bu fıkranın uygulanması için Teşkilat Başkanlığının onayının alınması gerekir. Herhangi bir sebeple üyeliğin boşalması halinde aldıkları oy sırasına göre yedek üyeler görev alır.

Kurulların görev ve yetkileri

Madde 34- İlçe ve il yönetim kurullarının görev ve yetkileri şunlardır:

a) Kongreleri, toplantı tarihinden en az yedi gün önce mahallin en büyük mülki âmirine bildirmek,

b) Kongrelerin delege listelerini, Kanunun 21 inci maddesinde öngörüldüğü şekilde ismen hazırlayıp kongre başkanlık divanına vermek,

c) Organlarda görev alanları Kanunun 33 üncü maddesinde öngörüldüğü şekilde ilgili makamlara yazı ile bildirmek,

d) Partinin amaç, ilke ve programını kanuni haklardan faydalanarak yaymak, halkın Partiye karşı sevgisini ve ilgisini artırmak için çalışmak,

e) Kanun ve Tüzük hükümlerini, yönetmelik gereklerini, MKYK kararlarını, üst kademelerin vereceği talimatı ve kongresinin kararlarını yerine getirmek. Kendisine bağlı teşkilâtı denetlemek; kademelerin çalışmalarını düzenlemek,

f) Seçimlerde parti adaylarını kazandırmak için çalışmak, memleket işleriyle ilgilenmek.

g) Kendi kongrelerinde görüşülecek konuları hazırlamak. Çalışma ve kesin hesap raporu ile gelecek dönem bütçe tasarısını kongreye sunmak.

h) Partililer arasındaki geçimsizliği önlemek ve arabulmak,

i) Partiyi kuvvetlendirmek ve genişletmek, bu konuda gerekli gördüğü düşünceleri üst kademeye bildirmek, parti gelirinin en elverişli bir şekilde toplanması ve yeni gelir kaynakları bulunması için tedbirler almak,

j) Zorunluluk olmadıkça, bir üst kademeden yukarı kademe ile yazışmaya girmeden hiyerarşiyi gözeterek, alt ve üst kademe ile ilişkilerini nezaket ve saygı çerçevesinde yürütmek ve hizmet beraberliğini devam ettirmek.

k) Kendi çevrelerindeki bütün siyasi çalışmalarla yakından ilgilenerek, çevrenin toplumsal, ekonomik, sağlık, bayındırlık ve diğer işleri hakkında, belediyeler ve il genel meclislerindeki partilileri bilgilendirmek ve yön göstermek, seçimlerde yapılması gereken işleri çevrenin özelliklerine göre düzenlemek ve yürütmek.

Kurul başkan ve üyeliklerinin boşalması

Madde 35- İlçe veya il yönetim kurulu ile il disiplin kurulu asıl ve yedek üyelerin her ne sebeple olursa olsun toptan çekilmeleri halinde boşalan kurullar yerine MKYK tarafından yenileri oluşturulur. 

İl veya ilçe yönetim kurullarının üye sayısı, yedeklerin de görev almasından sonra yarıdan aşağıya düşerse, kurul boşalmış sayılır. Bu durumda MKYK tarafından yeni il veya ilçe yönetim kurulu oluşturulur.

Bu suretle oluşturulan kurullar, kongrece seçilmiş yönetim ve disiplin kurullarının hak ve yetkilerini haiz olup, MKYK tarafından, ilgili kademenin kongresinin olağanüstü toplanmasına karar verilmedikçe, normal kademe kongresine kadar göreve devam eder.

İşten el çektirme dışında bir sebeple başkanlığın boşalması halinde, ilgili kurul yedekleri ile tam sayıya, bu mümkün olmadığı takdirde karar yeter sayısına tamamladıktan sonra kendi arasında üye tamsayısının (eksik tamamlandıysa bu sayının) salt çoğunluğu ile bir başkan seçer. Seçilen bu başkan, üye tam sayısının (eksik tamamlandıysa bu sayının) salt çoğunluğunun teklifi, üçte ikisinin oyuyla değiştirilebilir. Değişikliğin yapılacağı toplantılar ilçelerde il başkanı veya görevlendireceği, illerde de genel merkezin görevlendireceği kişinin gözetiminde yapılır.

İşten el çektirme (SPK: 19/5)

Madde 36- Kademelerde görev alanlar ilçe ve il başkanı ile yönetim kurullarına;

a) Kanun ve Tüzük hükümleri uyarınca tutulması gerekli defter ve kayıtların, usulüne uygun olarak tutulmaması veya tutulan defter ve kayıtlar üzerinde kasıtlı olarak değişiklik yapılması yahut muhafaza edilmemesi; Kanun, Tüzük ve muhasebe yönetmeliğinde öngörülen muhasebe ile ilgili belgelerin süresi içinde Genel Merkeze gönderilmemesi,

b) Organlarda görev alanların kimliklerinin mahallin en büyük mülki amirliğine yazı ile bildirilmemesi,

c) Ülke ve Parti çıkarlarını açıkça ve ağır şekilde zedeleyici davranışlarda bulunulması,

d) Tüzüğün 74 üncü maddesinin 3 numaralı bendinde yazılı fiillerden birinin yönetim kurulu üyesi sıfatıyla işlenilmesi,

e) Etkili bir hizmet ahenginin kurulmamış olması,

hallerinin bir veya birkaçının gerçekleşmesi durumunda, ilgilinin kanuni sorumlulukları saklı kalmak şartıyla, MKYK tarafından, aşağıda belirtilen usullerde kısmen veya tamamen işten el çektirilebilir:

1) İşten el çektirmeyi gerektiren bir durumu tespit eden il yönetim kurulu gerekçeli bir rapor ile MKYK’ndan, ilçe başkanının işten el çektirilmesini ve ilçe yönetim kurulunun feshini isteyebilir. MKYK, inceleme yaptırdıktan sonra veya teftiş sırasında Parti müfettişinin göstereceği lüzum üzerine, vereceği kararla ilçe başkanı ve üyelerine kısmen veya tamamen işten el çektirilebilir ve geçici kurulu kurar veya eksikleri tamamlar. MKYK’nun kararı kesindir.

2) MKYK, re'sen veya parti müfettişlerinin göstereceği lüzum üzerine, il başkanı veya yönetim kuruluna kısmen veya tamamen işten el çektirebilir. MKYK’nun kararı kesindir.

3) İlçe ve il yönetim kurullarının asıl ve yedek üyeleri ile birlikte toptan işten el çektirilmeleri halinde MKYK, işten el çektirme kararı ile birlikte geçici kurulu kurar ve tebliğ eder. Kısmen işten el çektirme halinde il veya ilçe yönetim kurulu yedek üyelerle tamamlanır.

4) İşten el çektirme kararı, Kanunun 102 inci maddesinin ikinci fıkrasında gösterilen haller dışında yetkili kurulların üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu ve gizli oyla alınır. (SPK: 20/9)

İşten el çektirme kararının ilçe yönetim kuruluna tebliğinden itibaren otuz gün içinde ilçe kongresi; il yönetim kuruluna tebliğinden itibaren kırkbeş gün içinde il kongresi toplanarak yeni yönetim kurulunu seçer. Bu süre içinde ilçe veya il kongresi için yeni delege seçilmiş değilse, kongre eski delegelerle toplanır. Bu suretle seçilen ilçe ve il yönetim kurulunun görev süresi, normal kademe kongrelerine kadar devam eder.

Ancak, işten el çektirme kararının verilmesi sırasında veya bundan sonra normal kademe kongrelerine başlanmış ise, geçici yönetim kurulunun yapacağı bu kongre, normal kademe kongresinin gündemine uygun olarak toplanır. (SPK: 19/5, 20/9)

Yasak durumlar

Madde 37- Yönetim kurulu başkan ve üyeleri;

a) MKYK’nun iznini almadan Parti genel politikası hakkında kendi görevlerini aşan konularda demeç veremezler. Kendi kademelerine paralel resmi makamlardan yukarı makamlarla yazışma yapamazlar. Zorunlu hallerde bir üst kademenin yönetim kuruluna bildirerek onun aracılığı ile takipte bulunurlar.

b) Bağlı bulundukları üst kademe ile ilgilerini kesmeye karar veremezler. Dinletemedikleri şikâyet ve istekleri varsa, o kademeye bilgi vermek suretiyle bir üst kademeye başvururlar.

YEDİNCİ BÖLÜM

Merkez Teşkilatı

Birinci Fasıl

Büyük Kongre

Büyük Kongrenin zamanı ve ilânı

Madde 38- Büyük Kongre en az iki, en çok üç yılda bir MKYK’nun belirteceği tarihte toplanır (SPK: 14/6)

Büyük Kongrenin yeri, günü saati, gündemi, ilk gün çoğunluk sağlanamadığı takdirde toplantının ertesi güne bırakılacağı ve ikinci gün toplantısının yeri ile saati, en az bir ay önce, en az bir gazetede ilân edilir, aynı süre içinde il başkanlıklarına yazı ile duyurulur ve en az yedi gün önce mahallin en büyük mülki âmirliğine bildirilir.

Olağanüstü toplantılar için ilân süresi onbeş gündür.

Büyük Kongrenin oluşumu(SPK:14)

Madde 39- Büyük Kongre, TBMM üye tam sayısının iki katı kadar seçilmiş üye ile tabii üyelerden oluşur.

1. Seçilmiş üyeler: Tüzüğün 98 inci maddesindeki temsil oranları gözetilmek kaydıyla, Tüzüğün 19 uncu maddesi uyarınca her il kongresinde Büyük Kongre için seçilen delegelerdir. Büyük Kongre delegelerinin bu sıfatları kendilerini seçen kongrenin gelecek olağan toplantısına kadar devam eder.

2. Tabii üyeler: Parti Genel Başkanı, MKYK üyeleri, MDK üyeleri, Partili Bakanlar Kurulu üyeleri, TBMM'nin Partili Üyeleri, Parti üyeliği devam eden Kurucular Kurulu üyeleri, Büyük Kongrenin tabii üyeleridir. Bu üyeler ayrıca il kongrelerinde delege olarak seçilemez.

3. Onur üyeleri: Parti üyeliği devam etmek kaydıyla; Genel Başkanlık, Başbakanlık, Bakanlık, T.B.M.M üyeliği, MKYK üyeliği yapmış olan partililer, Büyük Kongrenin onur üyeleridir. Bunlar Kongrede söz alabilir, fakat oy kullanamazlar.

Gündem, açılış; toplantı ve karar nisabı

Madde 40- Büyük Kongrenin gündemi MKYK tarafından düzenlenir. Kongre, gündemine ve çalışma usulüne hâkimdir. Büyük Kongrenin olağanüstü toplantısının gündemi ise çağrıyı yapan organ tarafından hazırlanır.

Büyük Kongre yoklama yapıldıktan sonra yeter sayı varsa Parti Genel Başkanı tarafından açılır.

Toplantı yeter sayısı, Büyük Kongre üye tam sayısının salt çoğunluğudur. İlk çağrı üzerine yapılan toplantıda; toplantı yeter sayısı bulunamazsa, ikinci çağrı üzerine yapılacak toplantıda salt çoğunluk aranmaz.

Büyük Kongre'nin karar yeter sayısı Tüzükte aksine hüküm yoksa hazır bulunan üyelerin salt çoğunluğudur (SPK: 14/9)

Kongre divanı

Madde 41- Büyük Kongre'de gündeme geçilmezden önce bir başkan, yeteri kadar ikinci başkan ve kâtip üye seçilerek kongre divanı oluşturulur. Büyük Kongre Başkanı gizli oyla, aday tek ise işari oyla seçilir. İkinci başkan ve kâtipler işari oy ile seçilir.

Kongre Divanı; müzakereleri idare etmek, toplantı düzenini sağlamak, tutanağı düzenlemek, sayım ve dökümü denetlemek ve tasnif sırasında veya sonradan vaki itirazları inceleyip karara bağlamakla görevlidir.

Açılış konuşması ve raporun okunması

Madde 42- Büyük Kongrede, divan teşkilinden sonra açılış konuşması için, Parti Genel Başkanına söz verilir. Bundan sonra MKYK’nun faaliyet ve hesap raporu Genel Başkan veya Genel Başkanlık Divanı üyelerinden biri tarafından okunur.

Komisyonlar

Madde 43- Büyük Kongrede divanın çalışmalarına yardımcı olmak üzere, işin mahiyetine ve kongrede beliren temayüle göre komisyonlar oluşturulabilir. Divan Başkanı, açılış konuşmasından sonra; kurulması öngörülen komisyonlar için, genel kuruldan delegelerin meslek ve ihtisas durumları göz önünde tutulmak suretiyle aday gösterilmesini talep eder. Her komisyon için yedi üye olmak kaydıyla teklif olunacak adaylar, işari oy ile genel kurulun onayına sunulur. 

Komisyonların çalışması

Madde 44- Her komisyon kendisine bir başkan, bir ikinci başkan ve kâtip seçer. Bunlar komisyon divanını teşkil ederler. Divan, gündemi düzenler. Komisyon, gündemine hâkimdir. Komisyonlarda toplantı yeter sayısı üye tem sayısının salt çoğunluğudur.

Komisyon kendine verilen işlerin mahiyetine göre alt komisyonlar kurabilir. Herhangi bir konunun izah ve savunmasını üyelerden birine verebilir.

Komisyon çalışmasına her delege katılabilir ve görüş bildirebilir. Ancak üye olmayanlar oy kullanamaz.

Her komisyon başkanı, divan üyelerinin adlarını ve düzenledikleri raporları, diğer kâğıtlarla birlikte Büyük Kongre Divanına verir.

Komisyon raporu Büyük Kongrede görüşülerek oylanır. Kabul edilirse kesinlik kazanır.

Kongre görüşmeleri

Madde 45- Büyük Kongredeki görüşmeler gündemindeki sıraya göre yapılır. Bu sıranın değiştirilmesi veya bir konunun gündeme alınması kongrenin kararına bağlıdır.

Görüşmeler söz isteği sırasına göre yürütülür.

Parti Genel Başkanı ile MKYK adına söz isteyen MKYK üyesine, komisyon başkanı ve sözcülerine, konuşmak istediklerinde öncelikle söz verilir.

Parti Tüzük ve programında değişiklik yapılmasına ilişkin olan veya Parti politikalarını ilgilendiren konularda karar alınmasına dair teklifleri karara bağlamak için; bunların Genel Başkan, MKYK ve Büyük Kongre üyelerinin en az yirmide biri tarafından ileri sürülmüş olması gerekir.

Kanunlar, Parti Tüzük ve programı çerçevesinde toplumu ve Devleti ilgilendiren konularla, kamu faaliyetleri konularında karar alınmasına dair teklifleri karara bağlamak için, bu tekliflerin Büyük Kongrede hazır bulunan üyelerin üçte biri tarafından yapılmış olması şarttır. Bu teklifler Büyük Kongrece seçilecek bir komisyonda görüşüldükten sonra komisyon raporu ile birlikte incelenir ve karar bağlanır. (SPK: 14/son fıkra)

Çalışma raporuna muhalefet şerhi vermemiş olan MKYK üyesine, rapor aleyhine söz verilmez.

Büyük Kongrenin görev ve yetkileri

Madde 46- Büyük Kongre, Partinin en yüksek karar organı olup görev ve yetkileri şunlardır: (SPK: 14/1)

a) Parti Genel Başkanını, Partinin MKYK ile MDK asıl ve yedek üyelerini seçmek.

b) Partinin gelir-gider kesin hesabını kabul ve MKYK’nun ibra edilip edilmeyeceğine karar vermek. Gerekli hallerde sorumlular hakkında dava açılmasına karar vermek ve bu kararın icrası için Genel Başkanı görevlendirmek.

c) Partinin Tüzük ve Programını kabul etmek veya değiştirmek.

d) Toplumu, Devleti ve Partiyi ilgilendiren konularla, kamu faaliyetleri ve Parti politikası hakkında genel nitelikte olmak şartıyla bağlayıcı veya temenni kararları almak.

e) Her kademedeki Parti disiplin kurullarınca verilen disiplin cezalarının affına ilişkin MKYK’nun tekliflerini karara bağlamak.

f) Partinin kapanmasına veya başka bir partiyle birleşmesine ve böylece hukuki varlığı sona erecek olan Partinin mallarının tasfiye ve intikal şekline karar vermek. (SPK: 14/5)

g) Kanun ve Tüzükle verilen diğer görevleri yerine getirmek, kararları almak ve yetkileri kullanmak. 

Büyük Kongre seçimleri

Madde 47- Genel Başkan, MKYK ile MDK üyelerinin seçimleri yargı gözetimi altında gizli oy ve açık tasnif esasına göre aşağıdaki şekilde yapılır:

Seçim yapılacak Büyük Kongre toplantılarından en az on beş gün önce kongreye katılacak üyeleri gösteren listeler, Yüksek Seçim Kurulunun tayin edeceği seçim kurulu başkanına iki nüsha olarak verilir. Kanunun 21 inci maddesindeki esaslara göre seçim kurulu başkanınca tasdik edilen listeler, Kongre toplantı tarihinden yedi gün önce Parti Genel Merkezi binasında asılmak suretiyle ilan edilir. İlan süresi üç gündür. Listeye ilişkin itirazlar, ilan süresince ilgili hakime yapılır. Bu suretle ilgili seçim kurulu tarafından kesinleştirilen ve mühürlenerek partiye gönderilen listeye hiçbir suretle itiraz edilemez.

Büyük Kongrede yapılacak seçimlerde Genel Başkanlığa aday olabilmek için, Büyük Kongre delegelerinin en az onda birinin teklifi gereklidir. Bu adayların isimlerinin yer aldığı listeler, Tüzükte gösterilen usullere uygun olarak düzenlenip, mühürlenmek için görevli seçim kurulu başkanına verilir.

Bir Büyük Kongre delegesi birden fazla kişiyi Genel Başkan adayı olarak teklif edemez.

Seçim Kurulu Başkanlığınca, Büyük Kongre Seçim Sandık Kuruluna yardımcı olunması ve oyların sayılması için, aday olmayanlar arasından ayrı ayrı illerden olmak şartıyla her organ seçimi için üçer kişilik tasnif komisyonu kurulur.

Kongre Başkanlık Divanı; MKYK ile MDK üyelikleri için delege kimliği ile şahsen başvuran Büyük Kongre delegesi olan adaylar ile Büyük Kongre delegesi olmayıp Büyük Kongre delegelerinin en az onda biri tarafından aday gösterilenlerin isimleri kur'a ile belirlenecek bir harften itibaren soyadı alfabe sırasını esas alarak, bu kurullara göre ayrı ayrı listelerde birleştirip, Genel Kurulun bilgisine sunduktan sonra açık bir şekilde askı yoluyla da kongre salonunda ilan eder ve çoğaltıldıktan sonra mühürlenip oy pusulası olarak kullanılmak üzere seçim kurulu başkanına gönderir.

İlçe ve il yönetim kurullarında görev alanlar istifa etmedikçe MKYK’na aday olamazlar.

Tüzüğün 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca Genel Başkan tarafından teklif olunan yirmi adayın listesi de seçim kurulu başkanlığınca mühürlenir. Büyük Kongre delegeleri, bu listeden on adayı işaretlemek suretiyle oylarını kullanırlar. On adaydan çok veya beş adaydan az işaretlenen listeler ile üzeri çizilmiş veya başka isim yazılmış listeler geçersiz sayılır. Genel Başkan listesinin asıl ve yedek üyeleri aldıkları oy sırasına göre belirlenir, eşitlik halinde kur'a çekilir.

Oyların kullanılması

Madde 48- Seçim Kurulunca gönderilen listede (hazirûn cetvelinde) adı yazılı olmayanlar oy kullanamazlar. Oylar, oy verenin nüfus hüviyet cüzdanı veya resimli üyelik kimlik kartı veya kimlik tespiti amacıyla düzenlenmiş resmi belge ile, Büyük Kongre seçmeni olduğunun ispat edilmesinden ve listedeki isminin karşısındaki yerin imzalanmasından sonra kullanılır.

Oylar, oy verme sırasında sandık kurulu başkanı tarafından verilen, adayları gösterir ve seçim kurulu başkanınca mühürlenmiş listedeki isimlerin işaretlenmesi suretiyle kullanılır. Seçilecek organı oluşturan üye sayısından fazla veya yarısından az adayın işaretlendiği oy pusulalarıyla, seçim kurulunca mühürlenmemiş oy pusulaları geçersiz sayılır.

Tasnif sonunda en fazla oy alanlar asıl üyeliklere, sonra gelenler ise aldıkları oya göre sıra ile yedek üyeliklere seçilmiş olurlar. Eşitlik halinde kur'a çekilir.

Seçim sonuçlarına, tutanakların düzenlenip ilan edilmesinden itibaren iki gün içerisinde ilgililer tarafından ilgili hâkime itiraz edilebilir. Hâkim tarafından verilen karar kesindir.

Kongre zabıtları

Madde 49- Kongrenin sonunda kongreye ait seçimlere ilişkin olanlar dışındaki bütün evrak ve zabıtlar kongre başkanı tarafından Parti Genel Başkanı'na dizi pusulasına rapten teslim edilir.

Kullanılan oylar ve seçimlere ait diğer belgelerle tutanağın bir örneği ilgili seçim kurulu başkanlığı verilir.

Büyük Kongrenin olağanüstü toplantısı

Madde 50- Genel Başkanın veya MKYK’nun lüzum göstermesi yahut Büyük Kongre delegelerinin beşte birinin yazılı talebi üzerine, Büyük Kongre olağanüstü toplantıya çağrılır. Bu takdirde ancak toplantıyı isteyenler tarafından düzenlenen gündemdeki konular görüşülür ve karara bağlanır. (SPK: 14/6)

Genel Başkanlığın, Merkez Karar ve Yönetim Kurulunun veya Merkez Disiplin Kurulunun herhangi bir sebeple boşalması hali dışında seçimin olağanüstü toplantı sebebi olabilmesi için Genel Başkanın veya Büyük Kongre Delege tam sayısının salt çoğunluğunun yazılı talebi gerekir. 

İkinci Fasıl

Merkez Karar ve Yönetim Kurulu 

Oluşumu, süresi ve çalışma usulü

Madde 51- MKYK, Partinin Büyük Kongreden sonra gelen en yüksek karar ve icra organı olup;

a) Parti Genel Başkanı,

b) Büyük Kongrece seçilen kırk asıl ve yirmi yedek üye,

c) Büyük Kongrede yeni Genel Başkan tarafından Tüzüğün 98 inci maddesindeki temsil oranları gözetilmek kaydıyla teklif olunan yirmi aday arasında seçilen on asıl ve beş yedek üyeden,

oluşur. (SPK: 16/1)

MKYK'nun görevi, Büyük Kongrenin gelecek olağan toplantısına kadar devam eder. Bu süre içinde ölüm ve istifa gibi sebeplerle ayrılanların yerine, yukarıdaki (b) bendine göre seçilen ayrılmışsa bu listenin, (c) bendine göre seçilen ayrılmışsa bu listenin en fazla oy alan yedeği çağrılır.

Görev ve yetkileri (SPK: 16/6)

Madde 52- MKYK’nun görev ve yetkileri şunlardır:

a) Partinin program ve Tüzüğünün hükümlerini, Büyük Kongre kararlarını uygulamak ve bunlara göre Partinin bütün teşkilatını idare etmek,

b) Lüzum görülen yerlerde teşkilat kurmak,

c) Partinin program ve Tüzüğünün uygulanması, personelin mesaisinin düzenlenmesi, ihtisas komisyonları ve bürolarının teşkili ile diğer lüzumlu gördüğü hususlar hakkında yönetmenlikler hazırlamak,

d) Partinin prensiplerini yaymak için bütün basın yayın araçlarından faydalanmaya çalışmak,

e) Partinin umumi faaliyet ve siyaseti hakkında teşkilatı aydınlatmak ve yapılması gereken işler hususunda direktif ve talimat vermek; teşkilat kademelerinden intikal eden konularda karar vermek ve gerekli gördüğü bilgiyi istemek,

f) Büyük Kongreye sunulacak bilânçoyu, kesin hesap raporunu, bütçeyi, umumi faaliyet raporunu hazırlamak,

g) Partinin görüşü ve ele aldığı meseleleri Parti teşkilatı ile TBMM Parti Grubuna aksettirmek, takip etmek ve sonuçlandırmak, lüzumu halinde TBMM Parti Grubu Yönetim Kurulu ile müşterek toplantı yapmak,

h) Partinin gelirini artırmaya çalışmak ve bunun için gerekli tedbirleri ve kararları almak,

i) Bütün seçimlere ait seçim mekanizmasını tanzim, sevk ve idare etmek

j) Uygulamada karşılaşılan durumlar karşısında gerekli kararları almak, kanunlar ile Tüzüğün verdiği veya yasaklamadığı görevleri yerine getirmek, her türlü kararı ve tedbirleri almak,

k) Parti teşkilatının kanun ve tüzük hükümlerine uygun çalışmalarını temin ve murakabe etmek üzere Parti denetim birimi kurmak, bu birimin çalışma şekli ve usullerini düzenleyen yönetmeliği hazırlamak, parti müfettişlerini kontrol ve murakabe etmek,

l) İl ve ilçe teşkilatlarındaki organların ve bu organların başkanlık divanının üye sayısını kanuni sayıdan az olmamak üzere azaltmak veya çoğaltmak, bu karar kongrelerden sonra ise nasıl tamamlanacağını tespit etmek,

Parti teşkilat kademeleri hiyerarşik sıra ile MKYK’na bağlıdır. MKYK, sadece zaruri gördüğü hallerde teşkilat kademelerinin görev ve yetkilerini re'sen kullanılabilir. Partinin bütün ana teşkilatı ve yan kuruluşları, Parti Tüzüğü ve yönetmeliklerinin hükümlerinin gösterdiği şekil ve şartlar dışında ve bu hükümlerin göstermediği bir sonuç ve hal tarzına göre karar alamazlar. Böyle kararlar alındığı takdirde MKYK Büyük Kongreye karşı sorumluluğu üzerine alarak gerekçesini göstermek suretiyle bu türlü kararları tatbik etmemek ve ettirmemek yetkisini haizdir.

Üçüncü Fasıl

Genel Başkan

Seçimi ve görev süresi

Madde 53- Parti Genel Başkanı Büyük Kongrece, gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğu ile seçilir. Kongre Başkanlık Divanı, Genel Başkanlık için müracaat eden adayları tek listede birleştirip, mühürledikten sonra oy pusulası olarak kullanılmak üzere seçim kurulu başkanına teslim eder. Oylar oy verme sırasında adayların birinin işaretlenmesi suretiyle kullanılır. Birden fazla ismin işaretlendiği oy pusulaları ile mühürsüz oy pusulaları geçersiz sayılır.

Oy pusulasının hazırlanmasında kur'a ile belirlenecek bir harften itibaren soyadı alfabe sırası esas alınır. İlk iki oylamada sonuç alınamazsa, üçüncü oylamada en çok oy alan seçilmiş sayılır. Genel Başkan, Büyük Kongrenin müteakip olağan toplantısına kadar ve en çok üç yıl için seçilir ve tekrar seçilebilir.

Ancak on yıl Genel Başkanlık yapanların müteakip kongrelerde tekrar Genel Başkan seçilebilmesi için, Büyük Kongre üye tam sayısının beşte üçünün oyu aranır.

Parti Genel Başkanlığının herhangi bir suretle boşalması halinde MKYK en çok onbeş gün içinde toplanarak Genel Başkan Vekilini seçer ve boşalmadan itibaren en geç kırkbeş gün içinde toplanmak üzere, Genel Başkanı seçmek için Büyük Kongreyi toplantıya davet eder.

MKYK Genel Başkan Vekilini seçinceye kadar Genel Başkanlık görevlerini Siyasi İşler ve Koordinasyon Başkanı yürütür.

Görev ve yetkileri

Madde 54- Partinin Genel Başkanı, disiplin kurulları dışında bütün parti teşkilâtının tabii başkanı olup, Büyük Kongreye ve MKYK’na karşı şahsen sorumludur. (SPK: 15/4 ve 16/5)

Bu sıfatla: (SPK: 15/3)

a) Adli, idari, mali ve benzeri merciler ve kuruluşlar nezdinde partiyi temsil eder.

b) Parti adına dava açma ve taraf olma yetkisine sahiptir.

c) Partililer ve kademeler arasında hizmet ahengini sağlar ve muhtelif parti organlarının müşterek toplantılarına başkanlık eder.

d) Parti dışında hiçbir dernek veya vakıfta üyelik yapamaz, görev alamaz.

e) Genel Başkan Yardımcıları arasında görev bölümü yapar, gerekli gördüğü takdirde görev yerlerini değiştirir.

f) Parti Genel Merkezinde istihdam edilecek personeli tayin eder.

g) Disiplin kurallarınca verilecek disiplin cezalarını ilgilinin talebi halinde, ait olduğu teşkilât kademesinin kurul kararı ile belirlenen görüşünü aldıktan sonra af edebilir. Kademenin kararı, Genel Başkanın yetki ve takdirini bağlamaz. (SPK: 58)

Genel Başkanlık Divanı

Madde 55- MKYK; Büyük Kongreyi müteakip yapacağı ilk toplantıda kendi üyeleri arasından, gizli oyla ve salt çoğunlukla Genel Başkan Yardımcısı ve Genel Sekreter olarak görevlendirmek üzere oniki kişiyi seçerek Genel Başkanlık Divanını oluşturur. Bunlar Genel Başkanın teklifi üzerine MKYK’nca görevden alınabilir. 

Genel Başkanlık Divanı en az haftada bir kere toplanır. Genel Başkanca çağırıldıklarında Genel Başkan Yardımcıları ile Genel Sekreterin yardımcıları da toplantılara katılır.

Genel Başkanlık Divanının görev ve yetkileri

Madde 56- Genel Başkanlık Divanı, Genel Başkanın danışma ve yürütme organıdır.

a) Partiyi, Büyük Kongrenin direktifleri ve MKYK’nun kararları doğrultusunda sevk ve idare işlerinde, Genel Başkana yardımcı olur.

b) Partinin her türlü kurul ve birimlerinde etkili bir çalışma temposunun gerçekleşmesine teşkilat kademeleri arasında uyumun sağlanmasına çalışır.

c) TBMM Parti Grubu ile Genel Merkez arasında temas ve irtibatı devam ettirir.

d) Genel Başkan tarafından yapılacak veya Parti adına yayınlanacak önemli beyanat ve açıklamaların esaslarını tespit eder.

e) MKYK’nun gündemini hazırlar.

f) Seçimlere ait organizasyonu tanzim, sevk ve idare çalışmalarında kendi aralarında Genel Başkana yardımcı olur.

Genel Başkanlık Divanı üyeleri

Madde 57- Tüzüğün 55 inci maddesi uyarınca seçilen Genel Başkanlık Divanı üyeleri, Genel Başkan Yardımcısı sıfatıyla aşağıdaki görevleri yaparlar: (SPK: 15/5)

a) Siyasi İşler ve Koordinasyon Başkanlığı:

Partinin bütün birimleri arasındaki koordinasyonu sağlar, uyum içerisinde çalışmanın gerektirdiği tedbirleri Genel Başkana karşı sorumlu olarak alır. Parti adına siyasi, sosyal, ekonomik ve ihtiyaç duyulan diğer sahalarda araştırma yapar, bilgi toplar, bu bilgilerin parti kademeleri ve TBMM Parti Grubu arasında akışını sağlar, tespit edilecek politikaların ve parti içi eğitimin gerçekleşmesi için gerekli tedbirleri alır, planlamayı yapar. Siyasi İşler ve Koordinasyon Başkanı, Genel Başkan bulunmadığı zaman Genel Başkanlığa vekâlet eder.

b)Teşkilat Başkanlığı:

Parti teşkilat kademelerinin kurulması, münfesih hale gelmiş olan ilçe ve il yönetim kurullarının tespiti ile üye kaydı ve kongre işlerini sevk ve idare eder. 

c) Seçim İşleri Başkanlığı:

Milletvekili ve mahalli idareler seçimleri ile ilgili faaliyetleri yürütür, aday başvuru ve tespit işlemlerini yönlendirir, seçimlerle ilgili koordinasyonu sağlar. Yüksek Seçim Kurulunun düzenlemelerini takip etmek, seçim ve sandık kurullarının partili üye ve temsilcileriyle, sandık başı müşahitlerinin seçim usul ve esaslarını tespit etmek, bunların eğitimleri için gereken tedbirleri almak, teşkilatta ve Genel Merkezde kurs ve seminerler düzenleyerek, seçim hizmetlerinde görev verilecek uzman kadrolar yetiştirilmesini gerçekleştirmek de Seçim İşleri Başkanlığının görevleri arasındadır.

d) İletişim, Tanıtım ve Medya ile İlişkiler Başkanlığı:

Partinin basın sözcüsü olup, Partinin basınla olan ilişkilerini koordine eder. İllerde yapılacak her türlü tanıtım toplantıları ve mitingleri gerçekleştirir. Partililer arasındaki iletişimi ve Partinin halkla ilişkilerini yürütür. Genel Başkanın, partili bakanların ve parti yöneticilerinin yurt içindeki propaganda amaçlı seyahatlerini düzenler.

e) Sivil Toplum ve Sosyal İlişkiler Başkanlığı:

Başta sivil toplum kuruluşları olmak üzere, toplumun çeşitli kesimlerinin Parti, TBMM Parti Grubu ve Hükümetle ilişkilerini düzenler, çalışma grupları oluşturur. Çalışmaları kontrol ve koordine eder.

f) Yerel Yönetim İşleri Başkanlığı:

Belediye başkanları ile belediye ve il genel meclisleri üyelerinin ve Parti gruplarının Parti ve hükümetle olan ilişkilerini düzenler.

g) Mali İşler Başkanlığı: 

Parti Merkez teşkilatının mali işlerini yürütmek, parti parasının muhasebe yönetmeliği esasına göre harcanmasını sağlamak ve buna nezaret etmek, mali akitlerin ve girişilecek yükümlülüklerin usulüne ve mevzuata uygun olarak tamamlanmasını gerçekleştirmekle görevli ve sorumludur. İl teşkilatlarının mali işlerinin düzenli yürütülmesini temin için gerekli tedbirleri alır, takip ve kontrol eder. Partinin muhasebe işlerine ait yazışmalarını Mali İşler Başkanı veya Genel muhasip, Genel Başkan, Genel Başkan Yardımcılarından biri ile veya Genel Sekreterle birlikte imzalar.

h) Hükümet ve Parlamento ile İlişkiler Başkanlığı:

Partinin Parlamento ile ilişkilerini düzenler Partili milletvekilleri ile genel merkez ve teşkilatların uyum içinde çalışmasını temin için gerekli çalışmaları yapar. Genel merkezin ve Parti üyelerinin hükümet ile olan ilişkilerini düzenleyerek Genel Başkanlık Divanına bilgi sunar

i) Araştırma, Geliştirme ve Eğitim Başkanlığı:

İhtiyaç duyulan ve gerekli olan konularda eğitim çalışmalarına temel olacak nitelikte araştırma geliştirme çalışmalarını sektörel politika komisyonları ile irtibatlı olarak yürütür. Parti içi eğitim konusunda gerekli planlamayı yapar ve uygular. Seminerler düzenler. Bu konuda teşkilatları yönlendirir. 

j) Kadın ve Gençlik Kolları Koordinasyon Başkanlığı: 

Kadın ve Gençlik Kollarının teşkilatlanmasından ve çalışmalarının koordinasyonundan sorumludur.

k) Dış İlişkiler Başkanlığı:

Diğer ülkelerdeki siyasi partilerle uluslararası siyasi kuruluş ve organizasyonlarla ilişkileri yürütür ve partinin yurtdışı temsilciliklerinin faaliyetlerini koordine eder.

Genel Sekreterlik:

Partinin haberleşme ünitesidir. Genel Sekreter, MKYK ve Genel Başkanlık Divanı kararlarının zapta geçirilmesi, Genel Merkezin her türlü evrak işleri ve yazışmaları ile Partinin web sayfasının düzenlenmesi, merkez teşkilatı idari hizmetlerin ifası ile görevlidir. Parti Merkez Teşkilatında istihdam edilecek personelin tayinini Genel Başkana teklif eder. Bilgi işlem merkezi ve genel merkez arşivinden de sorumludur.

Yukarıda görevleri sayılmayan Genel Başkan Yardımcısının unvan ve görevleri Genel Başkan tarafından belirlenir. Genel başkan yardımcıları gerekli görürlerse, MKYK asıl ve yedek üyeleri ile partili milletvekilleri veya eski milletvekilleri arasından Genel Başkanının onayı ile yeteri kadar yardımcı seçer ve MKYK’na bilgi verirler. Mali İşler Başkanı tarafından seçilen yardımcı Genel Muhasip unvanı taşır. Genel Başkan Yardımcıları ve Genel Sekreter bulunmadıkları zaman yerlerine hangi yardımcısının vekâlet edeceğini kendileri belirleyip Genel Başkanlığa bildirir. 

Genel Başkan Danışmanları

Madde 58- Genel Başkan en çok on kişiyi Danışman olarak tayin edebilir. Danışmanlar ancak Genel Başkan tarafından davet edildikleri MKYK ile Genel Başkanlık Divanı toplantılarına katılabilir.

Dördüncü Fasıl

Parti Grupları

Grupların oluşumu

Madde 59- Parti grupları şunlardır:

a) TBMM Parti Grubu: Partinin TBMM’nde en az yirmi milletvekili bulunması halinde parti grubu kurulur. Partili milletvekilleri TBMM Parti Grubunun üyeleridir (SPK: 22)

b) Belediye ve İl Genel Meclisleri Parti Grupları: Her ilde partiye mensup il genel meclisi üyelerinden bir il genel meclisi parti grubu, belediye teşkilâtı olan yerlerde de partili belediye başkanı ile belediye meclisi üyelerinden birer belediye meclisi parti grubu kurulur.

Grup kurulabilmesi için il genel meclisinde en az 5, belediye meclisinde en az 3 partili üyenin mevcut olması şarttır.

Belediye ve il genel meclisleri grup yönetim kurulları; grup üyeleri arasında dayanışmayı, Parti il ve ilçe teşkilâtlarıyla belediyeler ve il genel meclisi arasında uyum ve işbirliğini gerçekleştirir, belediye ve il genel meclisi gündeminde bulunan konular hakkında grubun görüşünü tespit ederek, üyelerin bu görüş istikametinde hareket etmeleri temin ederler.

Partili belediye başkanı, belediye meclisi parti grubunun tabii üyesidir, ancak grubun kararları ile bağlı değildir.

Belediye ve il genel meclisi gruplarının oluşumu, çalışma esas ve usulleri partili belediye başkanları ve il genel meclisi üyelerinin Parti il ve ilçe yönetim kurullarıyla ilişkileri ve diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir.

Belediye başkanları, belediye meclisi üyeleri ile il genel meclisi üyeleri, parti üyelerinin her türlü hak ve sorumluluklarını taşırlar.

Grup yönetimi

Madde 60- Genel Başkan, TBMM Parti Grubunun da başkanıdır. (SPK: 26)

Genel Başkan TBMM üyesi değilse, meclis grubu kendisine grup üyeleri arasında bir başkan seçer. Bu seçimin usul ve esasları grup iç yönetmeliğinde gösterilir.

TBMM Grubu; grup başkanına yardımcı olmak üzere, Grup İç Yönetmeliğinde belirlenecek sayıda grup başkanvekili ve yönetim kurulu üyesi seçer. Grup başkanvekilleri arasında görev taksimatını Grup Başkanı yapar.

Grup başkanı ve vekilleri ile yönetim kurulu üyeleri için bir yasama döneminde iki seçim yapılır. İlk seçilenlerin görev süresi iki, ikinci dönem için seçilenlerin görev süresi üç yıldır. Boşalma halinde grup başkan vekilleri için yeniden seçim yapılır. Yönetim kurulunda boşalma olması halinde yedek üyeler aldıkları oy sırasına göre davet edilirler.

Grup genel kurulunda seçimlere ait oylamalar ile milletvekillerini bağlayıcı nitelikteki konulara ilişkin kararlar gizli oyla alınır.

TBMM Grup Disiplin Kurulu

Madde 61- TBMM Grup Disiplin Kurulu, parti grubunca kendi üyeleri arasından, Grup İç Yönetmeliğinde belirtilen sayıda seçilecek üyeden oluşur. Bu kurul kendi üyeleri arasından bir başkan, bir ikinci başkan ve bir sekreter seçer. MDK üyeleri Grup Disiplin Kurulu üyeliğine seçilemezler.

Toplantı ve karar nisabı salt çoğunluktur. Disiplin kararları gizli oyla verilir.

Tüzükte gösterilen esaslar saklı kalmak kaydı ile milletvekilleri hakkında yapılacak disiplin takibatının şekli ve usulleri ile takibatı gerektiren haller, verilecek cezalar ve itiraz yolları grup iç yönetmeliğinde gösterilir. (SPK: 25)

Grup üyelerinin uyması gereken esaslar

Madde 62- TBMM'in partili üyeleri:

a) Meclis çalışmalarında partinin ilkelerine, programına, grup iç yönetmeliği hükümlerine ve grup genel kurulu kararlarına uymaya ve bunları desteklemek,

b) Geçerli özürleri olmadıkça Meclis Genel Kurulu, Grup ve komisyon çalışmalarına katılmak,

zorunda olup, Grupça karara bağlanmayan hallerde TBMM’deki konuşmalarında ve oy vermelerinde serbesttir.

Toplantılarda bulunmama veya toplantıya katılıp da aleyhte görüş bildirmiş veya oy vermiş olma, grup kararlarına uymamak için mazeret oluşturmaz.

Güven oylaması kararı

Madde 63- TBMM’nde veya Grupta Bakanlar Kuruluna veya bir bakana güven veya güvensizlik oyu verilmesi konusunda karar alma yetkisi, Grup Genel Kuruluna aittir. Partinin başka hiçbir organında bu konuda herhangi bir karar alınamaz.

Hükümet kurma veya koalisyonlara katılma

Madde 64- Hükümet kurulmasına, koalisyonlara katılmaya, Partinin kurduğu hükümetten veya katıldığı koalisyonlardan ayrılmasına karar verme yetkisi MKYK’na aittir. Ayrılma kararı alındıktan sonra en geç üç gün içinde partili bakanlar hükümetten istifa ederler. Aksi takdirde partiden istifa etmiş sayılırlar.

Bakanlar kuruluna katılacak üyeler parti grubunda veya diğer parti organlarında belirlenemez.

MKYK üyelerinin ancak üçte biri hükümette görev alabilir. Üçte birinin hesabında yarımlar tam sayıya tamamlanır.

Beşinci Fasıl

Yan Kuruluşlar ve Yurtdışı Temsilcilikleri

Yan kuruluşlar

Madde 65- Partinin yan kuruluşları şunlardır;

1. Gençlik Kolları,

2. Kadın Kolları.

MKYK tarafından onaylanan yönetmelikler gereğince parti merkez, il, ilçe ve belde teşkilatına paralel olarak, beldelerde, ilçelerde, il merkezlerinde ve üst kademesi Ankara da olmak üzere gençlik kolları ve kadın kolları kurulur.

Gençlik ve kadın kollarının organları, bağlı oldukları ana teşkilat kademesine paralel olarak, kongre, başkan ve yönetim kurullarından oluşur.

Gençlik ve kadın kolları kademe organları asıl ve yedek üyelerinin sayıları ile kongre delegeliklerinin seçilmiş ve tabi delege sayıları, bağlı oldukları ana teşkilat kademesinin aynısıdır.

Gençlik ve kadın kolu başkanları, bağlı oldukları ana teşkilat kademesinin yönetim kurulu toplantılarına katılırlar, ancak oy kullanamazlar.

Gençlik ve kadın kolları alt kademe başkan ve üyelerine işten el çektirme işlemlerini, Tüzüğün 36 ncı maddesi çerçevesinde icra etmeye, bağlı oldukları ana kademe yönetim organlarının yanı sıra gençlik ve kadın kolları yönetim organları da yetkilidir. Ancak, bu kolların ilçe ve il yönetim organlarının işten el çektirme kararı, ilgili genel başkan yardımcısının, bu kolların genel merkez yönetim organlarının işten el çektirme kararı ise MKYK’nun onayı ile yürürlüğe girer. 

Gençlik ve kadın kollarının kuruluş ve çalışma usul ve esasları, seçimleri, atanmaları ve işten el çektirilmelerine dair Tüzükte belirtilmeyen diğer hususlar MKYK’nca onaylanan yönetmelikle belirlenir.

Yurtdışı temsilcilikleri

Madde 66- Genel Başkanın, uygun göreceği yerlerde yurtdışı parti temsilcilikleri kurulabilir. Genel Başkan, gerekli gördüğü hallerde yurtdışı parti temsilciliklerinden herhangi birinin veya tamamının temsilciliğini iptal edebilir. 

Altıncı Fasıl

Danışma Kurulları ve Sektörel Politika Komisyonları

Danışma Kurulları

Madde 67- a) Yüksek Danışma Kurulu: Genel Başkanın başkanlığında; genel merkezdeki sektörel politika komisyonlarının başkanları, Genel Başkan danışmanları, Genel Başkan tarafından seçilecek siyasette tecrübeli veya alanında uzman kişiler ile Parti üyeliği devam etmek kaydıyla, eski genel başkanlar, kurucular ve eski bakanlardan oluşur.

Yüksek Danışma Kurulu; Genel Başkanlık Divanınca belirlenecek usul, takvim ve programa göre toplanıp, parti politikalarının tespiti amacıyla sektörel politika komisyonlarınca hazırlanan raporları görüşerek, siyasi, ekonomik ve sosyal konular ile diğer hususlardaki önerilerini MKYK’na sunar. MKYK Kurulun bu önerilerini öncelikle görüşerek karara bağlar.

b) İl Danışma Kurulu: İl Başkanının başkanlığında, o ilde kurulan sektörel politika komisyonlarının başkanları, parti üyelikleri devam etmek kaydıyla, eski il başkanları ve il belediye başkanlarından oluşur.

c) İlçe Danışma Kurulu: İlçe Başkanının başkanlığında, o ilçede kurulan sektörel politika komisyonlarının başkanları, parti üyelikleri devam etmek kaydıyla, eski ilçe başkanları ile belde ve ilçe belediye başkanlarından oluşur.

İl ve ilçe danışma kurulları ayda bir toplanır ve partinin yerel politikalarını belirlemek amacıyla sektörel politika komisyonlarınca hazırlanan raporları görüşerek, önerilerini bağlı oldukları kademe yönetim kuruluna sunarlar. Yönetim kurulları bu önerileri öncelikle görüşerek karara bağlar ve gerekli gördüklerini parti üst organlarına iletir.

Sektörel politika komisyonları

Madde 68- Müzakereci ve katılımcı demokrasi anlayışı çerçevesinde, parti politikalarının belirlenmesi süreçlerine toplumun tüm kesimlerinin katılımını sağlamak amacıyla; Genel Merkez, il ve ilçe düzeyinde, sürekli olarak görev yapmak üzere sektörel politika komisyonları kurulur. Bu komisyonlar, parti üyesi olma şartı aranmaksızın alanında uzman kişilerden oluşturulur. Bu komisyonlara ilgili sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri de alınabilir.

Komisyon kurulacak alanlar şunlardır:

Kamu Yönetimi ve Yerel Yönetimler

Bilgi ve İletişim

Planlama, İskân ve Yatırım

Siyasi Yapılanma ve Seçim Sistemi

İnsan Hakları ve Demokratikleşme

Hukuk ve Yargı

Milli Savunma

İç Güvenlik

Vergi ve Kamu Maliyesi

Sağlık

Eğitim

Kültür

Sosyal Hizmetler

Sosyal Güvenlik ve İş Yaşamı

Spor

Tarım, Orman ve Hayvancılık

Sanayi ve Teknoloji

Turizm

Dış Ticaret

Çevre

Enerji ve Doğal Kaynaklar

Ulaşım ve Ulaştırma

Sivil Toplum Örgütleri

İşsizlik

Kadın ve Aile

Gençlik ve Çocuk

Engelli Haklarının Korunması ve Geliştirilmesi

Emekliler

Avrupa Birliği

Dış Politika

Uluslarası İlişkiler

Türk Dünyası

Yurtdışındaki Türkler

Genel Başkan, çalışma alanları birbiriyle ilgili olan sektörel politika komisyonları arasında koordinasyonu sağlamak ve parti organlarıyla ilişkileri yürütmek üzere koordinatörler görevlendirebilir. MKYK gerekli gördüğü alanlarda yeni komisyonlar da kurabilir. Ayrıca ilçe ve il düzeyinde komisyonlar birleştirilebilir.

Sektörel politika komisyonları, sosyal, ekonomik, siyasi, kültürel ve güncel konularda parti politikalarını oluşturmak üzere, ilgili danışma kurulları aracılığıyla bağlı oldukları yönetim organına sunulmak üzere rapor hazırlarlar. İl ve ilçelerde görev yapan komisyonlar, yerel konular dışında hazırladıkları raporları, genel merkezde aynı alanda görev yapan sektörel politika komisyonuna da sunabilirler.

Bu komisyonların kuruluş ile çalışma usul ve esasları MKYK tarafından onaylanacak bir yönetmelikle düzenlenir. 

ÜÇÜNCÜ KISIM

DİSİPLİN HÜKÜMLERİ

Disiplin kurulları hakkında genel esaslar (SPK: 53 - 59) 

Madde 69- Kanunlara, parti tüzüğüne, yönetmeliklerine ve parti yetkili organlarınca alınan kararlara aykırı hareket eden parti üyeleri hakkında karar ermek ve Tüzükte gösterilen diğer işleri yapmak üzere il ve Genel Merkez teşkilatında disiplin kurulları oluşturulur. Disiplin kurullarının görev süreleri müteakip Büyük Kongreye kadar devam eder. Üyeliklerde boşalma halinde oy sırasına göre yedekler görev alır.

Disiplin Kurulları ilk toplantılarında kendi aralarında bir başkan, bir başkan vekili ve bir sekreter seçer. Disiplin kurulları üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu ile karar verirler. Ancak, Kanunun 102 inci maddesinin ikinci fıkrasında gösterilen haller dışında Partiden kesin ihraç kararı için salt çoğunluk gereklidir. Disiplin kurulları, kendilerine tevdi edilen bir işi en geç bir ay içinde görüşerek, karara bağlamak zorundadır. Türkiye Büyük Millet Meclisinin çalışmalarına ara vermesi veya soruşturmanın genişletilmesine gerek görülmesi hallerinde, bir yıl içinde karar vermek üzere bu süre uzatılabilir. Disiplin organları kararları gizli oyla verir.

Disiplin kurullarına sevk edilen partili, kendisini yazılı veya sözlü savunma hakkına sahiptir. Savunma için süre, savunmaya çağrı belgesinin ilgiliye tebliğinden itibaren onbeş gündür. Ancak, seçimlerde veya herkesin gözü önünde açıkça veya basın yayın yoluyla işlenen disiplin suçlarında bu süre yedi gündür. Savunma süresini geçirenler savunma hakkından vazgeçmiş sayılır. Savunmaya çağrı, disiplin kurulu başkanlığınca yazılı olarak yapılır. Bu yazıda uygulanması istenen disiplin cezası ile bu cezanın istenmesine sebep olan fiiller açıkça gösterilir. Disiplin organları, sevk yazısında istenen disiplin cezasından daha ağır ceza veremez. Disiplin organlarınca verilen kararlar gerekçeleriyle birlikte en geç otuz gün içinde ilgililere tebliğ olunur. Kanunun gerektirdiği hallerde bu süre kısaltılabilir. Aynı süre içinde tebliğ edilmeyen kararlar geçersiz sayılır.

İl disiplin kurulu(SPK:19 - 17)

Madde 70- İl disiplin kurulu, il kongresince seçilen yedi asıl ve yedi yedek üyeden oluşur. İl disiplin kurulu, il hudutları içinde ikamet eden, ancak diğer üst disiplin kurullarının görev sahasına girmeyen bütün partililer hakkında birinci derecede disiplin kararı almaya yetkilidir. Kurul re'sen takibat yapamaz. Kendisine Tüzükte belirtilen yetkili organlarca intikal ettirilen dosyaları karara bağlar. Dosyaların tetkiki sırasında yeni bir suça muttali olunduğunda yetkili organa bilgi verir. İl disiplin kurulu kararlarına karşı taraflarca, tebliğ tarihinden itibaren on gün içinde MDK’na itiraz edilebilir.

İtiraz üzerine MDK’nca il başkanlıklarından istenen bilgi ve belgeler on gün içinde gönderilir. 

Merkez Disiplin Kurulu(SPK: 17)

Madde 71- Merkez Disiplin Kurulu, Büyük Kongre tarafından Tüzüğün 47 nci maddesindeki usule göre seçilen onüç asıl ve onüç de yedek üyeden oluşur.

Kurul; Genel Başkan, MKYK üyeleri, MDK başkan ve üyeleri ile il disiplin kurulları başkan ve üyeleri, Büyük Kongre delegeleri, il ve Büyükşehir belediye başkanları ile Büyükşehir dahilindeki ilçe belediye başkanları hakkında birinci derecede disiplin kararları verir. Kurul; il disiplin kurullarınca alınan ve itiraz yolu ile kendisine gelen kararları; onaylama, lehte ve aleyhte değiştirme veya tamamen kaldırma suretiyle en geç bir ay içinde kesin olarak sonuçlandırır.

TBMM’nin ara vermesi veya soruşturmanın genişletilmesine gerek görülmesi hallerinde bir yıl içinde karar verilmek üzere bu süre uzatılabilir. Bu süre içinde karar verilmediği takdirde, il disiplin kurulu kararı kesinleşir.

MDK; il disiplin kurullarının vermiş olduğu kesin çıkarma cezalarının da onay makamıdır. Kesin çıkarma cezaları, ikinci ve üçüncü fıkralarda belirtilen durumlar dışında MDK tarafından onaylanmadıkça kesinleşmez. Kesinleşen karara karşı yedi gün içinde, kararı veren disiplin kuruluna, karardaki maddi hataların düzeltilmesi talebinde bulunulabilir. Talep uygun görüldüğünde yanlışlık düzeltilir.

MKYK, bir il disiplin kurulunun boşalması halinde onun görevlerini geçici olarak yerine getirmek üzere civar bir ilin disiplin kuruluna yetki verebilir. Bir il disiplin kurulunun görevine giren bir veya birkaç işi soruşturup karara bağlamak üzere civar bir ilin disiplin kurulunu görevlendirebilir. MDK, MKYK’nun talebi üzerine parti yönetmeliklerinin, Kanuna ve Tüzüğe uygun olup olmadığını inceler ve sair hukuki konularda mütalaa verir.

Müşterek Disiplin Kurulu (SPK: 25)

Madde 72- Müşterek Disiplin Kurulu MDK ile TBMM Parti Grubu Disiplin Kurulunun bir araya gelmesiyle oluşur. MDK Başkanı, Başkan vekili ve sekreteri Müşterek Disiplin Kurulu Başkanlık Divanını oluşturur. Parti milletvekilleri hakkında disiplin kararı verme yetkisi Müşterek Disiplin Kuruluna aittir. Bu kurulun verdiği kararlar kesindir.

Disiplin cezaları (SPK: 53)

Madde 73- Disiplin cezaları şunlardır:

a) Uyarma,

b) Kınama,

c) Partiden veya gruptan geçici çıkarma,

d) Partiden veya gruptan kesin çıkarma,

TBMM Parti Grubu üyesinin Gruptan kesin olarak çıkarılması Partiden çıkarılmayı, Partiden çıkarılması da bu Gruptan çıkarılmayı gerektirir. Gruptan geçici olarak çıkarılma cezası alan üye ceza süresince Grup çalışmalarına katılamaz.

Geçici çıkarma cezası verilen parti üyesi, faaliyetlerine katılamayacağı parti organlarına hiçbir teklif yapamaz. Ancak bu hüküm o üyenin Parti Tüzüğüne, programına, Partinin diğer mevzuatına ve organların bağlayıcı kararlarına uyma zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. Geçici çıkarma cezası alan Parti üyelerine Parti içinde hiçbir görev verilmez. Geçici çıkarma cezasının süresi, bir aydan az bir yıldan fazla olamaz. Bu cezalar kararda belirtilen süre içinde uygulanır ve sürenin sonunda kendiliğinden ortadan kalkar.

Disiplin cezasını gerektiren haller

Madde 74- Disiplin cezasını gerektiren haller şunlardır:

1. Uyarma cezasını gerektiren haller:

a) Yetkili organlarca davet edildiği halde toplantılara katılmamak,

b) Partinin yetkili organlarınca verilen görevleri makul bir sebep göstermeksizin kabul etmemek,

c) Hal ve hareketleriyle Partiyi küçük düşürücü durumlar yaratmak. 

2. Kınama cezasını gerektiren haller:

a) Kanunlara, Partinin program, Tüzük ve yönetmelik hükümlerine, Partinin yetkili organları tarafından verilen kararlara sözle aykırı tavır ve harekette bulunmak, konulan yasaklara uymamak,

b) Oy pusulalarında tahrifat yapmak veya her ne şekilde olursa olsun seçimlere hile karıştırmak,

c) Partinin tesanütünü bozacak, partilileri birbirine düşürecek hareketlerde bulunmak,

d) Kanuni sorumluluklar ve tanzim mükellefiyeti saklı kalmak şartı ile hizmetin devamı süresince Partideki görevi gereği kendisine teslim edilen eşya ve malzemeyi kaybetmek veya görevden ayrılma halinde teslim etmemek,

e) Görevi gereği tutması gereken defter ve kayıtları usulüne uygun olarak tutmamak. 

3. Geçici ve kesin çıkarma cezasını gerektiren haller:

a) Her türlü seçimlerde, Parti kararı olmadan bağımsız adaylığını koymak, diğer partilerin veya bağımsız adayların lehinde çalışmak ve propagandalarını yapmak veya açık ve gizli olarak Partinin adayları aleyhine çalışmak,

b) Kanunlara, Partinin program, Tüzük ve yönetmelik hükümlerine; Partinin yetkili organları tarafından verilen kararlara yazı ile muhalefet etmek bu yolda basına beyanatta bulunmak,

c) Partinin gizli karar ve yazılarını her ne sebep olursa olsun açıklamak,

d) Partinin her kademedeki yöneticileri ve üyeleri hakkında gerçek dışı haber yaymayı itiyat edinmek, iftira, karalama ve küçük düşürücü beyan ve davranışlarda bulunmak,

e) Partiyi şahsi menfaatine alet etmek, Partinin nüfuzunu kötüye kullanmak,

f) Parti Genel Başkanı, MKYK ile MDK üyeleri aleyhine asılsız haber ve dedikodular yaymak; Parti programında gösterilen yüksek ahlak idealleri ile bağdaşmayan tavır ve hareketlerde bulunmak,

g) Yöneticilik görevini ihmal ederek Partiyi zarara sokmak,

h) Tüzüğün 7 nci maddesine aykırı hareketlerde bulunmayı itiyat haline getirmek,

i) Herhangi bir sebeple Partili sıfatı ile faaliyetlerinden dolayı hakkında yetkili Devlet organlarınca takibat yapılarak suçlu görülmek,

j) Kanunun 102 nci maddesinin ikinci fıkrası gereğince Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından işten el çektirilmesi veya Partiden çıkarılması istemine sebep olacak davranışlarda bulunmak,

k) Kanunun koyduğu yasakları ihlal etmek sureti ile Parti hakkında kanuni takibata sebebiyet verebilecek davranışlarda bulunmak,

l) Yöneticilik veya görevli olmak sıfatını suiistimal ederek Partinin resmi kayıtlarında tahrifat yapmak veya belgeleri ortadan kaldırmak,

m) Tüzüğün 8 inci maddesine aykırı harekette bulunmak,

n) Siyasi Partiler Kanunu’nun 11 inci maddesinde yazılı suçlardan herhangi biri nedeniyle mahkum olmak.

Disiplin cezalarından herhangi birisi ile tecziye edilen bir üye aynı disiplin suçunu tekrar işlemesi halinde daha ağır bir disiplin cezası ile tecziye olunur.

Disiplin suçlarından dolayı takibat yapan disiplin kurulu, suçun işleniş tarzı ve hadisenin mahiyetine göre sevk eden kurulun kararına bağlı kalmak şartı ile, yukarıda zikredilen disiplin cezalarında yazılı hususların öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her halde olayın vukuundan itibaren üç yıl geçtikten sonra takibat yapamaz. 

Disiplin kuruluna sevk yetkisi (SPK: 53/3)

Madde 75- Bir partili hakkında disiplin suçu sebebiyle idari tahkikat yapmaya, sevk edilecek disiplin kuruluna göre il yönetim kurulu, MKYK ve Genel Başkan yetkilidir. Milletvekillerinin Gruba ilişkin fiil ve hareketlerinden dolayı disiplin takibatı yaptırmaya Grup Yönetim Kurulu ve Genel Başkan yetkilidir.

İlçe yönetim kurulu başkan ve üyeleri, kasaba ve ilçe belediye başkanları ile belediye meclisi üyeleri ve il genel meclisi üyeleri hakkında disiplin takibatı istemeye yönetim kurulları; il yönetim ve disiplin kurulları başkan ve üyeleri, il ve büyükşehir belediye başkanlarıyla büyükşehir dâhilindeki ilçe belediyelerinin başkanları hakkında disiplin takibatı istemeye ise Genel Başkan veya MKYK yetkilidir.

İlçe yönetim kurulu, disiplin takibatına lüzum gördükleri takdirde; yetkili disiplin kuruluna göre il yönetim kuruluna veya MKYK’na başvurur.

Disiplin kuruluna sevk kararı, gizli oyla ve bu kararı alacak organın üye tam sayısının salt çoğunluğu ile alınır. Birinci fıkrada sayılan organlar, idari tahkikatı kendi üyelerine yaptırabilecekleri gibi, alt kademedeki bir organın üyelerine veya diğer partililere yaptırabilirler.

Muhbir veya müşteki ile disiplin suçu işlediği iddia olunan partili, tahkikata yetkili organlarda üye ise, bu işin tahkikat, müzakere ve kararına iştirak edemez. Bu üyenin katılmamasıyla kurul teşekkül edemiyor ise, bu işe mahsus olmak üzere eksikler yedekler ile tamamlanır. Yine çoğunluk sağlanamazsa, dosya civar bir il disiplin kuruluna tevdi edilir.

Ancak kongre ve seçim dönemlerinde disiplin kurullarına sevk işlemleri için Teşkilât Başkanlığının uygun görüşü, Genel Başkanlığın onayı gereklidir.

İtiraz usulü(SPK: 57)

Madde 76- a) Disiplin kurullarında birinci derecede verilen disiplin cezalarına karşı; hakkında hüküm verilen parti üyesi veya takibat talep eden kurul tarafından, tebliğ tarihinden itibaren on gün içerisinde itiraz edilebilir. İtirazlar Tüzükte gösterilen esaslara göre doğrudan doğruya üst kurula gönderilebileceği gibi, kararı veren disiplin kurulu başkanlığına da yapılabilir.

b) Disiplin kurullarının, itiraz üzerine verecekleri kararlar kesindir.

c) Büyük Kongre ve diğer kademe kongreleri, disiplin kurullarına sevk yetkisine sahip olan Parti organ ve mercilerinin kararları ile disiplin kurullarınca verilen cezalar hakkında görüşme yapamaz ve bu konularda karar alamazlar. 52 nci maddenin (e) bendindeki af yetkisi bu hükmün dışındadır (SPK: 56)

d) Disiplin organlarınca yapılan tebligatlarda 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümleri uygulanır.

Disiplin kuruluna tedbirli olarak sevk(SPK: 59)

Madde 77- Partiden geçici veya kesin çıkarmayı gerektiren haller ile Anayasanın 83 ve 100 üncü maddelerindeki usuller dışında Tüzüğün 74 üncü maddesinin 3-n bendinde işaret edilen suçlardan herhangi biri nedeniyle hakkında adli tahkikat başlatılanlar, disiplin takibatı yaptırmaya yetkili kurul ve organlarca disiplin kuruluna tedbirli olarak sevk edilebilir. Tedbirli olarak sevk kararı Kanunun 101 inci maddesinin d-1 bendinde gösterilen haller dışında üçte iki çoğunlukla alınır. Bu durumda partili, partideki görevinden derhal uzaklaştırılır.

Hakkında tedbir kararı alınan üye, üç gün içinde takibatı yürütecek disiplin kurulu nezdinde itiraz edebilir. Bu istek disiplin kurulu tarafından yedi gün içinde karara bağlanır. Taraflarca disiplin kurulunun bu kararına karşılık yedi gün içinde MDK’na itiraz edilebilir. MDK, on gün içinde kararını verir. Bu karar kesin olup verildiği tarihten itibaren hüküm ifade eder.

Tedbir kararı kesin olmayıp disiplin kurulunun geçici veya kesin çıkarma kararının kesinleşmesiyle kesinlik kazanır. Disiplin kurullarının cezayı tamamen kaldırması veya uyarma ya da kınama cezası vermesi halinde tedbir kararı yeni bir karara hacet kalmadan kalkar ve hakkında tedbir kararı alınan partilinin bütün hakları geri verilir.

Partiden kesin çıkarma kararı, üyenin Parti kayıtlarından isminin silinmesi suretiyle infaz edilir. Bu görev partilinin kayıtlı bulunduğu ilçe başkanlığı tarafından yerine getirilir.

Hakkında partiden veya gruptan geçici veya kesin çıkarma cezası verilen parti üyesi, nihai karar niteliğindeki son karara karşı 30 gün içinde nihai kararı veren disiplin kurulunun bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesine itiraz edebilir. İtiraz üzerine mahkemece verilen karar kesindir. (SPK: 57)

Üyenin bu hakkını kullanabilmesi için; disiplin kuruluna sevk eden organ veya merci veya disiplin kurulunun, görev ve yetkisinin bulunmaması veya alınan kararın Kanuna ve Tüzüğe şekil ve usul bakımından aykırı olması lazımdır. (SPK: 57)

DÖRDÜNCÜ KISIM

SEÇİMLERE KATILMA VE PARTİ ADAYLARININ TESPİTİ

Seçimlere katılma

Madde 78- Partinin; yapılacak her türlü seçime tamamen veya kısmen katılması hakkında karar verme yetkisi MKYK’na aittir.

Milletvekili veya mahalli seçimlere bütün yurt sathında katılmama kararını ancak Büyük Kongre verebilir.

Adayların tespiti

Madde 79- Seçimlerde Parti adaylarının belirlenmesinde ön seçim esastır. Bir seçim çevresinde önseçim yapılabilmesi için, o seçim çevresindeki kayıtlı seçmen sayısının en az %5’i kadar kayıtlı parti üyesi olma şartı aranır. Bu şartı sağlayan seçim çevrelerinde, üyelerle önseçim veya delegeli önseçim usullerinden hangisinin uygulanacağına MKYK tarafından karar verilir. Bu şartın sağlanamadığı seçim çevrelerinde ve şart sağlanmış olsa dahi mahalli idareler seçimlerinde Parti adaylarını Kanunda sayılan ve Tüzükte belirtilen usullerden biri veya birkaçıyla belirlemeye Genel Başkanın teklifiyle MKYK karar verir.

Parti; ön seçim yaptığı seçim çevrelerinde toplam olarak TBMM üye tamsayısının % 5’ini aşmamak üzere, ilini, seçim çevresini, aday listesindeki sırasını, önseçim tarihinden en az on gün önce Yüksek Seçim Kuruluna bildirmek koşuluyla merkez adayı gösterebilir. (SPK: 37)

Seçim kararının alınmasıyla birlikte Genel Başkanlık, T.C. kimlik numarası ve seçmen sandık numarası esas alınarak güncellenmiş üye kayıtlarıyla, üye sayısının %5’ini aşan seçim çevrelerini tespit çalışması yapar. Üye tespitinde seçimlerin yapılacağı tarih itibariyle bir önceki yılın son gününe kadar Kanunun 10 uncu maddesine göre Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilen üyeler esas alınır.

Önseçim

Madde 80- a) Üyelerle önseçim: İlgili seçim çevresinde kayıtlı bütün üyelerin iştirakiyle; yetkili seçim kurulunun yönetim ve denetimde serbest, eşit gizli oy ve açık tasnif yoluyla Siyasi Partiler Kanunun önseçimle ilgili hükümlerine göre yapılan aday tespit şeklidir. 

b) Delegelerle önseçim: İlgili seçim çevresinde bulunan ve aşağıda sayılan seçmenlerin iştirakiyle gizli oy, açık tasnif esasına göre yapılan aday tespit şeklidir. Bu seçmenler şunlardır.

İlgili seçim çevresinde oturmak kaydıyla;

1- İlgili seçim çevresinin partili bakan ve milletvekilleri, MKYK ve MDK üyeleri ile parti üyelikleri devam eden kurucular ve eski milletvekilleri,

2- İl ve ilçe başkan ve yönetim kurulu üyeleri ile Parti üyelikleri devam eden seçilmiş eski il ve ilçe başkanları,

3- Disiplin Kurulu Başkan ve üyeleri,

4- İl kongresi delegeleri,

5- Partili belediye başkanları, belediye ve il genel meclisi üyeleri ile

6- Tüm muhtarlar,

7- O ildeki kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile konfederasyon biçiminde örgütlenmiş sendikaların şube başkan ve yönetim kurulu üyeleri,

8- İl ve ilçe danışma kurulu üyeleri ile sektörel politika komisyonu üyeleri,

9- İlgili seçim çevresindeki her seçim sandığından bir sandık temsilcisi.

MKYK, gerekli gördüğü hallerde, delegeli ön seçim yapılan seçim çevrelerini bölgelere ayırabilir.

Milletvekili seçimleri için kabul edilen seçim çevreleri önseçim için de esas alınır. Mahalli idareler seçimlerinde önseçim çevresi belediye meclisi ve belediye başkanlığı için belde, il genel meclisi üyeliği için ilçe, Büyükşehir belediye başkanlıkları için o şehir belediye hudutları içidir.

Önseçimlerde aday adayları listesi; Milletvekili önseçimlerde MKYK, mahalli idareler seçimlerinde İl Yönetim kurulunca, kur'a ile belirlenecek bir harften itibaren soyadı alfabe sırası esas alınarak düzenlenir.

İl yönetim kurulları lüzum gördükleri hallerde yukarıdaki yetkilerini ilçe yönetim kurullarına devredebilir.

Merkez yoklaması(SPK:40)

Madde 81- Merkez yoklaması, Tüzüğün 79 uncu maddesine göre belirlenen seçim çevrelerinde, adayların ve listedeki sıralarının MKYK tarafından tespitidir.

Bu usulün uygulandığı seçim çevrelerinde, aday listelerinin oluşturulmasında Tüzüğün 98 inci maddesindeki oranlar gözetilir. 

Madde 82- Aday listelerinde kesinleşmeden önce istifa, ölüm iptal gibi sebeplerle boşalma olması halinde, noksan adaylıklar, o seçim çevresinde ön seçim yapılmış olması halinde ön seçimde sırasıyla en çok oy alanlarla doldurulur. Diğer hallerde boşalan adaylıkları tamamlamaya MKYK yetkilidir.

MKYK süreyi geçirmemek amacı ile eksik listeyi tamamlama yetkisini önceden il veya ilçe yönetim kurullarına verebilir.

Adaylık başvurusu esasları(SPK: 40)

Madde 83- Partiden aday olmak isteyenler; milletvekili seçimlerinde süresi içerisinde Genel Başkanlığa; mahalli idareler seçimlerinde ise MKYK’nca tespit ve ilân edilen tarihler arasında;

a) Büyükşehir belediye başkanlığı ile il belediye başkanlığı adaylığı için Genel Başkanlığa;

b) Bunun dışında kalan adaylıklar için il başkanlıklarına; (Tüzüğün 78 inci maddesine göre bu yetkinin tamamı veya bir kısmı devredilebilir.)

yazılı olarak ve alındı belgesi karşılığında başvurur.

Milletvekili seçimlerinde, Genel Başkanlık, başvuru süresinin bitiminden sonra isteklilerin durumunu; Genel Başkanlık Divanı veya MKYK üyeleri arasından görevlendireceği üyelere, gerekiyorsa teşkilât nezdinde soruşturma yaptırmak suretiyle inceletir. Bu inceleme sonuçlarına göre hazırlanacak raporlarla birlikte konu, MKYK’nda görüşülür. Durumları uygun bulunanların önseçim veya yoklamalara katılmalarına izin verilir.

Büyükşehir ve il belediye başkan adayı olmak için başvuranlar, parti üyesi olsun veya olmasın MKYK’nun onayı ile yoklama veya önseçime katılabilir.

İl genel meclisi veya belediye meclisi üyeliği ile ilçe veya kasaba belediye başkanlığı için başvuranlar, parti üyesi olsun veya olmasın; il yönetim kurulunun onayı ile yoklama veya önseçime katılabilir. İl yönetim kurulu lüzum görürse, ilçe yönetim kurulunun görüşünü alabilir.

MKYK, il yönetim kurullarının kararlarını inceleyerek değiştirebilir. MKYK’nun kararı kesindir.

MKYK üyeleri, milletvekilleri, il ve ilçe başkanları ile partili belediye başkanlarından aday olmak isteyenler hakkında soruşturma yapılmaz.

Adaylığa kabul edilmeyecekler

Madde 84- Seçimlerde aday olmak için Partiye başvuranlardan;

a) Affedilmedikleri sürece, partinin yetkili organları tarafından, haklarında kesin ihraç kararı verilenlerin,

b) Diğer siyasi partilerden, aynı seçim için önseçim veya merkez yoklamasına katılanların yahut bu maksatla başka partilere başvurdukları tespit edilenlerin,

c) İl veya ilçe yönetim kurulu başkan veya üyesi oldukları halde, önseçimden doksan gün önce bu görevlerinden istifa etmeyenlerin,

d) Basın-yayın organlarıyla Parti aleyhine alenen neşriyat ve propaganda yapanların,

adaylık başvuruları, herhangi bir değerlendirmeye tabi tutulmadan reddedilir.

Seçim İşleri Yönetmeliği

Madde 85- Milletvekili ve mahalli idareler seçimlerinde adaylığa başvurunun şekil ve şartları ile bilumum seçimlerle ilgili olup Tüzükte yer almayan diğer konulara ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.

Yapılacak seçimin özelliğine göre takdir edilecek sebeplerle hangi hususlarda nasıl hareket edileceği, MKYK’nca alınacak ilke kararlarında da gösterilebilir.

BEŞİNCİ KISIM

MALİ HÜKÜMLER

Parti gelirleri ve kaynakları

Madde 86- Partinin gelirleri ve kaynakları şunlardır:

a) Parti üyelerinden alınacak 5 YTL'si giriş aidatı ile yıllık 1 YTL – 5 YTL arasındaki üyelik aidatı,

b) TBMM'deki partili üyelerden alınacak milletvekili aidatı,

c) Milletvekili, belediye başkanlığı, belediye meclisi üyeliği ve il genel meclisi üyeliği aday adaylarından alınacak özel aidat,

d) Parti bayrağı, rozeti, flaması ve benzeri rumuzların satışından sağlanacak gelirler,

e) Parti yayınlarının satış bedelleri, üye kimlik kartları, parti defter, makbuz ve kâğıtlarının sağlanması karşılığında alınacak paralar, 

f) Parti tarafından düzenlenecek balo, eğlence ve konser faaliyetlerinden sağlanan gelirler,

g) Parti mal varlığından elde edilen gelirler,

h) Mevzuat uyarınca yapılacak devlet yardımları,

i) Bağışlar.

Parti üyesi vermeyi kabul ettiği aidatın miktarını Tüzüğe uygun olmak şartıyla, kayıtlı bulunduğu teşkilat kademesine yazı ile bildirerek artırabilir. Aidat alacak teşkilat kademesi yönetim organı veya kurulu; Parti üyesinin vermeyi kabul ettiği miktarda aidat ödeyecek durumda olmadığını tespit ederse, aidat miktarını asgari haddine kadar azaltabilir. Borçlu olduğu aidatın bir kısmını veya tamamını ödememiş olan bir Parti üyesi, Partinin her kademedeki kongrelerinde delege seçilemez. Ayrıca bu nedenden dolayı ilgili üye hakkında partiden çıkarma veya geçici çıkarmaya dair disiplin cezaları uygulanamaz. 

Partinin gelir ve giderleri takvim yılı esasıyla partinin internet sayfasında yayımlanır.

Devlet yardımlarının her yıl MKYK tarafından belirlenecek bir kısmı, gençlik ve kadın kollarının faaliyetleri için ayrılır. 

Milletvekilliği aidatı (SPK: 63)

Madde 87- Partili TBMM üyelerinin ne miktar aidat ödeyeceği ve bu suretle toplanan paraların ne kadarının Grup giderlerine, ne miktarının Parti merkezine ayrılacağı TBMM Grup kararı ile belli edilir. Ancak bu aidatın bir yıllık tutarı, milletvekilliği ödeneğinin net bir aylığını geçemez. TBMM'de grup kurulmaması halinde her milletvekilinin Parti genel merkezine ödeyeceği para, milletvekili ödeneğinin net bir aylık tutarının yarısını geçmemek kaydı ile MKYK’nca tespit edilir.

Satış bedelleri(SPK: 65)

Madde 88- Tüzüğün 82 inci maddesinin d, e ve f bentlerinde belirtilen satış bedelleri MKYK kararıyla belirlenir.

Bağışlar (SPK: 66)

Madde 89- Gerçek veya tüzel kişiler, aynı yıl içinde Partiye en fazla ikibin YTL ayni veya nakdi bağışta bulunabilir. Yapılan bağışın, bağışta bulunana veya yetkili temsilcisine veya vekiline ait olduğu, verilen makbuzda açıkça gösterilir. Bu nitelikte bir makbuza dayanılmaksızın Partiye bağış kabul edilemez. Kanunun 66 ncı maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinde yazılı kurum ve kuruluşlardan hiç bir zaman taşınır veya taşınmaz mal veya nakit yahut menkul haklar veya bu mal veya hakların bedelsiz olarak Partiye bırakılması istenemez. Bu kurum veya kuruluşların bağlı oldukları kanun hükümleri dışında Partiye ayni haklar devretmeleri talep ve kabul edilemez. Yabancı devletlerden, uluslararası kuruluşlardan, Türk uyruğunda olmayan gerçek ve tüzel kişilerden herhangi bir suretle ayni veya nakdi yardım ve bağış alınamaz.

Gayrimenkul alım ve satımı

Madde 90- Partinin maksadına uygun gayrimenkul alım, devir ve ferağına MKYK yetkilidir.

Parti, maksadı dışında gayrimenkul iktisap edemez. Partinin gayesi içinde olmak şartı ile iktisap ettiği gayrimenkul mallardan gelir sağlayabilir. (SPK: 68)

Ticari faaliyet, kredi ve borç alma yasağı

Madde 91- Parti ticari faaliyette bulunamaz, hiçbir şekilde hiçbir yerden ve hiçbir kimseden, dolaylı veya dolaysız olarak kredi veya borç alamaz. Ancak, ihtiyaçlarını karşılamak amacı ile Kanunun 66 ncı maddesinin birinci fıkrasının üçüncü cümlesinde ve üçüncü fıkrasında gösterilenler dışında kalan gerçek veya tüzel kişilerden kredi veya ipotek karşılığı mal satın alabilir. (SPK: 67)

Gelir makbuzları (SPK: 69)

Madde 92- Partinin bütün gelirleri Parti tüzel kişiliği adına elde edilir.

Parti kademelerince sağlanan gelirler MKYK’nca bastırılan makbuzlar karşılığında alınır. Bastırılan ve parti teşkilât kademelerine gönderilen gelir makbuzlarının seri ve sayfa numaralarına ait kayıtlar Parti genel merkezinde tutulur.

Partinin teşkilât kademeleri aldıkları ve kullandıkları makbuzlar dolayısı ile MKYK’na karşı mali sorumluluk taşır.

Makbuzların asıl kısımları ile dip koçanlarında aynı sıra numarası bulunur. Sağlanan gelirin miktarı ile gelirin sağlandığı kimsenin adı, soyadı ve adresi, makbuzu düzenleyenin kimliği ve imzası makbuzda ve dip koçanlarında yer alır.

Makbuz dip koçanlarının saklama süresi Anayasa Mahkemesinin ilk inceleme kararının Partiye bildirilme tarihinden itibaren beş y